Грузин халқының музыкасы
Ашық сабақ жоспары
Грузин халқының музыкасы және «Лезгинка» биі
Мұғалім
Мәркен Ахметбеков атындағы орта мектебінің музыка пәні мұғалімі — Шоткина А.А.
Сабақтың тақырыбы
Грузин халқының музыкасы. Грузин халық биі — «Лезгинка».
Сабақтың мақсаты
1) Білімділік
Грузин халқының музыкасы туралы түсінік беру; халық аспаптарымен және биімен таныстыру.
2) Дамытушылық
Грузин музыкасын қазақ халқының музыкасымен салыстыра отырып, оқушылардың ойлау, тыңдау және орындаушылық қабілеттерін дамыту.
3) Тәрбиелік
Грузин халқының музыкасына құрметпен қарауға және достыққа тәрбиелеу.
Сабақ туралы мәлімет
Сабақтың типі
Жаңа білімді меңгерту.
Сабақтың түрі
Дәстүрлі сабақ.
Көрнекілігі
- Интерактивті тақта
- Дайындалған слайдтар
- Магнитофон
- Нота тақтасы
- Грузин музыкалық аспаптары (көрсетілім)
Сабақтың барысы
Сабақ құрылымы ноталар арқылы кезең-кезеңімен өрбиді: әр нота — жеке тапсырма.
Әдіс
«Нота бойынша тапсырма»
I. Ұйымдастыру бөлімі
Мұғалім: «Балалар, тақтада қандай белгілер көрсетілген?»
Оқушылар: Жауап береді.
Мұғалім: «Дұрыс. Бұл — нота сызығы (бес сызық) және скрипка кілті (соль кілті). Бүгін осы нота бойынша жұмыс істейміз: әр нотада бір тапсырма бар.»
До нотасы — үй тапсырмасын тексеру
Тақырып: Өзбек халқының әндері мен билері туралы түсінік.
- Өткен сабақта қай ұлттың өнерімен таныстық?
- Қазақстанның көршілес мемлекеттері қандай? (Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан және т.б.)
- Елімізде қанша ұлт өкілі тұрады? (130-дан аса)
- Өзбек халқының негізгі музыкалық аспабы қандай? (Дойра)
- Өзбек әні мен биі қандай аспаптармен сүйемелденеді? (Ғиджак, дутар, чанг, рубаб, дойра, сурнай)
- Суреттер бойынша өзбек аспаптарын қазақ халық аспаптарымен салыстыру.
Ре нотасы — әнді қайталау
Өзбек әні: «Баригяль» — қайталау.
Сұрақ: Бұл әнді қандай екпінде орындаймыз?
Ми нотасы — жаңа тақырыпқа кіріспе
Қазақстанда түрлі ұлт өкілдері тату-тәтті өмір сүреді. Қазақ халқы әр ұлтты жатырқамай, сыйластық пен достықты қадірлеген.
Сұрақ: Біздің елімізде қандай ұлттар тұрады?
Ән-жұмбақ: Мұғалім әуен қояды, оқушылар оның қай халықтың биі екенін табады.
Бүгінгі сабақ: грузин халық биі — «Лезгинка».
Грузин музыкасының ерекшеліктері
Көпдауыстылық дәстүрі
Грузин музыкасы ежелден көпдауысты болып қалыптасқан. Хор көбіне тек ерлерден немесе тек әйелдерден құралады; аралас хор дәстүрі сирек кездескен.
Әдетте грузин әні үш дауысқа бөлінеді: негізгі әуенді көбіне ортаңғы дауыс алып жүреді, кейде әуен жоғарғы дауыста да беріледі.
Сүйемелдеу және аспаптар
Грузин халық әндері көбіне міндетті сүйемелдеумен орындалады.
- Зурна — бізге таныс үрмелі аспаптардың бірі.
- Пандури — үш ішекті шертпелі аспап.
- Чонгури — төрт ішекті шертпелі аспап.
«Лезгинка» биі
«Лезгинка» — көпшілікке кең танымал би. Оның қызу, екпінді ырғағы тыңдаушыны бейжай қалдырмайды, орындаушыларды да ерекше жігерлендіреді.
Грузин елін аралап жүретін әнші-жыраулар — мествирелер — қазақтың сал-серілері тәрізді бірнеше қырды қатар ұштастырған: олар әрі ақын, әрі әнші, әрі композитор, әрі аспапта орындаушы болған.
Көрсетілім және талдау
Тапсырмалар «нота кезеңдерімен» жалғасады.
Фа нотасы — бейнематериал
Грузин халқының «Лезгинка» биі бойынша видео-ролик көру.
Соль нотасы — бекіту сұрақтары
- Бүгінгі сабақта не өттік? Қай халықтың музыкасымен таныстық?
- Қандай бимен таныстық?
- «Лезгинка» биі ұнады ма? Неліктен?
- Грузин халқында қандай аспаптар бар?
- Грузин әні неше дауысқа бөлінеді?
- Грузин және қазақ халықтарының ұқсастықтары бар ма?
Қорытынды ой
Мұғалімнің түйіні: Музыкада шекара жоқ. Ол — қай жерде болсақ та, бәрімізге ортақ өнер: жұтатын ауамыз бен ішетін суымыз секілді өмірге қажет, адамды біріктіретін құндылық.
Ля нотасы — үй тапсырмасы
Ыспалы, шертпелі және көп ішекті аспаптар туралы оқып келу.
Си нотасы — бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысуы, тыңдауы және тапсырмаларды орындауы бойынша бағалау.
Кері байланыс
Көңіл қойып тыңдағандарыңызға рахмет!