Қазақша рефераттар

Өлеңдерін мәнерлеп оқу

Сабақ жоспары (8-сынып, қазақ әдебиеті)

Батыс Қазақстан облысы, Теректі ауданы, Шаған жалпы орта білім беретін мектебі

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Ханов Шохан Уалиханович

8-сынып Қазақ әдебиеті Сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы

Олжас Сүлейменов: «Арғымақ», «Қыз қуу», «Махамбетке»

Негізгі дереккөздер

  • АКТ, слайд материалдар
  • Оқулық, таратпа парақшалар
  • Постер, маркер, стикер, «жұлдызшалар»

Сабақтың мақсаттары

Танымдық мақсат

Халық жазушысы Олжас Сүлейменов туралы оқушылардың танымын кеңейту, өмірі мен шығармашылығы туралы жүйелі түсінік қалыптастыру.

Мазмұндық мақсат

Өлеңдердің мазмұнын ұғындыру; тақырып, идея, кейіпкер, толғаныс пен тебіреністі таныта отырып талдауға бағыттау.

Тәрбиелік мақсат

Ұлтжандылыққа, отансүйгіштікке тәрбиелеу; туған жер қадірін бағалауға жетелеу.

Дамытушылық мақсат

Ой-пікір білдіру арқылы сөйлеу тілін дамыту; өлеңді құрылымдық және көркемдік тұрғыдан талдауға дағдыландыру.

Күтілетін нәтиже

  • Олжас Сүлейменовтің өмірі мен шығармашылығы туралы жалпы мәліметті біледі.
  • «Арғымақ», «Қыз қуу», «Махамбетке» өлеңдерінің тақырыбы, идеясы, кейіпкері, эмоциялық қуаты мен көркемдік ерекшеліктерін ажыратады.
  • Оқушылардың шығармашылық ойы дамиды, пікір айту дағдысы нығаяды.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу, түгелдеу.
  • Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
  • Топқа бөлу: қима қағаздар арқылы үш топ (ақ, көк, қызыл).
  • Көңіл күйді анықтау: «аралға сапар» әдісі.

II. Үй тапсырмасын сұрау

Қайталау және бекіту

Жазылым тапсырмасы

«Егер мен жазушы болсам…» — Қ. Жұмаділовтің «Қаздар қайтып барады» әңгімесіне сүйене отырып, оқиғаны ары қарай жалғастырып көріңдер: Байтас қарттың одан арғы өмірі қандай болады?

«Миға шабуыл» (сұрақ-жауап)

  • Байтас қарт қайда сапар шегіп келеді?
  • Оның бөтен елге баруының себебі неде? Неліктен барды деп ойлайсыңдар?
  • «Өрттен қалған қу томардай болып жалғыз қалдым» деуінің мәні қандай?
  • Байтас қарт шекараны неге бұзып өтті?
  • Қарияның соңғы тілегі қандай?
  • Сендердің ойларыңша, туған жердің қадірін қандай адам біледі?
  • Қабдеш Жұмаділов тарихи Отанына қай жылы оралды?
  • Жазушының өмірі мен әңгіменің арасында қандай байланыс бар? (Идеяны ашу.)
  • Қ. Жұмаділов өміріндегі елеулі кезеңдерді атаңдар.
  • Қарттың жол азығы қандай?
  • Қарт Байтасты не үшін «кінәлі» деп тапты?
  • Әңгіме неге «Қаздар қайтып барады» деп аталған?
  • Қарттың қырық жыл сақтаған бойтұмары туралы көзқарасың қандай?
  • Әңгіменің негізгі идеясы қандай?
  • Өз туған жерлеріңнің табиғаты туралы не білесіңдер?

III. Жаңа тақырып: Олжас Омарұлы Сүлейменов

Оқушыларға ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы қысқаша мәлімет беріледі. Кейін толық ақпарат берілген парақшалар таратылып, үш топқа тапсырма түрінде ұсынылады.

I топ: Өмірбаянын хронологиялық кестеге түсіру

  1. 193618 мамыр: Алматыда дүниеге келді.
  2. 1959С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің геология факультетін бітірді; кейін А. М. Горький атындағы Әдебиет институтын тәмамдады.
  3. 1962–1971«Казахстанская правда» газетінде әдеби қызметкер; «Қазақфильмде» бас редактор; «Простор» журналы бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарды.
  4. 1971–1981Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы; 1972 жылы Азия–Африка елдері жазушыларымен байланыс жөніндегі Қазақстандық комитеттің төрағасы болды.
  5. 1981–1983Қазақ КСР кинематография жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы.
  6. 1983–1991Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының бірінші хатшысы.
  7. 1989Ақпан: халықаралық «Невада–Семей» ядролық қаруға қарсы қозғалысының президенті.
  8. 1991Қазан: Қазақстан Халық конгресі партиясының төрағасы (кейін құрметті төрағасы).
  9. 1994–1995ҚР Жоғарғы кеңесінің Қоршаған орта және табиғатты пайдалану комитетінің мүшесі.
  10. 1995–1996Қазақстанның Италиядағы төтенше және өкілетті елшісі; 1996 жылдан бастап Грекиядағы, сондай-ақ Мальтадағы елші міндетін атқарды.

II топ: Ақындығы және жыр жинақтары

Сергей Марковтың «Біз жаңаша өлең жазуды Олжастан үйрендік» деуі — ақын өлеңдерінің тыныс-ырғақ, ойлау жүйесіндегі өзгешелігін танытады. 1961 жылғы «Арғымақтар» атты тұңғыш жинағынан бастап, Олжас Сүлейменов жиырмаға жуық жыр кітабының авторы болды.

Оның поэзиясы қазақ халқының сан ғасырлық мұңы мен қуанышын, мінезі мен болмысын кең тыныспен суреттеп, ұлттық үнді әлем кеңістігіне танытты.

Жыр жинақтарынан таңдамалар

  • «Арғымақтар» (Алматы, 1961)
  • «Олжас Сүлейменов жинағы» (Алматы, 1967)
  • «Қыш кітап» (Алматы, 1969)
  • «Атамекен» (Алматы, 1972)
  • «Каждый день — утро» (Москва, 1973)
  • «Круглая звезда» (Москва, 1975)
  • «Свиток» (Москва, 1989)
  • «Айналайын» (Алматы, 1996)
  • «Таңдамалы туындылары» (Алматы, 2005)

III топ: Шығармалары және марапаттары

Ақынның прозалық және поэзиялық еңбектері әдеби кеңістікте кең танылды. Топтық талқылауда негізгі шығармаларын атап, шығармашылық жолын қысқаша таныстырады.

Шығармаларынан мысалдар

  • «Нұрлы түндер» (1962)
  • «Қылықты түн» (1963)
  • «Мешін жылы» (1967)
  • «Таңдамалы лирика» (1968)
  • «Ақ дария аспанында» (1970)

Ескерту: Марапаттар туралы нақты тізім бастапқы мәтінде толық берілмегендіктен, бұл бөлім талқылау формасында ұсынылды.

Кітаппен жұмыс: өлеңді мәнерлеп оқу

I топ оқиды
Олжас Сүлейменов — «Арғымақ» (үзінді)

Дала қандай! Даладағы ат қандай!

Нөсер шөпке белшесінен батқандай.

Құйғытсам бір, Дала, Қала болады-ау,

Көз алдымда аунап бара жатқандай.

От тигендей асау қанға, етіңе,

Арғымағым, шығып желдің өтіне,

Шабуылдап, құрыш болат тұяқпен,

Пергілеші жалтақ жолдың бетіне!