Қазақша рефераттар

Үйсіндердің астанасы қай қала

Сабақтың тақырыбы

Үйсіндердің шаруашылығы мен тұрмысы

Сабақ түрі

Жаңа сабақ

Сабақ әдісі

Білімді жинақтау, сұрақ-жауап

Көрнекіліктер

Қазақстан картасы, тірек-сызбалар, буклет, сөзжұмбақ

Сабақтың мақсаты

Оқушылардың алған білімін толықтыру және өткен сабақтарды пысықтау мақсатында қосымша деректер арқылы Үйсіндер тақырыбы бойынша түсінігін кеңейту.

Дамытушылық

Ой-өрісін кеңейтіп, ойлау мен сөйлеу қабілетін дамытуға бағытталған сұрақтар қою; сұрақ-жауап әдісі арқылы тақырыпқа сай білімін толықтыру.

Тәрбиелік

Ежелгі тайпалардың тарихы, шаруашылығы, мәдениеті мен білімі туралы деректерді пайдалана отырып, оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың оқу құралдарын тексеру.
  • Сынып тазалығына көңіл бөлу.

II. Үй тапсырмасын тексеру

1) Үйсіндер туралы деректер қай ғасырға жатады?

Жауабы: Үйсіндер б.з.б. III ғасыр мен б.з. IV ғасыр аралығында өмір сүрген.

2) Ертедегі үйсіндер мекендеген жерлерді картадан көрсет.

Тапсырма: Қазақстан картасы бойынша негізгі қоныстану аймақтарын белгілеу.

3) Үйсін қоныстары қай жерлерден табылды?

Жауабы: Үйсін мәдениетіне жататын ескерткіштер негізінен Жетісу өңірінде шоғырланған.

4) Үйсіндер қай елмен сауда қарым-қатынасын жасаған?

Жауабы: Олар көрші Қытай сияқты ірі елдермен сауда байланысын орнатқан.

5) Үйсіндердің қоғамдық құрылысы

Талқылау: билік құрылымы, әлеуметтік топтар, басқару жүйесі.

III. Үй тапсырмасын қорыту

Негізгі ұғымдарды жинақтау: Үйсіндердің мекені, археологиялық деректер, сауда байланыстары және қоғамдық құрылыс.

IV. Жаңа сабақ: Үйсіндердің шаруашылығы мен тұрмысы

Жоспар

  1. Үйсіндердің шаруашылығы мен тұрмысы
  2. Егіншілік пен отырықшылық
  3. Түрлі кәсіпшілік
  4. Салт-дәстүрі мен діни нанымдары

Сөздік

Тәті
Тәж секілді басқа киілетін әшекей немесе металл сақина.
Балдақ
Түйе мүсіншесі орнатылған, көзі жоқ сақина.

Сабақты түсіндіру

Үйсіндердің шаруашылығы негізінен мал өсіруге сүйенді. Сонымен қатар егіншілік пен отырықшылық та дамыды. Қолөнердің әртүрлі түрлері (зергерлік, құмырашылық, шеберлік) күнделікті тұрмысты қамтамасыз етті. Діни нанымдарында о дүниелік өмірге сену және құрбандық шалу дәстүрі маңызды орын алды.

V. Оқулықпен жұмыс

Оқулық мәтінімен жұмыс: жоспар тармақтарына сәйкес негізгі ойды бөліп жазу, терминдерді анықтау, карта және иллюстрациялармен байланысын түсіндіру.

VI. Сабақты бекіту

«Жұлдызды сәт» ойыны (сұрақ-жауап)

1) Үйсіндерде малдың қандай түрлері өсірілді?

Жауабы: қой, жылқы, сиыр, қос өркешті түйе, ешкі.

2) Үйсіндер күнделікті тұрмысқа қажетті қандай бұйымдар жасады?

Жауабы: ыдыстар, аяқ киім, тері шалбар, бешпент, киім-кешек.

3) Үйсіндер қысқы үйлерін неден тұрғызған?

Жауабы: шикі кірпіштен және тақта тастан; арасына балшық лай құйып бекіткен.

4) Үйсіндердің қыш ыдыстарына ненің суреті салынған?

Жауабы: күн бейнесі.

5) Үйсіндер қандай дақылдарды екті?

Жауабы: дәнді дақылдар — арпа, бидай, тары.

6) Үйсіндер айналысқан кәсіп түрлерін атаңыз.

Жауабы: шеберлік, зергерлік, құмырашылық.

7) Үйсіндердің діни нанымдары қандай болған?

Жауабы: о дүниедегі өмірге сену, құрбандық шалу.

VII. Сабақты қорыту

Тақырып бойынша негізгі тұжырымдар: Үйсіндерде мал шаруашылығы басым болды; егіншілік пен отырықшылық қатар дамыды; қолөнер тұрмыстық қажеттілікті өтеді; діни нанымдарында құрбандық пен о дүниелік өмірге сенім көрініс тапты.

Тест тапсырмалары

  1. 1) Ертедегі Қытай жазбаларында «Усун» атауы қай ғасырдан бастап кездеседі?

    • a) б.з.б. III ғ.
    • b) б.з.б. II ғ.
    • c) б.з.б. I ғ.
    • d) б.з.б. IV ғ.

  2. 2) Үйсіндердің астанасы қай қала?

    • a) Суяб
    • b) Қызыл Аңғар
    • c) Қойлық
    • d) Тараз

  3. 3) Үйсіндерде егіншіліктің болғанын дәлелдейтін қыстау/қоныс атауы

    • a) Ақтас
    • b) Шу өңірі
    • c) Талас бойы
    • d) Іле аймағы

  4. 4) Үйсіндерді кім басқарды?

    • a) Шанью
    • b) Хан
    • c) Гуньмо
    • d) Патша

  5. 5) Үйсін обасынан табылған алтын жүзіктің бетінде қандай жануар бейнеленген?

    • a) Жылқы
    • b) Қой
    • c) Түйе
    • d) Ешкі

  6. 6) Қазба жұмыстары кезінде үйсіндердің егіншілікте пайдаланған қандай құралдары табылды?

    • a) Қола орақтар
    • b) Темір кетпен
    • c) Мыс балта
    • d) Тас шапқы

  7. 7) Үйсін шеберлері саз балшықтан ыдыс жасауда қандай әдісті қолданған?

    • a) Көзе ұршықтарына таспа орау әдісі
    • b) Пішіндеу әдісі
    • c) Омыру әдісі
    • d) Үңгіп қазу әдісі

  8. 8) Үйсіндер ыдыс жасау үшін қандай ағаш пайдаланған?

    • a) Тал
    • b) Қайың
    • c) Тобылғы
    • d) Қарағай

  9. 9) Үйсіндер қысқы үйлерін неден тұрғызды?

    • a) Ағаштан
    • b) Шикі кірпіштен
    • c) Тастан
    • d) Құмнан

  10. 10) Үйсіндердің қыш ыдыстарына ненің суреті салынды?

    • a) Жылқы
    • b) Ай
    • c) Күн
    • d) Түлкі

Үй тапсырмасы

«Үйсіндердің шаруашылығы мен тұрмысы» тақырыбын оқып келу.

Бағалау

Оқушылардың белсенділігі мен жауаптарының толықтығына қарай бағалау.