Қазақша рефераттар

ІІІ деңгейлік тапсырма

Сабақ №10 Жаңа сабақ

Алгоритм және оның атқарушылары. Алгоритмді жазу пішімдері, блок-сызбалар

Дәйексөз: «Біле бер, қанша білсең — тағы тіле, жетерсің мұратыңа біле, біле.» — Жүсіп Баласағұн

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға алгоритм және алгоритмнің атқарушылары туралы түсінік беру, алгоритмді жазу тәсілдерімен таныстыру.

Дамытушылық

Пәнге қызығушылықты арттыру, логикалық ойлауын және талдау дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік

Өздігінен білім алуға, тапсырманы ұқыпты орындауға және жауапкершілікке тәрбиелеу.

Сабақ ресурстары

  • Электрондық оқулық

    Анықтама, тапсырмалар, интерактивті материалдар

  • Слайд

    Негізгі ұғымдар мен мысалдар

  • Жұмыс дәптері және оқулық

    Жаттығулар, бекіту тапсырмалары

  • Таратпа карточкалар

    Тест және деңгейлік тапсырмалар

Сабақ кезеңдері

  1. 1

    Ұйымдастыру

    Сәлемдесу, сыныптың тәртібі мен тазалығын тексеру, назарды сабаққа шоғырландыру.

  2. 2

    Үй жұмысын тексеру

    «Кім жылдам?» ойыны: тест тапсырмаларын орындау және талдау.

  3. 3

    Жаңа сабақты түсіндіру

    Алгоритм ұғымы, орындаушы, жазылу пішімдері, блок-сызба элементтері.

  4. 4

    Компьютермен жұмыс

    Деңгейлік тапсырмаларды орындау, алгоритм құрастыру және талдау.

  5. 5

    Сергіту сәті

    Көзге арналған жаттығулар арқылы демалу.

  6. 6

    Қорытындылау

    Ашық тест, өзін-өзі бағалау, эмоционалдық кері байланыс.

Үй жұмысын тексеру: тест

Төмендегі сұрақтар өткен материалды қайталауға арналған. Әр сұраққа дұрыс жауапты таңдаңдар.

1) Қайсысы алғашқы есептеу құрылғысы емес?

a) Шоттар   b) Арифмометр   c) Калькулятор   d) Соробан

2) Программа бойынша жұмыс істеген бірінші құрылғы:

a) Арифмометр   b) Холлерит машинасы   c) Шоттар   d) Бэббидж машинасы

3) Бірінші программалаушы кім?

a) Чарльз Бэббидж   b) Герман Холлерит   c) Ада Августа Лавлейс   d) Блез Паскаль

4) Қазіргі кезде компьютердің неше буыны бар?

a) 3   b) 4   c) 5   d) Анықталмаған

5) Қай буынның компьютерлері дербес компьютерлер деп аталады?

a) Екінші   b) Үшінші   c) Төртінші   d) Бесінші

6) Алғашқы ЭЕМ қай жылы пайда болды?

a) 1946 ж.   b) 1949 ж.   c) 1980 ж.   d) 1956 ж.

7) Бірінші буын компьютерлерінің элементтік базасы:

a) Транзистор   b) Интегралдық сызба   c) Электрондық лампа   d) Үлкен интегралдық сызба

8) Екінші буын компьютерлерінің элементтік базасы:

a) Транзисторлар   b) Интегралдық сызба   c) Электрондық лампа   d) Үлкен интегралдық сызба

Тест жауаптары

Сұрақ 1 2 3 4 5 6 7 8
Жауап b d c c c a c a

Жаңа сабақ: негізгі ұғымдар

Алгоритм

Алгоритм — берілген есепті шешу үшін орындалатын әрекеттердің дәл әрі қарапайым түрде жазылған нұсқаулар тізбегі. Яғни мақсатқа жету үшін орындаушыға қандай қадамдарды біртіндеп орындау керектігін нақты көрсетеді.

Орындаушы (атқарушы)

Алгоритмді жүзеге асыратын объект орындаушы деп аталады. Орындаушы адам да, робот та, компьютер де болуы мүмкін.

Алгоритм құрылымы

Көп жағдайда алгоритм «Басы» бұйрығымен басталып, «Соңы» бұйрығымен аяқталады. «Соңы» — алгоритмнің толық орындалғанын білдіреді.

Мысал: шай демдеу алгоритмі

  1. 1.Басы
  2. 2.Ыстық сумен шәйнекті шаю
  3. 3.Шәйнекке шай салу
  4. 4.Қайнаған су құю
  5. 5.3–5 минут күту
  6. 6.Шайды шыныаяққа құю
  7. 7.Соңы

Алгоритмнің орындалу кестесі: «Сөз жазу»

Бұйрық № Алгоритмнің бұйрығы Орындалу нәтижесі
1 Қаламды ал Қалам қолда
2 «Ана» сөзін жаз «Ана» сөзі жазылды
3 Қаламды орнына қой Қалам үстелге қойылды
4 Соңы Алгоритм орындалды

Электрондық оқулықпен жұмыс: «Алгоритм» тақырыбы бойынша 4 тапсырманы орындау.

Алгоритмді жазу пішімдері

Алгоритмді әртүрлі формада ұсынуға болады. Таңдалған форма көбіне орындаушыға және түсіндіру ыңғайына байланысты.

  • Сөздік форма

    Қадамдар мәтін түрінде беріледі.

  • Графикалық форма

    Блок-сызба арқылы көрсетіледі.

  • Алгоритмдік тіл

    Арнайы белгілеулермен қысқа әрі нақты жазылады.

  • Программалау тілі

    Компьютер орындайтын код түрінде жазылады.

Блок-сызба (flowchart) туралы

Алгоритмді түсінікті ету үшін жиі графикалық әдіс қолданылады. Бұл әдіс блок-сызба деп аталады: әр әрекет арнайы фигуралармен беріледі және бағыт-бағдар жебелер арқылы көрсетіледі.

Эллипс

Алгоритмнің басы мен соңы.

Тіктөртбұрыш

Іс-әрекет (процесс) қадамы.

Параллелограмм

Енгізу және шығару мәліметтері.

Бағыттаушы жебелер

Орындалу ретін (бағытын) көрсетеді.

Мысал: екі санды қосу

Алгоритм кез келген екі сан үшін орындалады. Есептеу кезінде берілгендер мен нәтижені әріптермен белгілейміз: бұл белгілер айнымалылар деп аталады. Мысалы, a және b — берілген сандар, c — қосынды нәтижесі.

Сабақты бекіту: компьютермен жұмыс

I деңгей

Төмендегі жұмыс түрлеріне сәйкес орындаушыларды жазыңдар:

  • Аяқ киім жөндеу
  • Тісті пломбалау
  • Көлікті жүргізу

II деңгей

«Сурет сал» алгоритмі кестесін толтырыңдар.

Бұйрық № Алгоритмнің бұйрығы Орындалу нәтижесі
1 Көк қарындашты ал ...
2 Шардың суретін сал ...
3 Шарды боя ...
4 Қарындашты орнына қой ...
5 Соңы ...

III деңгей (тақтамен жұмыс)

Жоғары (Ж), Төмен (Т), Оңға (О), Солға (С) бұйрықтарын пайдаланып, алгоритм орындалғанда қандай сурет шығатынын анықтаңдар.

Бұйрықтар тізбегі

Басы → Қарындашты ал → Шаршылар бойынша диктант жаз:
1Ж 1О 3Ж 2С 3Ж 2О 1Ж 1О 3Т 6О 1Ж 1О 2Т 1С 4Т 2О 1Ж 1О 1Ж 5С 2Т 2С
Алынған суретті аяқта → Қарындашты орнына қой → Соңы

Сергіту сәті: көз жаттығулары

  1. 1) Отырып, көзді алыс бір нүктеге ұзақ қадап қарау.
  2. 2) Басты қозғамай, көзбен оңға және солға қарау.
  3. 3) Басты қозғамай, көзбен жоғары және төмен қарау.
  4. 4) Көзді қатты жұмып, бірнеше секунд ұстау немесе алақанмен жабу.

Сабақты қорытындылау: ашық тест

Тақтада сұрақтар мен жауаптар көрсетіледі. Жауап дұрыс болса — жасыл қағазды, қате болса — сары қағазды көтересіңдер.

1) Алгоритм дегеніміз — берілген есепті шешудегі жасалатын әрекеттердің дәл әрі қарапайым етіліп жазылуы.

2) Алгоритм орындаушысы адам бола алмайды.

3) Кез келген алгоритмнің соңы болады.

4) Блок-сызба алгоритмінде «іс-әрекет» ромб фигурасымен беріледі.

5) Блок-сызбада алгоритмнің басы мен соңы эллипспен беріледі.

Бағалау шкаласы

Ұпай Баға
30–36 5
19–29 4
9–18 3

Эмоционалдық кері байланыс («Күншуақ»)

Үстелдеріңде күннің суреті бар: сол жағы — қуаныш, оң жағы — көңілсіз күй. Сабақтан кейін көңіл-күйлерің жақсы болса, күннің сол жағына белгі қойыңдар; болмаса — оң жағына.

Үйге тапсырма

  • §8, §9 оқу.
  • 57-бет: 7-тапсырма.
  • 61-бет: 8 және 9-тапсырмалар.

Бағалау

Мұғалім оқушылардың бағалау парақтарын қарайды. Әр оқушы өз жұмысын өзін-өзі бағалау қағидасы бойынша белгілеуге қатысады.

Қорытынды

Барлық жұмыстарға рақмет!