Аттила - ержүрек ғұн көсемі
І. Қызығушылықты ояту: «Жасырын микрофон» және ғұн жауынгерінің рухы
Мұғалім жасырын микрофоннан шыққан дауысты тыңдатқаннан кейін: «Бұл кім деп ойлайсыңдар?» деп сұрайды. Оқушылардың ықтимал жауабы: ғұндар немесе ғұн жауынгері.
Мұғалім оқушыларға бүгінгі сабақта ғұн жауынгерінің рухы «қонақта» екенін айтады: ол сабақтағы жұмысты бағалайтын символдық тұлға. Кімнің жұмысы көңілден шықса, оған ғұн көсемі Аттиланың бейнесі бар медальон ұсынылады.
Алдарыңызда ғұн құмырасы тұрады: әр оқушы алған медальондарын өз құмырасына жинайды. Сабақ соңында бағалау осы медальондар арқылы жүргізіледі.
Бірінші тапсырма: ассоциация құру
Мұғалімнің сұрағы: «Ғұндар деген кімдер? Ғұн мемлекеті қандай мемлекет?» 6 топ өз білгенін бір сөзбен айтып, ауызша ассоциация құрады.
Нақтылау (интерактивті тақтадағы деректер)
- Ғұндар туралы мәліметтер Қытай деректерінде сақталған.
- Алғашқы шаньюй — Мөде (б.з.б. IV ғ. — б.з. III ғ. аралығы).
- Шаньюй туыстары — түменбасылар; 24 ру, әр рудан 10 000 әскер шығара алған.
- Қытаймен соғысқан, құрылымы жағынан әскери-демократиялық мемлекет болған.
Оқушылардың ықтимал пайымдары («Өйткені…»)
- Ғұндар басқа елдерге жорықтар жасаған.
- Олардан сақтану үшін Қытай Ұлы Қытай қорғанын салуға мәжбүр болған.
- Ғұндар жауынгер халық болған.
- Мөде, Чжи-чжи, Еділ (Аттила) сияқты ержүрек көсемдер шыққан, олар шебер қолбасшылар болған.
- Мұғалім қорытындылайды: ғұндар Батысқа қоныс аударып, Халықтардың ұлы қоныс аударуына түрткі болған.
ІІ. Мағынаны тану: мәтінмен жұмыс және топтық презентация
Сыныпқа мәтін бөліктері бойынша тапсырмалар беріледі. Әр топ өзара талқылап, нәтижесін презентация түрінде ұсынады.
I топ
Халықтардың ұлы қоныс аударуы туралы әңгімелейді.
II топ
Ғұндардың Рим империясымен байланысы және ықпалы туралы талдайды.
III топ
Ғұн жорықтарының маңызын түсіндіріп, сипаттама береді.
IV топ
Ғұндардың жеңіске жету себептерін анықтайды.
V топ
Тарихтағы ғұндарға берілген сипаттамаларды табады.
VI топ
Аттила — ержүрек ғұн көсемі тақырыбын ашады.
ІІІ. «Сиқырлы торкөздер» блиц-турнирі: жылдам сұрақ, нақты жауап
Ойын шарты
Интерактивті тақтадағы «сиқырлы торкөздер» ашылғанда, топтар кезек ретімен торкөз таңдап, ішіндегі сұраққа жауап береді. Әр дұрыс жауап үшін Аттила бейнесі бар медальон беріледі. Дұрыс жауап берген оқушы өз құмырасына ұпай жинайды.
Топ белгілері
- A — Ақылдылар
- Ә — Әдептілер
- Б — Балалар
Торкөздердегі тапсырмалар
- A-1 (ақ түс): Ғұндардың Еуропаға жорығын кім басқарды?
- Ә-2 (күлгін түс): Суретте кім бейнеленген?
- Б-3 (ашық жасыл): Ғұндардың Батысқа жылжуы қай ғасырда басталды?
- A-4 (көк түс): Бейне-сұрақ.
- Ә-5 (жасыл түс): «Аттила» операсын жазған итальяндық композитор кім?
- Б-6 (қызыл түс): Бейне-сұрақ.
IV. Ой-толғаныс: «Алты қалпақ» әдісі
Бұл кезеңде оқушылар әртүрлі рөл арқылы тақырыпқа әр қырынан қарап, білімін жинақтайды.
I топ — Ақ қалпақ
Ғұндардың Қазақстан аумағы бойынша қоныс аударуын карта-сызбада белгілеу. Халықтардың ұлы қоныс аударуын картада көрсету.
II топ — Сары қалпақ
Интерактивті тақтада тірек-сызба құру: ғұндардың соғыста жеңу себептері.
III топ — Қара қалпақ
Ғұндардың қоныс аударуы мен жорықтарының салдары мен зардаптарын талдау.
IV топ — Көк қалпақ
Венн диаграммасы арқылы ғұн жауынгері мен сақ жауынгерінің ортақ белгілерін анықтау.
V топ — Жасыл қалпақ
РАФТ әдісі: ғұн көсеміне хат жазу.
VI топ — Қызыл қалпақ
Шығармашылық жұмыс: 5 жолды өлең құрастыру.
Қорытынды кезең
- Үй тапсырмасы күнделікке белгіленеді.
- Бағалау медальондар саны арқылы жүргізіледі.