Аниматерапевтердің дәлелдеуінше, мысықтың пыр - пыр еткен үнінің өзі адамдарға шипалы
Ақмола облысы, Ерейментау ауданы білім бөлімі • Балабек Жахин атындағы Новомарковка орта мектебі
Жоба авторы: 2-сынып оқушысы Шарипканова Томирис
Жетекші: бастауыш сынып мұғалімі Тлеулесова Д. К.
Аннотация
Бұл ғылыми жобада мен екі айлық кезінен асырап алған мысығымның өсу кезеңдерін және дамуын зерттедім. Мысығымды үнемі бақылау барысында көптеген сұрақтар пайда болды: адамдар мысықты қашан және не үшін қолға үйретті, мысықтың қандай түрлері бар, әрі мысықтың адамға қандай пайдасы мен көмегі тиеді?
Осы сұрақтарға жауап алу үшін журналдар мен интернет ресурстарын қарап, қажетті мәліметтер жинадым. Бұдан кейін әр кезең сайын мысығымның салмағын және бойын өлшеп, мінез-құлқындағы өзгерістерді кестеге түсірдім. Интернеттегі мысықтардың даму көрсеткіштерімен салыстыра отырып, мысығымның дұрыс өсіп келе жатқанына көз жеткіздім.
Ұдайы бақылау нәтижесінде мысықтың ақылды әрі саналы тіршілік иесі екенін анық аңғардым. Қазіргі кезде көптеген балалар ұялы телефон мен планшеттегі «Том» сияқты кейіпкерлермен ойнауға әуес болып, ал шынайы жан-жануарды жақсы көру, оған көңіл бөлу, аялап қамқор болу сияқты қарапайым адами қасиеттерден алыстап бара жатқаны байқалады.
Бұл жобада мен құрбы-құрдастарыма экрандағы жан-жануарлармен ұзақ ойнаудың денсаулыққа зиянын, ал үй жануарын дұрыс күтіп-баптаудың баланың дамуына пайдалы әсер ететінін дәлелдеуге тырыстым.
Кіріспе
Үйге мысық асырап алу — үлкен жауапкершілік. Мысықты анда-санда сипап, тамақ берумен ғана міндет аяқталды деу — қателік. Ол жанды әрі саналы тіршілік иесі болғандықтан, оны жақсы көре білу керек және тұрақты күтім қажет.
Бүгінде балалардың жан-жануарға, әсіресе мысыққа деген сүйіспеншілігі мен қамқорлығы азайып бара жатқандай әсер қалдырады. Сондықтан бұл зерттеу шынайы жануарға көңіл бөлудің маңызын көрсетуді мақсат етеді.
Зерттеу тақырыбы
«Менің мысығым»
Зерттеу объектісі
Өзімнің Тұмар атты мысығым.
Мақсаты
- Мысықты қолға үйрету тарихы және түрлері туралы мәлімет жинастыру.
- Мысығымның өсу кезеңіндегі өзгерістерін бақылап, үй жағдайында дұрыс дамуын анықтау.
- Мысықтың саналылығы туралы қорытынды жасау.
- Құрбы-құрдастарымды шынайы мысықты жақсы көруге, оған қамқор болуға үндеу.
Міндеттері
- Интернет пен әдебиеттер арқылы мысықтың қолға үйретілуі және түрлері туралы мәлімет жинау.
- Өз мысығыма жүйелі бақылау жүргізу.
- Жиналған мәліметтер бойынша қорытынды шығару.
Болжам
Осы жобада қызықты әрі пайдалы мәліметтерді жеткізе отырып, құрбы-құрдастарыма мысықты саналы тіршілік иесі ретінде құрметтеу және жақсы көру керектігін түсіндіргім келеді. Сонымен бірге, адамдар мысықты өздері қолға үйреткендіктен, олар үшін жауапты екенін еске салғым келеді.
Зерттеу жаңалығы
- Интернет және әдебиеттер арқылы мысықтың қолға үйретілуі мен түрлері туралы мәліметтер жиналды.
- Кішкентай кезінен асырап алған мысыққа тұрақты бақылау жүргізілді.
- Даму кестесі құрастырылып, салыстыру жасалды.
- Экрандағы «Том» кейіпкерімен ойнау мен шынайы мысықпен қарым-қатынастың айырмашылығы қарастырылып, біріншісінің зияны, екіншісінің пайдасы негізделді.
- Жиналған деректер бойынша қорытынды жасалды.
Негізгі бөлім
Мысықтарды қолға үйрету тарихынан
Миацидтер — бұдан шамамен 50 миллион жыл бұрын пайда болған, барлық жыртқыштардың арғы тегі. Миацидтер денесі шағын және құйрығы ұзын жануар болған.
Ал жабайы мысықтарды қолға үйрету кемінде 5 мың жыл бұрын басталған. Үй мысықтарының арғы тегі ретінде көбіне Ливия (африкалық жабайы) мысығы аталады.
Мысық түрлері
Жер бетінде мысықтардың шамамен сексенге жуық түрі бар. Олардың ішінде парсы, сібір, еуропа, Ман аралының шолақ құйрықты мысығы, сондай-ақ түрік және сиам тобына жататын сиам, бирман, абиссин сияқты түрлері кең танымал.
Мысықтар тек тұқымына ғана емес, түр-түсі, мінез-құлқы, көз жанарының түсі және басқа да белгілері бойынша ажыратылып аталады. Көптеген елдерде мысық әуесқойларының клубтары жұмыс істейді: онда мысықтар тегі мен түріне қарай арнайы кітаптарға тіркеліп, көрмелер ұйымдастырылады.
Үй мысығының ерекшеліктері
Үй мысығы өте таза жануар саналады. Оны дәретке өзі сұранатындай етіп үйретуге болады. Жүні ұзын мысықтарды күн сайын, жүні қысқа мысықтарды күн ара тарап тұру қажет.
Мысық баласын серуенге енесімен бірге шығару ұсынылады. Қауіпсіздік үшін мойнына жіп (қарғыбау) тағу дұрыс. Пәтерде оған арнайы орын дайындап, құм немесе ағаш ұнтағы салынған жәшік қою керек, ішін күн сайын жаңартып отырған жөн.
Күтімнің негізгі қағидасы
Тұрақты күтім, тазалық, қауіпсіз орта және күнделікті назар.
Балаға беретін тәрбиелік әсері
Мейірім, жауапкершілік, қамқорлық, сабыр және жанашырлық.
Мысықтың адамға пайдасы
Кейбір халық емшілерінің айтуынша, мысық иесінің ауырған жерін сезіп, сол тұсқа барып жатады. Кейде ауырған жерін жеңіл тырналап немесе жай ғана жанында тыныш жатып, әсерін тигізеді деген пікірлер бар. Мұны әркім әрқалай қабылдауы мүмкін, бірақ бұрын халық емшілері мысықтың ықпалын тәжірибеде қолданғаны айтылады.
Қазіргі медицинада жануарлар арқылы емдеуді зерттейтін бағыт — анималтерапия — бар, және бұл саланың дамуы мысықтың адамға ықпалы туралы қызығушылықтың бар екенін көрсетеді. Кейбір көзқарастар бойынша, мысық адамның ауырған жеріндегі өзгерісті сезе алады, өйткені ауырған аймақтың «энергетикасы» өзгереді деген түсінік кездеседі.
Назар аударатын ой
Анималтерапевтердің пікірінше, мысықтың пырылдаған үні де адамның көңіл күйіне жағымды әсер етуі мүмкін.
Кей деректерде мысықтың мияулауы мен пырылы белгілі бір жиіліктегі дыбыс толқыны ретінде сипатталып, адамның тезірек қалпына келуіне ықпал етуі мүмкін делінеді. Сондай-ақ мысықты бірнеше минут сипау тыныштандырып, күйзелісті азайтуы мүмкін. Бұл — шынайы жануармен тікелей қарым-қатынастың психологиялық тұрғыдан пайдалы болуы ықтимал екенін көрсететін тұстар.