Қазақша рефераттар

Кенеттен тіс сыздаулары

Ақмола облысы, Ерейментау ауданы, «Болашақ» бөбекжай-бақшасының жантанушысы Дюсенбаева Нұргүл Тайлаққызы

Балалардың тіс қайрауы

Ұйқы кезінде тіс қайрау дегеніміз не? Неліктен тістерімізді қайраймыз? Бұл мәселені қалай емдеуге болады? Тіс қайрау көбіне психологиялық себептерден (мазасыздық, жүйкелік ширығу, стресс) туындайды, сондықтан оған немқұрайлы қарамаған жөн.

Ұйқы кезінде тіс қайрау дегеніміз не?

Дәрігерлердің айтуынша, әсіресе түнгі ұйқыда жиілейтін тіс қайрауды (тісті қысып-жаншу, тістерді үйкеп-қайрау, жақ бұлшықеттерін қатты қысу) елемей қоюға болмайды. Ол күнделікті өмірге және өмір сүру сапасына кері әсер етпеуі үшін дер кезінде ем қабылдау қажет.

Маңызды:

Бұл қалыпты жағдай емес. Кейбір адамдарда әртүрлі себептерге байланысты тіс қайрау күндіз де байқалуы мүмкін. Көпшілік оны өздігінен аңғармайды — көбіне жақындарының айтуынан кейін ғана біледі. Сонымен қатар дыбысы құлаққа жағымсыз болып, үй ішіндегі ұйқы тыныштығын да бұзуы мүмкін.

Негізгі себеп: стресс

Кей жағдайларда тіс қайрау тістердің түйісу (окклюзия) ерекшеліктерімен немесе тіс-жақ жүйесіндегі байланыстардың бұзылуымен байланысты болуы мүмкін, бірақ бұл жиі кездесе бермейді. Көп жағдайда себеп — күнделікті өмірдегі материалдық және рухани қиындықтардың әсерінен пайда болатын ішкі психологиялық қысым.

Адам қалаған деңгейге жете алмағанда, ренішін ішке жинақтап, эмоциясын сыртқа шығармай қалуы мүмкін. Осындай ішкі ширығу түнде тіс қайрау түрінде байқалуы ықтимал.

Тіс қайраудың тістерге және ағзаға зияны

  • Тістердің шайнау бетінде тозулар пайда болады.

  • Эмальдің зақымдануы тістердің «қысқарып» көрінуіне әкелуі мүмкін.

  • Суыққа (кейде ыстыққа да) сезімталдық күшейеді.

  • Кенеттен тіс сыздауы пайда болуы мүмкін.

  • Тіс пен жақтың байланыстары әлсіреп, тістердің босауына немесе түсуіне дейін жеткізуі ықтимал.

  • Тістің сынуы және қызыл иектің ашылуы (рецессия) байқалуы мүмкін.

  • Ауыз қуысының жаралары, бас ауруы, жақ ауруы, көз бен бет айналасындағы бұлшықеттердің ауыруы сияқты қосымша шағымдарға себеп болуы мүмкін.

  • Белгілер бастапқы кезеңде байқалмауы мүмкін, алайда уақыт өте күшейіп, асқынуы ықтимал.

Емдеу және алдын алу әдістері

Тіс қайраудан туындайтын зақымның алдын алу үшін көбіне арнайы силиконнан жасалған «түнгі қорғағыш» (каппа) қолданылады. Бұл тіс беттерін қорғайды және жаққа түсетін күшті жұмсартуға көмектеседі.

Негізгі тәсіл

Түнгі каппа (тіске киілетін қорғаныш тілімше) — ең жиі қолданылатын және көп жағдайда пайдалы әдіс.

Қосымша көмек

Жағдайдың деңгейіне қарай қосымша әдістер қажет болуы мүмкін.

  • Бұлшық етті босаңсытатын дәрілер (тек дәрігер тағайындауымен).

  • Психологиялық қолдау және терапия (стресс пен мазасыздықты басқару).

  • Жетіспейтін тістер болса, протездеу арқылы шайнау тепе-теңдігін қалпына келтіру.

  • Дұрыс жасалмаған пломба немесе қаптама болса, оларды қайта түзету/жаңарту.

  • Маманға қаралу, дәрігер кеңесіне сай дәрумендер мен дәрілерді қабылдау.

Ескерту:

Тіс қайраудың нақты себебі әр адамда әртүрлі болуы мүмкін. Сондықтан ең өнімді қадам — стоматологқа және қажет болса психолог/невропатолог маманға қаралып, жеке жоспар бойынша ем қабылдау.