Сұрақтарды талқылау
Психологиялық тренинг: «Болашаққа бір қадам» (11-сынып)
Сабақтың мақсаты
Оқушыларды кризистік кезеңдерде өзін-өзі басқару және бақылау дағдыларына үйрету; қорқыныш пен үрей кедергілерін жеңуге көмектесу; өзіне, күшіне және мүмкіндіктеріне деген сенімділігін арттыру.
Міндеттері
- Сенімді мінез-құлық дағдыларын меңгерту; қорқыныш феноменімен таныстырып, оны бәсеңдетудің жолдарын қарастыру.
- Психикалық қысымнан босаңсу тәсілдерін үйрету.
- Ішкі ресурстарға сүйене отырып, өзіндік бақылау дағдыларын дамыту.
- Өз әрекеттері мен ұстанымдарын талдауда жеке жауапкершілікті сезінуге көмектесу.
Қажетті құрал-жабдықтар
- Интерактивті тақта
- Ақ қағаздар
- Түрлі-түсті қарындаштар
- Карточкалар және қосымша материалдар
Әдіс-тәсілдер
Сабақ барысы
1) Сәлемдесу
«Қайырлы күн, оқушылар! Бүгін сендермен кездескеніме қуаныштымын. Алдағы 1 сағатты тек сендермен өткізу мүмкіндігі үшін алғыс айтамын. Бүгінгі тренинг бізді бір-бірімізге жақындатып, өзімізді тереңірек тануға және кей көзқарастарымызды жаңаша қарастыруға көмектеседі деп сенемін».
Таңертең бір-бірімізбен амандасуды ұмытпадық па? «Аманның артығы жоқ» — ендеше, тағы бір рет сәлемдесіп алайық.
Сәлемдесу шарты
Жүргізуші оқушылардың белгілі бір белгісін атайды. Сол белгіге сәйкес келетіндер тез орындарынан тұрып, бір-біріне сәлем береді.
- Тек ұлдар тұрып, бір-біріне «Сәлем!» дейді.
- Есімі «А» әрпінен басталатындар тұрып, «Привет!» дейді.
2) Эпиграф
«Тауды орнынан қозғалта алған адам ұсақ тастарды бір орыннан екінші орынға тасудан бастаған».
Әлемді өзгерткіміз келсе, ең алдымен өзімізді өзгертуіміз керек. (Сократ)
Талқылау: оқушылар өз ойларымен бөліседі, эпиграфтың мағынасын өмірлік жағдайлармен байланыстырады.
3) Болашақ туралы сұрақтар
Талқылауға арналған сұрақтар
- Болашақ туралы жиі ойланасыңдар ма?
- Болашақ сендерге жарқын ба, әлде бұлыңғыр ма?
- Болашақ туралы ойлағанда қорқыныш сезіледі ме?
- Болашақты неше айға немесе неше жылға дейін елестете аласыңдар?
- Көбірек қайсысы туралы ойлайсыңдар: өткен шақ па, әлде болашақ па?
Негізгі ой
Кей деректерге сүйенсек, сәтті адамдар уақытының шамамен 70%-ын болашақты жоспарлауға және ойлануға жұмсайды. Ал сәтсіздікке жиі ұшырайтын адамдар уақыттарының 90%-ын өткенді қайта-қайта ойлаумен өткізеді.
Құпия емес: көпшілігіміз болашақты кейде негативті елестетеміз. Болашаққа қатысты қорқыныш дәл қазір жасайтын қадамдарымызды тоқтатып қояды. Бірақ кей адамдар жағдайды өз бақылауына алып, қорқынышты жеңе алады.
Әлсіз адамды қорқыныш күйретеді, ал күшті адам қорқынышты басқаруды үйренеді.
4) «Шынымды айтсам…» жаттығуы
Интерактивті тақтада алдын ала дайындалған аяқталмаған сөйлемдер көрсетіледі. Әр оқушы бір сөйлемді оқып, ұзақ ойланбай, ең бірінші келген шынайы жауабын айтады.
Ереже
Егер біреу жауаптың шынайылығына күмәнданса, сол оқушы тағы бір сөйлемді аяқтайды.
Сөйлем үлгілері
- Шынымды айтсам, алдағы өмірім туралы ойлаған кезде…
- Шынымды айтсам, мен ҰБТ туралы ойлаған кезде…
- Шынымды айтсам, үйге келген кезде…
- Шынымды айтсам, мен консультацияға келген кезде…
- Шынымды айтсам, көшеде қыдырып жүргенде немесе дискотекаға барғанда…
- Шынымды айтсам, қатты толқығанда…
- Шынымды айтсам, ойымды жинақтай алмай қалған кезде…
- Шынымды айтсам, осы ҰБТ туралы ойлаған кезде…
- Шынымды айтсам, мен … туралы ойлағанда қорқыныш сезімі пайда болады.
- Шынымды айтсам, мен мектепке келген кезде…
- Шынымды айтсам, болашағымды елестеткен кезде…
- Шынымды айтсам, қазір өзімді … сезінемін.
- Шынымды айтсам, соңғы кезде…
- Шынымды айтсам, өткен өмірім маған … болып көрінеді.
- Шынымды айтсам, болашағым маған … болып көрінеді.
- Шынымды айтсам, алдағы ҰБТ-ға байланысты ата-анамның уайымын ойласам…
Талқылау сұрақтары
- Сөйлемдерді аяқтау қиын болды ма?
- Өзің үшін жаңа әрі пайдалы ақпарат байқадың ба?
5) Топқа бөліну
Оқушылар 4 топқа бөліну үшін төрт заттың бірін таңдайды. Таңдалған зат өзіне ұнайтын әрі жақын болуы керек:
6) Топпен жұмыс
Әр топ төмендегі сұрақтардың бірін талқылайды және ортақ ойды сыныпқа ұсынады:
- 1 Қорқыныштан арылу қандай өзгерістерге әкеледі? Оның пайдасы қандай?
- 2 Қорқыныш пен үрейді жеңудің бір жолы — өз қорқынышыңды қабылдау.
- 3 Қорқыныш пен үрейді жеңудің бір жолы — қорқынышыңды «қорқыту» (оған қарсы әрекет жасау).
- 4 Қорқыныш пен үрейді жеңудің бір жолы — қорқынышыңды жақсы көру (оған жұмсақтықпен, түсіністікпен қарау).
7) Практикалық бөлім
Қарастырылған тәсілдердің бірнешеуін практикада орындап көреміз.
«Намток» техникасы
Бір оқушы интерактивті тақтамен жұмыс істейді, ал қалғандары өз орындарында тапсырманы орындайды.