Құлақ - есту мүшесі
Сабақтың барысы
Бұл сабақ оқушыларға құлақтың қызметін түсіндіріп қана қоймай, сезім мүшелерін күту мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Тапсырмалар ойын, бақылау және сұрақ-жауап арқылы ұйымдастырылады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Қазір бізде қай сабақ?
- Сабаққа қажетті құрал-жабдықтарды дайындадық па?
- Бүгінгі сабақ күнделікті сабақтан ерекше: сыныпқа қонақтар келді. Олар біздің білімімізді және тәртібімізді бақылайды, сондықтан сабаққа белсенді қатысамыз.
Психологиялық дайындық
Екі көз не үшін керек? — Жақсылық көру үшін.
Екі құлақ не үшін керек? — Ақыл-кеңес тыңдау үшін.
Екі қол не үшін керек? — Елге көмек беру үшін.
Екі аяқ не үшін керек? — Шетте жүрсең, туған жерге жету үшін.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы бойынша оқушылардың алдыңғы тақырыпты қаншалықты меңгергені сұрақтар арқылы анықталады.
III. Өткен сабақты бекіту (көру мүшесі бойынша)
Талқылау сұрақтары
- Көру арқылы заттың несін білеміз?
- Адам затты қолмен ұстап нені анықтайды?
- Көздің көру мүмкіндігін күшейтетін құралдар қандай?
Көрнекілік тапсырмасы
Жемістердің муляждарын (банан, алма, апорт) көрсетіп, көру арқылы олардың түсін, мөлшерін, пішінін, түрін және қозғалысын ажырататынымыз қорытындыланады.
Негізгі тұжырым
Сезім мүшелері адамның бас бөлігінде орналасқан. Олар бізге қоршаған ортаны қабылдауға көмектеседі: көз көреді, құлақ естиді, мұрын иісті сезеді, тіл дәмді ажыратады, тері жанасуды сезеді.
Ойын: «Тапқыр болсаң, тауып көр»
Мүшелерді тиісті әрекет/заттармен сәйкестендіру арқылы оқушылардың түсінігі бекітіледі.
Сергіту сәті
«Сұр қоян» қимыл-қозғалыс жаттығуы.
IV. Жаңа сабаққа даярлық
Ойын: «Ойнайық та, ойлайық»
Суда тұрған жануарларды дыбыстап, судан «алып шығуға» көмектесеміз. Осы дыбыстарды қабылдайтын мүше қандай? Құлақ.
V. Жаңа тақырып: Құлақ — есту мүшесі
Құлақ не істейді?
Құлақ — барлық дыбысты қабылдап, оны миға жеткізетін сезім мүшесі. Мысалы, шапалақтың дыбысын естігенде адам дыбыс шыққан жаққа басын бұрып, дыбысты ажыратады.
Дыбыс түрлері
- Құстардың дыбыстары
- Үй жануарларының дыбыстары
- Өлі табиғат құбылыстары: жел, боран, нөсер, дүрсіл, шу
Көрнекілікпен жұмыс: құлақ құрылысы
Біз сырттан көретін құлақ — есту мүшесіне кіретін «есіктің» қызметін атқарады. Ол құлақ қалқаны деп аталады. Негізгі бөліктері: құлақ қалқаны, сыртқы есту жолы, дабыл жарғағы, сырғалық.
VI. Оқулықпен жұмыс және тәжірибе
Мәтінмен жұмыс
- Мұғалім мәтінді мәнерлеп оқиды.
- Сурет бойынша талдау жүргізіледі.
- Оқушылар тізбектеп оқиды.
Бақылау тапсырмасы
- Орманға серуенге шықсақ, қандай дыбыстарды естиміз?
- Құлағыңды алақаныңмен жауып көр. Не байқадың?
- Құлақты қалай күту керек?
Дәптермен жұмыс
Дәптерімізді ашайық, қолымызға қалам алайық. Салақтықтан қашайық, әдемі етіп жазайық.
- Күні мен айын жазу.
- Тақырып: «Құлақ — есту мүшесі».
- Тірек сөздер: қалқа, дабыл жарғағы, сырғалық.
VII. Жаңа сабақты бекіту
«Дәрігермен кеңес»
Құлақ саулығын сақтау жолдары талқыланады: тазалық сақтау, қатты шудан қорғану, құлаққа бөгде зат салмау, ауырсыну болса ересекке айту және дәрігерге қаралу.
Құлаққа зиян келтіретін жағдайлар
- Қатты шу мен дүрсіл дыбыстар
- Музыканы тым қатты тыңдау
- Құлақты дұрыс тазаламау, бөгде зат салу
- Суық тию, құлақты желге алдырып қою
Венн диаграммасы (дыбыстарды салыстыру)
Жағымды
- Ән
- Нәзік үн
- Көтеріңкі күлкі
Жағымсыз
- Дүрсіл
- Шу
- Жел
- Боран
- Нөсер
Қорытынды сұрақ: осы дыбыстардың бәрін немен естиміз? — Құлақпен.
Ойын: «Дыбысты таны»
Мұғалім әртүрлі дыбыстарды тыңдатады немесе сипаттайды, оқушылар дыбыстың қайдан шығатынын және қандай дыбыс екенін анықтайды.
VIII. Бағалау
«5» — Тапсырманы өте жақсы орындады, жауаптары толық әрі нақты.
«4» — Кейбір тұстарда қателесті, бірақ түзетіп, келесіде жақсартуға талпынды.
«3» — Сабаққа дайындық жеткіліксіз, жауаптары толық емес.
IX. Үй тапсырмасы
- Құлақ туралы жұмбақ құрастыру.
- Құлақтың суретін салу.
- Мәтінді оқу және мазмұндау.