Өзен балығы
Сабақтың тақырыбы
Есепті әртүрлі тәсілмен шығару
Сабақтың мақсаттары
-
Оқыту: есептерді әртүрлі тәсілмен шығаруға үйрету; білімді тереңдету, бекіту және жүйелеу.
-
Дамыту: ойлау қабілетін дамыту; дүниетанымды кеңейту; дүниежүзілік мұхит балықтарымен таныстыру; Астана қаласындағы океанариум туралы мәлімет беру.
-
Тәрбиелеу: ұқыптылыққа, тиянақтылыққа және өзін-өзі әділ бағалауға тәрбиелеу.
Сабақтың әдістері
Сұрақ-жауап, практикалық жұмыс, шығармашылық және проблемалық тапсырмалар, деңгейлік тапсырмалар, СТО стратегиялары.
Көрнекіліктер
Океанариум моделі, балық түрлері, кесте, ребус, бағалау парағы, деңгейлік тапсырмалар, интерактивті тақта.
Пәнаралық байланыс
Дүниетану
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Бағалау парақтары таратыладыПсихологиялық дайындық
Табиғат — біздің анамыз,
Табиғатқа — баламыз.
Бүгінгі сабақта табиғат туралы сөз қозғалады. Сабақтың тақырыбын анықтау үшін ребус шешіледі.
Ребус: ‘5 ’‘‘ (есеп)
II. Қайталау сабағы: есепті әртүрлі тәсілмен шығару
Ауызша есептеу: кестені толтыру
Кестені толтырғанда сөз шығады.
| a | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| a × 4 | 4 | 8 | 12 | 16 | 20 | 24 | 28 | 32 | 36 | 0 |
| Шыққан сөз | О | К | Е | А | Н | А | Р | И | У | М |
Сұрақ: «Океанариум» сөзін естігенде көз алдыңызға не елестейді?
Оқушылар ассоциация құрады.
Мұғалімнің түсіндірмесі: океанариум туралы
Океанариум — ең үлкен, алып аквариум.
2003 жылы Астана қаласында мұхит бағы — океанариум ашылды. Онда тек мұхитта мекендейтін акула, сегізаяқ, мурена, теңіз жылқылары, кірпі-балық және пиранья сияқты жыртқыштар өмір сүре алады.
Судың астында 70 метрлік туннель салынған. Туннельдің төбесі жарты шар тәрізді, қалың әйнектен жасалған. Оның ішіне кіргенде өзіңізді мұхит түбінде жүргендей сезінесіз: айналаңызда да, төбеңізде де балықтар жүзіп жүреді.
Туннельден бөлек 11 аквариум бар. Мұхиттан алыс жерде орналасқандықтан, су құрамын сақтау үшін Қызыл теңізден 120 тонна тұз әкелінген.
Сүңгуірлер күн сайын аквариум түбін тазартады. Балықтардың бір бөлігі Тынық мұхиты жағалауынан әкелінген. Қазір океанариумде әртүрлі топқа жататын 3 акула бар.
Океанариум — мұхиттан алыс жерде тұратын адамдар үшін ерекше әсер сыйлайтын ғажайып орын. Астанаға барсаңыз, мұның бәрін өз көзіңізбен көре аласыз.
Интерактивті тақтада слайдтар көрсетіледі.
Интерактивті тақтамен жұмыс
Бүгін біз «өз океанариумымызды» құрамыз: тапсырмаларды дұрыс орындасақ, аквариумда әртүрлі балықтар пайда болады.
Негізгі идея
Есепті бірнеше тәсілмен шығару — ойлауды икемді етеді.
Оқулықпен жұмыс және есептер
№1 есеп
Үлестірімділік қасиетіБерілгені:
- Шұбат: 3 литрлік 7 банка
- Қымыз: 3 литрлік 3 банка
- Барлығы: ? литр
Шешуі
(7 × 3) + (3 × 3) = 30
Жауабы: Барлығы 30 литр сусын әкелінді.
Сұрақ: Көбейтудің қандай қасиеті қолданылды?
Үлестірімділік қасиеті.
Океанариумға қосылған балық
Табан балықҰзындығы 40–70 см-ге дейін, салмағы 5–6 кг. Өзен балығы, терең суларда мекендейді, көбіне теңізде қыстайды.
Есеп: майдың қалдығын табу (екі тәсіл)
Берілгені:
- Болды: 70 л май
- Сатылды: 3 литрлік 9 банка және 3 литрлік 5 банка
- Қалды: ? л
Шешуі
70 − (3 × 9 + 3 × 5) = 28
70 − (3 × (9 + 5)) = 28
Жауабы: 28 л.
Океанариумға қосылған балық
АлабұғаҰзындығы 30–35 см, салмағы 1–1,5 кг. Өзен балығы. Топ болып жүріп, ұсақ балықтарды, уылдырықтарды және су жәндіктерін жейді.
Геометриялық фигурамен жұмыс
Ені 2 см. Ұзындығы енінен 4 есе артық. Периметрі мен ауданын табу.
Шешуі
Ұзындығы: 2 × 4 = 8 (см)
P = (2 + 8) × 2 = 20 (см)
S = 2 × 8 = 16 (см²)
Жауабы: Периметрі 20 см, ауданы 16 см².
Океанариумға қосылған балық
ШортанӨзен балығы. Ұзындығы 1,5 м-ге дейін, салмағы 47 кг-ға дейін жетеді. Денесі ұзынша, торпедаға ұқсайды. Жыртқыш балықтардың бірі.
Деңгейлік тапсырмалар
I деңгей
28 бен x-тің бөліндісін тап.
x = 1, 2, 4, 7
II деңгей
28 бен x-тің бөліндісін тап.
x = 3, 5, 6, 8, 9
III деңгей
(100 − 44) : 8 + 48 : 6
(75 + 25) : 5 + 200 : 4
(65 − 9) : (24 : 9)
Океанариумға қосылған балық
БекіреБағалы балық. Ірі балықтардың бірі: ұзындығы 9 м-ге дейін, салмағы 80–100 кг-ға дейін жетеді. Уылдырығы — өте бағалы қара уылдырық. Каспий теңізінде мекендейді.
Шығармашылық тапсырма
Берілген өрнектегі сандарды пайдаланып, теңдік құрастыру тапсырмасы ұсынылады:
(9 9) 9 9 9 = 8
Океанариумға қосылған балық
ЖайынӨте ірі өзен балығы. Ұзындығы 5 м-ге дейін, салмағы 300 кг-ға дейін болады. Жыртқыш, көбіне ұсақ балықтармен қоректенеді.
Теңдеуді шешу
1) c × 4 = 280
c = 280 : 4
c = 70
Тексеру: 70 × 4 = 280
2) 280 : a = 40
a = 280 : 40
a = 7
Тексеру: 280 : 7 = 40
3) x : 4 = 70
x = 70 × 4
x = 280
Тексеру: 280 : 4 = 70
Океанариумға қосылған балық
СазанБағалы балық. Каспий, Арал және Жерорта теңіздерін мекендейді. Ұзындығы 1 м-ге дейін, салмағы 10 кг-ға дейін жетеді.
III. Қорытынды және бекіту
Сабақ соңында оқушылар өз жауаптарын қорытындылайды: бүгін не үйрендік, не білдік?
БББ стратегиясы
- Білемін: бұрыннан білетіндерімді еске түсіремін.
- Білгім келеді: есепті тағы қандай тәсілмен шығаруға болады?
- Білдім: бір есепті бірнеше тәсілмен шығару жолдарын.
Оқушылардан «Есепті әртүрлі тәсілмен қалай шығарамыз?» деген сұраққа мысал келтіру сұралады.
IV. Бағалау
Сабаққа белсенді қатысқан оқушылардың бағасы бағалау парағына қойылады. Мұғалім қорытынды бағаны шығарады.
V. Үй тапсырмасы
Оқулық: №7 есеп