Қазақша рефераттар

Күрделі процент - процентті табысқа есептейтін процент

Нарықтың талабы – экономикалық білімдендіру

Еліміздің экономикалық жүйесі шаруашылық жүргізудің жаңа формалары мен әдістерін енгізу, стандартты емес экономикалық формулалар мен арақатынастарды қолдану, қолданбалы экономикалық ойлаудың тууы мен қалыптасуына байланысты сапалы өзгерістерді бастан кешіруде. Осы үдерістер экономикалық реформалардың басты талабын айқындайды: жоғары кәсіби деңгейі бар, өзгермелі ортаға бейімделе алатын тұлғаны тәрбиелеу.

Мектеп математикасының рөлі

Математиканың мектептік курсы оқушыларға өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы өндірісінің негіздерін түсінуге көмектеседі. Бұл — оқушыларға экономикалық білім мен тәрбие берудің маңызды жолдарының бірі. Нарықтық қатынастардың экономикалық өмірге терең енуіне байланысты мектеп математикасының кейбір тақырыптарына ерекше назар аударып, экономикалық мазмұндағы есептерді жүйелі түрде шығарту қажет.

  • Газет-журналдарда жарияланатын кестелерді, көрсеткіштерді түсініп оқи білу;
  • Диаграмма мен кестелерді өздері құрастырып, талдай алу;
  • Мазмұнды есептерді құру, модельдеу және шешу дағдысын қалыптастыру.

Пәнаралық байланыс және жас ерекшелігі

Математика сабағында экономикалық білім беруде пәнаралық байланыстың маңызы зор. Математикалық әдістер тарихта, экономикалық географияда, қоғамтануда, физикада және басқа да пәндерде кездесетін экономикалық ұғымдар мен көрсеткіштерді түсіндіруге қолданылады. Дегенмен экономикалық мазмұндағы есептер оқушылардың жас ерекшеліктеріне және білім деңгейіне сәйкес болуы тиіс.

Мұндай есептерді зерттеу, әдетте, қарастырылатын объектінің барынша қарапайым математикалық моделін құрастыру мен талдаудан басталады. Кейін модельді нақтылау, оны шынайы объектіге жақындату қажеттілігі жиі туындайды. Бұл дәлдік талабымен, жаңа ақпараттың пайда болуымен немесе бастапқы модельдің қолданылу шегінен асатын параметрлердің кеңеюімен байланысты.

Экономиканың күнделікті үш сұрағы

Кез келген қоғамда материалдық, әлеуметтік және интеллектуалдық өндіріс ресурстары шектеулі. Сондықтан қоғам күн сайын мына үш негізгі сұраққа жауап іздейді:

  1. 1 Қандай тауарлар және қандай көлемде шығарылуы тиіс?
  2. 2 Бұл тауарлар қандай тәсілмен (қандай технологиямен) өндірілмек?
  3. 3 Бұл тауарлар кім үшін өндірілмек?

Сұраныс жоғары тауарды өндіру көбіне көбірек пайда әкеледі. Өндіруші бір ғана өнім емес, бірнеше өнім шығара алса, ұсыныс құрылымы өзгереді. Егер белгілі бір өнімге баға өссе, өндірушілер сол өнімді көбірек шығаруға ұмтылады. Мысалы, компьютерлерге сұраныс артқан кезде көптеген жиһаз фабрикалары компьютерге арналған үстелдер мен жиһаз түрлерін өндіре бастады.

Мазмұнды есеп: ең көп түсім

Өндіріс қуаты • Бақылау шектеуі

Екі түрлі өнім шығаратын өнеркәсіптің қуаты күніне бірінші түрінен 200 дана немесе екінші түрінен 600 дана өнім шығаруға жетеді. Техникалық бақылау бөлімі өнімнің қай түрі болса да күніне 300 данасын тексере алады. Бірінші түрдің бағасы екіншісінен 2 есе қымбат. Ең көп түсім алу үшін өнеркәсіп әр өнімнен күніне қанша дана шығаруы керек?

Жауап

Күніне барлығы 450 өнім шығару керек.

Сабақтағы негізгі мақсаттар

Математика сабағында экономикалық мазмұнды есептер шығарудың басты мақсаттары:

  • оптималды шешімдерді табуға арналған есептерді қарастыру;
  • өмірмен байланысты қарапайым экономикалық терминдердің математикалық мазмұнын ашу (еңбек өнімділігі, сұраныс, ұсыныс, шығын, өнімнің өзіндік құны, пайда);
  • теорияны нақты жағдайларға қолдану, модель құру және нәтижені түсіндіру дағдыларын дамыту.

Мазмұнды есептерді шешу барысында оқушылар жаңа жағдайлармен танысады, математикалық теорияларды қолдануды үйренеді, есеп шығарудың жаңа тәсілдерін меңгереді. Демек, есептер арқылы математикалық білім мен білік жүйелі түрде дамиды. Ал күнделікті өмірге қатысты практикалық есептер оқушыны математикалық білімін қолдануға үйретеді.

Банк депозиттері: кестені оқи білу мәдениеті

Қазіргі экономикалық жағдайда мектептерде математика сабағында экономикалық білім беру мәселесіне ерекше назар аудару қажет. Бүгінгі оқушы ертең маманданған жұмысшы, жеке кәсіпкер, қызметкер болуы мүмкін. Қажетті практикалық дағдылар мен теориялық білімді мектеп қабырғасынан алу — өмірлік тиімді қадам.

Мысалы, банктерде жедел депозиттердің пайыздық мөлшерлемелері көрсетілген кестелер жиі кездеседі. Мұндай кестелерді дұрыс түсіну үшін оқушы пайыз түрлерін және базалық терминдерді білуі керек.

Депозит көлемі 1 ай 3 ай 6 ай 9 ай 12 ай
100 000-ға дейін 16% 20% 21% 22% 23%
100 001-нан 500 000-ға дейін 17% 21% 22% 23% 24%
500 000-нан астам 18% 22% 23% 24% 25%

Жай пайыз

Әр жыл (немесе салым мерзімі) өткен сайын пайыздық табыс есептеледі, бірақ келесі кезеңнің пайызы бастапқы салым сомасына ғана есептеледі.

Күрделі пайыз

Пайыздың өзі де табысқа қосылып, келесі кезеңнің пайызы негізгі сомаға қоса бұрынғы табысқа да есептеледі.

Кредит үшін пайыз

Несие бергені үшін банк өндіріп алатын төлем. Оның мөлшері кредит сомасына, жылдық мөлшерлемеге және экономикалық конъюнктураға тәуелді.

Банк

Кәсіпорындар, ұйымдар және халықтың бос ақша қаражатын тарту мен жинақтауды, төлемдерге делдалдық жасауды, сондай-ақ қысқа және орта мерзімді кредит беруді жүзеге асыратын қаржы институты.

Депозит

Банктер мен жинақ кассаларына салынған ақша қаражаты; клиенттің банктегі талаптарын білдіретін есеп жазбалары; кей жағдайда сақтауға берілген бағалы қағаздар және міндеттемелерді қамтамасыз етуге арналған ақшалай жарналар.

Маркетинг

Тауарлар мен қызметтер нарығында тұтынушы сұранысын зерттеп, қанағаттандыруға бағытталған шаруашылық қызмет түрі.

Математикалық экономика

Экономикалық жүйелердегі заңдылық пен тиімділікті анықтау үшін математикалық модельдеу мен әдістерді қолданатын бағыт.

Менеджмент

Ұйымды басқару жүйесі және басқару қызметі; сондай-ақ өндірістік басқару мамандарының кәсіби қызметі. Кей салаларда (мысалы, спортта) ұйымдастырушы-іскер тұлғаның қызметін де білдіреді.

Қорытынды

Қорытындылай келе, математикалық модельдер пәнаралық есептерді шешудің тиімді құралы бола отырып, оқушылардың математикалық ойлауын дамытады және экономикалық сауаттылықты қалыптастыруға нақты үлес қосады. Экономикалық мазмұндағы есептерді жүйелі қолдану — мектеп математикасын өмірмен байланыстырып, оқушыны болашақ кәсіби және әлеуметтік шешімдерге дайындайды.