Әділ айтқан жеңер
Мақсаты
1) Түсіндіру
«Сыбайлас жемқорлық» ұғымын түсіндіріп, оның пайда болу жағдайлары туралы түсінік қалыптастыру.
2) Ой қалыптастыру
Оқушыларға өз көзқарасын білдіруге мүмкіндік беріп, дүниетанымын кеңейту.
3) Тәрбиелеу
Өз мемлекетіне жауапкершілікпен қарауға және әділдікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы: ұйымдастыру кезеңі
Талқылау сұрағы
«Сыбайлас жемқорлық деген не?» — оқушылардың пікірлері тыңдалып, ортақ түсінік қалыптастырылады.
Ойын арқылы түсіндіру: «Орындық» шарты
Ойын ережесі
- 5 оқушы, 4 орындық.
- Музыка тоқтағанда орындыққа үлгермеген оқушы ойыннан шығады.
Жағдайды әдейі құру
Алдын ала бір оқушы дайындалады: ол орындыққа үлгермей қалады, бірақ ойыннан шыққысы келмейтінін айтып, жүргізушіге 100 теңге ұсынады.
Жүргізуші «100 теңге аз, 200 теңге болсын» дейді. Осылайша ол оқушы ойынның соңына дейін қалып, жеңіске жетеді.
Талқылауға арналған сұрақтар
- Ойын ұнады ма? Неліктен?
- Ойын кезінде өздеріңді қалай сезіндіңдер?
- Неге бұл оқушы ойында қалды?
- Ол не істеді? Бұл әрекетті қалай бағалайсыңдар?
Сыбайлас жемқорлық: ұғым және анықтамалар
Терминнің шығу төркіні
«Сыбайлас жемқорлық» ұғымы параға сатып алу әрекеттерімен байланыстырылады. Латын тіліндегі corruptio және Рим құқығындағы corrumpere түсініктері «сындыру, бүлдіру, бұзу, зақымдау, жалғандау, параға сатып алу» мағыналарын берген және құқыққа қарсы іс-әрекетті білдірген.
Түсіндірме сөздіктегі сипаттама
Орыс тілінің түсіндірме сөздігі сыбайлас жемқорлықты пара беріп сатып алу, лауазымды адамдар мен саяси қайраткерлердің сатқындығы ретінде сипаттайды.
ҚР заңнамасындағы анықтама
ҚР «Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы» Заңында сыбайлас жемқорлық мемлекеттік міндеттерді орындайтын адамдардың (сондай-ақ соларға теңестірілген тұлғалардың) өз лауазымдық өкілеттігін және соған байланысты мүмкіндіктерін заңсыз пайдаланып, мүліктік пайда алу үшін заңда көзделмеген мүліктік игіліктер мен артықшылықтарды қабылдауы, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалардың мұндай игіліктер мен артықшылықтарды заңсыз беру мақсатында оларды парамен сатып алуы ретінде түсіндіріледі.
Сыбайлас жемқорлықты қалай азайтуға болады?
Пара бермеу және алмау
Кез келген «жеңіл жол» әділдікке қайшы келеді және сенімді бұзады.
Нәтижеге адал еңбекпен жету
Мақсатқа жету үшін өз мүмкіндігіңе, білім мен еңбегіңе сүйенуге дағдылан.
Көрсең — хабарла
Парақорлыққа куә болсаң, жергілікті органдарға және ақпарат құралдарына хабар бер.
Адамгершілік пен әділдік туралы мақал-мәтелдер
Адамгершілік болмай, әділдік болмас.
Адамның ұяты — бетінде, адамгершілігі — ниетінде.
Адамгершілікке арналған үш сауал бар: шөлге құдық қазған — бір сауап, өзенге көпір салған — бір сауап, жолға ағаш еккен — бір сауап.
Адалдық — ардың ісі.
Шындық жоқ жерде сұмдық көп.
Адамның әдемілігі — шыншылдығында.
Ақиқат сөзде алалық жоқ.
Әділ айтқан — жеңер.
Әділдікке жығылмайтын адам жоқ.
Әкімің әділ болмаса — жұрт бұзылады, саудаң әділ болмаса — нарық бұзылады.
Қорытынды
Құрметті оқушылар, әрқашан адамдық жақсы қасиеттерді сақтаңдар. Мақсаттарыңа жету үшін адал еңбек етіп, өз мүмкіндіктеріңе сүйеніңдер. Әділдік — қоғамның тірегі, ал адалдық — әр адамның ішкі өлшемі.