Қарақшылар аралына, Жетіп қалдық балалар
Сауат ашу пәнінен сыныптан тыс іс-шара
Мақсаты
Әліппе кезеңінде алған білім деңгейінің нәтижесін көрсету.
Форматы
Өлең, ән, би, қойылым және ойын-тапсырмалар арқылы өткізілетін мерекелік ертеңгілік.
Кіріспе: мерекенің мәні
Мұғалімнің жүрекжарды тілегімен басталған бұл кеш — балалардың алғашқы үлкен асуы. Әліппені аяқтау — алдағы өмірге бастайтын маңызды белестердің бірі. Сондықтан бүгінгі қуаныш — ортақ, салтанатты мереке. Қош келдіңіздер!
Мұғалімнің арнауы
Сенің нұрың сөнбесін, ашық аспан, жарық күн,
Келешегі сөйлесін қазақ деген халықтың.
Тілі балдай баланың талабына жарық бер —
«Рахмет саған, Әліппе!» — деп сөйлейді балалар.
Балалар өз білімдерін ортаға салып, «Жақсы білім — көрімдік болсын!» деген тілекпен өнерлерін көрсетеді.
Әліппе — қымбат дос
Өлең шумақтары
Келгенде алғаш мектепке,
Білмеуші едік әріп те.
Оқимыз қазір ертекті,
Үйреткен оны — Әліппе!
Бұрқыраған білімің,
Қайнар көзің көріп пе ең?
Том-том қалың кітаптың
Басы болған — Әліппе!
Музыкалық бөлім
Ән: «Мұғалім»
Би: ұлттық өнер
«Бишілерде өнер көп, билейді биді мәнерлеп. Қазақ биін көріңдер, өнерге баға беріңдер» деген шақырумен сахнада «Қара жорға» биі орындалады.
Көрерменге үндеу
Ұлттық би — тек қимыл емес, мінез бен мәдениеттің көрінісі.
Тәрбиелік ұстанымдар (хормен)
Үлкенді сыйлап, сәлем берген баланы кім дейміз?
Хормен: Әдепті екен дейміз!
Кітап-дәптері кір шалмаған баланы кім дейміз?
Хормен: Ұқыпты екен дейміз!
Таудай биік талабы бар, жақсы оқитын баланы кім дейміз?
Хормен: Үлгілі екен дейміз!
Үлкенге қолғанат болып, еңбекқор баланы кім дейміз?
Хормен: Еңбексүйгіш екен дейміз!
Өтірік айтпай, уәдесінен қайтпайтын баланы кім дейміз?
Хормен: Шыншыл екен дейміз!
Ертегілер әлеміне саяхат: әріптерді құтқару
Оқиғаның басталуы
«Ә» әрпі сыныпқа асыға кіріп, алаңдатарлық хабар әкеледі: аралдардың бірінде Жалмауыз кемпір қарақшылармен бірге Әліппені ұрлап, әріптердің барлығын теңізге батырмақ болып жүр екен.
Қауіп
Егер балалар уақытында жетпесе, қарақшылар әріптерді теңізге лақтырады.
Жедел хат және жол картасы
Пошташы жедел хат әкеледі: әріптер қарақшылар аралында қамауда. Балаларға тапсырмалардан тұратын жол картасы жіберілген. Жарты сағат ішінде жетпесе — әріптер теңізге батырылмақ.
Жүргізуші балаларды жігерлендіреді: «Мектеп — кеме, білім — теңіз. Картаға қарап, тез жетейік!»
Ән
«Қошақаным» (ұлдар тобы)
Жұмбақтар аралы
Балаларды «?» белгісі қарсы алып, жұмбақтар жасырады. Әр жұмбақтың шешуіндегі алғашқы әріптерді жинағанда, ең маңызды сөз құралады.
Нәтиже
Балалар «достық» сөзін құрайды. Яғни, қиындықты жеңудің кілті — бірлік пен өзара көмек.
Ән-би: «Шөжелерім»
Айдаһар аралы: сөзді толықтыру
Келесі аралда бес басты зұлым айдаһар сөздердің жартысын «жеп» қойған. Бинтпен таңылған «Н» әрпі көмек сұрайды: балалар өшірілген бөліктерді толықтырып, мақалдың мағынасын қалпына келтіреді.
Мақал
Досы көпті жау алмайды.
«Н» әрпі балаларға сәт-сапар тілеп, әріптерді құтқара алатынына сенім білдіреді.
Қарақшылар бөгеті: мақал құрастыру
Жолды тас үйіп бөгеген қарақшылардан өту үшін, тастарға жазылған сөздерден мақал құрап жазу керек болады.
Мақал
Жүз теңгең болғанша, жүз досың болсын.
Бөгет бұзылып, балалар алға жылжиды. Ертегілер аралының тапсырмасын орындауға дайын екендерін білдіреді.
Қойылым
«Мақта қыз бен мысық» ертегісі сахналанады. Қойылым балалардың тіл байлығын, оқылым мәнерін және сахналық мәдениетін дамытатын тәрбиелік бөлім ретінде беріледі.
Шешуші сәт: әріптер бостандықта
Қарақшылар аралындағы кездесу
Балалар қарақшылар аралына жетеді. Қарақшылар әріптерді теңізге лақтырмақ болып жатқан сәтте, кейіпкерлер арасында тартыс өрбиді: «Әліппесіз оқу да, жазу да мүмкін емес» деген ой айқын айтылады.
Қарақшылардың уәдесі
Сиқырлы таяқтың көмегімен тәртіп орнап, қарақшы ес жиып, бұдан былай әдепті де тәртіпті болуға серт береді.
Қорытынды ой
Зұлымдықты жеңіп шықтық, әріптерді құтқардық.
Әріптерді жаттаймыз, есте мықтап сақтаймыз!
Барлық әріп — бағалы: әріпсіз сөз болмайды,
Буын онсыз толмайды.
Балалардың қоштасуы
Таныстырған 42 әріппен — қош бол, менің қасиетті Әліппем!
Сенің арқаңда оқи да, жаза да білдім; сауатты адам қатарына қосылдым.
Әліппенің батасы
42 әріпті игердің, әріптен буындап сөз тердің.
Ризамын, балалар, сендерге — рақмет айтар кез келді.
Хормен: Қош бол, құтты Әліппем! Тіл тұсауын кестің сен!
Жабылу сөзі
Құрметті ата-аналар, ұстаздар, қонақтар! Бүгін сіздер балалардың осы уақытқа дейін не үйренгенін тамашаладыңыздар. Біз білімімізді әлі де жетілдіруге, тереңдетуге серт береміз. Осымен бүгінгі ертеңгілігіміз аяқталды. Зейін қойып көргендеріңізге көп рақмет!