Мінезі жараспай, ажырасудың ауылына бірінші аттанатын топ - жастар
Ажырасудың негізгі себептері
Үйлену оңай, үй болу қиын. Бүгінде отбасы болу от басқанмен бірдей: жыл сайын некеге тұру көрсеткіші төмендеп, ал ажырасу үлесі артып келеді. Қоғамда қалыптасқан негізгі себептерді түсінген адам көп жағдайда ажырасудың алдын алуға мүмкіндік табады. Ендеше, отбасының ыдырауына жиі әсер ететін факторлар қандай?
Негізгі ой
Ажырасу көбіне бір ғана себептен болмайды: мінез, қарым-қатынас, тұрмыстық қысым, әлеуметтік теңсіздік, тәуелділік, сезімнің әлсіреуі және туыстардың араласуы секілді факторлар қабаттасқанда дағдарыс тереңдей түседі.
«Мінезіміз жараспай қалды…»
Әр адам мінезімен ерекшеленеді. Мінез — өзгермейтін нәрсе емес: адам өседі, тәжірибе жинайды, өзгеруге де қабілетті. Дегенмен мінездің үйлеспеуі ажырасуға апаратын негізгі себептердің бірі болып қала береді.
1) Тәжірибесі аз жас жұп
Жастардың өмірлік тәжірибесі аз болады әрі бір-бірінің артықшылық-кемшілігін толық бағалауға дайын емес. Көбіне бірге қыдырып, уақыт өткізуге әуес кезеңде «бір-біріміз үшін жаратылғанбыз» деген ой басым келеді. Ал отбасылық өмірдің нақты талаптары сезілмей қалады.
Шаңырақ көтерген соң тұрмыста ұсақ көрінген кемшіліктер көзге анық байқалады: біреуі тамақты дұрыс істей алмауы мүмкін, енді бірі үй шаруасына икемсіз болуы мүмкін. Уақыт өте ұрыс-керіс көбейіп, ақыры ажырасуға дейін баруы ықтимал.
Мұндай жағдайда бірден ажырасуға асықпай, уақытша 1–2 апта бөлек болып, сабырмен сөйлесіп, келісім табуға тырысқан дұрыс.
2) «Тойдан кейін бәрі өзгереді» деген үміт
Кейбір жастар бір-бірінің кемшілігін көріп тұрып, үйленген соң бәрі өздігінен түзеледі деп ойлайды. Кемшілікті жұмсақ түрде, мәдениетпен түзетуге болады. Бірақ кейде адамды күшпен өзгертуге ұмтылу орын алады — бұл жанжалға ұласады.
Мәселе тек келісім арқылы шешіледі. Адамды болмысымен қабылдамау, күштеп өзгерту — ажырасуға бастайтын жол. «Кемшіліксіз адам жоқ», бірақ отбасылық өмірге кедергі келтіретін мінез-құлықты бірге еңсеруге ұмтылу қажет.
3) Көп жыл бірге тұрып, немқұрайлы болу
Бұл топтағы жұптар бір-бірін жақсы таниды, көп жыл бірге өмір сүреді. Бірақ уақыт өте «бәрі қалыпты» деген сеніммен бір-біріне көңіл бөлуді азайтып, қарым-қатынасқа салқын қарай бастайды.
Ара қашықтық ұлғайған сайын бір күні «сен маған бөтенсің» деген ауыр сөз айтылуы мүмкін. Сол сәтте «уақыт жоғалттық» деген өкініш бәрінен басым болып, қарым-қатынасты қалпына келтіру екінші орынға сырғиды.
Қарым-қатынасқа көңіл бөлу керек пе?
Көп отбасында күнделікті күйбең тіршіліктің әңгімесі ғана айтылады. Сырласуға, ашық диалог құруға уақыт бөлінбей қалады. Кейбірі қарым-қатынастың отбасылық өмірде қаншалық маңызды екенін мойындай бермейді.
«Ұсақ-түйек» болмайды
Мысалы, күйеуі шұлығын үйдің әр бұрышына тастай береді делік. Әйелі ұнатпаса да, «ұсақ-түйек қой» деп үндемейді. Бір күні ашу үстінде бәрі сыртқа шығып, ауыр сөз айтылуы мүмкін. Сол сәтте қарсы жақ та «сенің де кемшілігің бар» деп тізіп кетеді.
Мұндайда мәселені уақытында талқылау маңызды. Ашу-ыза жинала берсе, ол ертең ажырасудың өзіне дейін жеткізуі ықтимал. «Үлкен от — майда шырпыдан» шығады.
Қолжетімсіз баспана
Ажырасуға итермелейтін тағы бір фактор — баспананың жоқтығы. Бүгінде пәтерден пәтерге көшіп жүрген отбасылар аз емес. Алғашында жас жұп бұл қиындықты аса сезінбеуі мүмкін: махаббаттың әсерімен тұрмыстық салмақ еленбей қалады. Бірақ отбасылық мәселелер бой көтергенде, шынайы өмір өз талабын қояды.
Ауыл тіршілігінен, үлкендердің бақылауынан шаршаған соң қалаға көшіп, пәтер жалдаудың да қиындығы басталады. Бала дүниеге келгенде жауапкершілік пен шығын көбейіп, қысым артады. Мұндай кезеңде сабыр мен бірлік ауадай қажет.
Әлеуметтік теңсіздік
Қоғамда әйелдің әлеуметтік рөлі өсіп, кәсіби тұрғыда орнығуы жиі кездеседі. Бұл — қалыпты құбылыс. Алайда кей отбасында осы өзгерістер тепе-теңдікті бұзып, ер адамның өзін төмен сезінуіне әкелуі мүмкін. Егер әйел көбірек табыс таба бастаса, еркектің намысы қозып, өзін қажетсіз сезіну қаупі туады.
Алкоголизм қаупі
Кей жағдайда бұл ішімдікке әуестікке ұласады. Алкоголизм — ажырасуды жиілететін ең қауіпті себептердің бірі. Ол тек отбасын ғана емес, адамның өмірін де күйретуі мүмкін.
Ішімдікке байланысты «арақ — жаман әдет» деп бір реттік ескерту жеткіліксіз: мәселе қайталанса, түбінде берекені қашырады. Кейін кешірім сұрау да, өкініш те өткенді қайтармайды.
«Мен сені сүймеймін…»
Отбасылық өмірде сезімнің суынуы да ажырасуға алып келуі мүмкін. Сезім әлсіреген адам оны өзгеден іздеуге бейім болады. Көп жағдайда бұл сенімсіздікке, ұрыс-керіске, екі жақтың бір-бірінен алыстауына әкеледі.
Некенің баянды болуы үшін ер адамның түсіністік танытып, қолдау көрсетуі маңызды. Сол сияқты, сезім жоғалмауы үшін күнделікті қарым-қатынасты күту, ашық сөйлесу, ортақ мақсат қою қажет. Өмірлік қағидалар мен көзқарастарды да жақсы жаққа өзгерте білген жөн.
Ағайынның араласуы — ажырасудың басы
Тағы бір жиі себеп — ата-ана мен туған-туыстың жас отбасының жеке өміріне араласуы. Бұл мәселе көбіне күрделі: той алдындағы дайындықтан бастап, тұрмыстағы ұсақ нәрсенің өзі үлкен әңгімеге айналып кетуі мүмкін. Жұрт сөзі мен өсек те екі жастың арасына от салуға бейім.
Шекара қоюдың маңызы
- Отбасылық келіспеушіліктерді туыс-туғанның алдында талқыламауға тырысу.
- Ұрыс кезінде «аралық сот» іздемей, алдымен өзара сабырмен сөйлесу.
- Балалардың болашағын бірінші орынға қою, шешімді эмоциямен емес, жауапкершілікпен қабылдау.
Отбасы — шағын мемлекет. Ол ыдырағаннан гөрі, берекелі болып, өсіп-өркендегені абзал.
Жансанов Медет
Дереккөз: islam.kz