Сызғыш қайда

Балалар өздері таңдаған алаңқайда немесе залда екі топқа бөлінеді. Екі топтың ортасына арақашықтығы шамамен 1 метр болатын екі сызық сызылады — бұл «өзен».

Екі жақтағы балалар кезекпен бір-бірден өзеннен секіріп өтеді. Секіріп өткен бала қарсы бетке өтеді, ал секіре алмаған бала өз орнында қалады.

Барлығы секіріп болған соң, қарсы бетте балалары көп топ жеңімпаз атанады.

Балалар алаңқайда немесе залда екі топқа бөлінеді. Ортадан арақашықтығы шамамен 0,5 метр болатын екі сызық сызылады — бұл «ор».

Екі топ ордың екі жағына бес-алты қадамдай қашықтықта, бір-біріне қарама-қарсы орналасады. Белгі берілгенде әр жақтан кезекпен бір бала шығып, көзі таңулы күйде орға қарай жайлап жүреді.

Оның тобы бағыт-бағдар беріп көмектеседі: «Әлі ерте… жылжи түс… жақындап қалдың… енді қарғы!» Сызыққа тимей, ордан аман өткен балаға 1 ұпай жазылады. Көп ұпай жинаған топ жеңеді.

Балалар екі топқа бөлініп, шамамен 2 метр қашықтықта бір-біріне қарама-қарсы тұрады. Бірінші топтың бір баласы мақалдың алғашқы жартысын айтады:

Дұрыс жауап үшін 5 ұпай беріледі. Дұрыс таба алмаса, 3 ұпай шегеріледі. Келесі мақалды екінші топ бастайды. Ойын соңында ұпайы көп топ жеңеді.

Балалар екі топқа бөлініп, шамамен 2 метр қашықтықта бір-біріне қарама-қарсы тұрады. Бірінші топтың бір баласы жұмбақ айтады:

Дұрыс жауапқа 5 ұпай беріледі, шеше алмаса 3 ұпай шегеріледі. Келесі жұмбақты енді екінші топ айтады. Ойын кезекпен осылай жалғасады. Соңында ұпайы көп топ жеңеді.

Балалар ашық алаңда немесе залда дөңгеленіп тұрады. Бастаушы ортаға шығып, қолындағы допты кез келген балаға лақтырады да, «жер», «су», «ауа», «от» сөздерінің бірін айтады.

Жайбасарлық танытқан, сасқалақтаған немесе жаңылысқан бала ойыннан шығады. Ойын балалардың тапқырлығы мен шапшаңдығын арттыруға бағытталған.

Балалар екі топқа бөлінеді де, шамамен 2 метр қашықтықта бірінің артынан бірі бір бағытқа қарап тұрады. Артқы топтың балалары жерге бес-алты қол орамалын жайып, біреуінің астына шағын әрі жұқа сызғышты жасырады.

Алдыңғы топ оны көрмеуі керек. Себебі сол топтан ортаға шыққан бала сызғыштың қай орамалдың астында жатқанын табады. Сызғышты дәл тапса, ойынды енді сол топ бастайды. Ойын осылай жалғасады.

Балалар қол ұстасып, дөңгеленіп тұрады. Бір бала қасқыр, екінші бала қоян болып белгіленеді. Қоян шеңбердің ішіне кіреді, қасқыр сыртта қалады.

Қасқыр шеңберді айналып жүріп, «қақпа» болған, яғни қолдарын көтерген екі баланың ортасынан ішке кіріп кетеді де, қоянды қуады. Егер қасқыр қоянды ұстап алса, ойын тоқтап, қайта басталады.

Ұстай алмаса, қоян қақпа арқылы сыртқа шығып құтылып кетеді де, қасқыр шеңбердің ішінде қалып қояды. Жаза ретінде сол жерде ән салып немесе билеп береді.