Қазақша рефераттар

Сәбит Мұқанов Есіл бойында Сабақтың мақсаты

Әдебиет (7-сынып): Сәбит Мұқанов — «Есіл бойында»

Бұл жазба 7-сынып әдебиет сабағына арналған жоспарды жинақтап, тілді түзетіп, мазмұнын ықшам әрі оқуға жеңіл форматта ұсынады. Сабақта Сәбит Мұқановтың өмірі мен шығармашылығы таныстырылып, «Есіл бойында» үзіндісі арқылы тақырып, идея, сюжет және көркемдік тәсілдер талданады.

Сабақтың типі

Жаңа сабақ

Сабақтың түрі

Жаңа білімді меңгерту

Пәнаралық байланыс

География, музыка

Әдіс-тәсілдер

  • Түсіндіру
  • Проблемалық ізденіс
  • Талдау
  • Көрнекілік әдісі

Көрнекіліктер

  • Кесте
  • Слайд
  • Үнтаспа
  • Карта

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Сабақтың мақсаты

С. Мұқановтың өмірі мен шығармашылығын таныту; «Есіл бойында» үзіндісінің сюжетін, тақырыбы мен идеясын меңгерту.

Білімділік міндеті

Жазушы туралы мәлімет беру, шығармаларын жүйелеу; үзіндінің «Өмір мектебі» романынан алынғанын анықтату; мазмұнын, тақырыбы мен идеясын ашу; кейіпкерлерге қатысты білім мен дағды қалыптастыру.

Дамытушылық және тәрбиелік

  • Дүниетанымын, сөз саптауын, көркем мәтінді қабылдауын дамыту
  • Логикалық ойлауын, есте сақтауын жетілдіру
  • Туған жер табиғатын тануға баулу, эстетикалық талғамын арттыру

Кіріспе: Сәбит Мұқанов туралы қысқаша мәлімет

Сәбит Мұқанов 1900 жылғы 26 сәуірде қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданындағы Жаманшұбар өңірінде дүниеге келген. 7 жасында әкесінен, 8 жасында анасынан айырылып, жетімдікті де, жоқшылықты да ерте көреді. Жас кезінен жалшылықта жұмыс істеп, өмір мектебінен өтеді.

Ол — Қазақстанның халық жазушысы, қоғам қайраткері, Қазақстан Ғылым академиясының академигі. Алғаш ауыл молдасынан сауат ашып, ел аузындағы өлең-жырды жаттап, жұрт алдында айтып жүрген.

Тұңғыш шығармасы

1917 жылы жазылған «Көңілім» өлеңі

Алғашқы кітабы

«Совет өкіметі және қазақ әйелі» (1924)

Қызметі мен мәртебесі

Халық жазушысы, қоғам қайраткері, академик

Шығармаларын топтастыру

Поэмалары

  • «Жұмаштың өлімі»
  • «Балбөпе»
  • «Октябрь өкілдері»
  • «Ақ аю»

Әңгімелері

  • «Әсия»
  • «Азғын»
  • «Кер заман»
  • «Алтын аймақ»
  • «Тіл алушылар»

Повестері

  • «Ақбөпенің зары»
  • «Достар»
  • «Балуан Шолақ»
  • «Бақташының баласы»

Романдары

  • «Мөлдір махаббат»
  • «Ботагөз»
  • «Теміртас»
  • «Есіл»
  • «Сырдария»
  • «Өмір мектебі»

Драмалары

  • «Қашқар қызы»
  • «Шоқан Уәлиханов»
  • «Алтын астық»
  • «Ақан мен Зайра»

Зерттеу еңбектері

  • «XX ғасырдағы қазақ әдебиеті»
  • «Халық мұрасы»
  • «Өсу жолдарымыз»
  • «Абай Құнанбаев» (монография)

Негізгі бөлім: «Есіл бойында» үзіндісін талдау

«Есіл бойында» — Сәбит Мұқановтың «Өмір мектебі» романынан алынған үзінді. Мәтінде Есіл өңірінің табиғаты, өзен бойындағы тоғай мен жасыл шалғын, бал татитын жеміс-жидек, асау өзеннің мінезі көркем бейнеленеді.

Әңгіменің сюжет желісі

  1. 1

    Әңгіме Есіл өзенінің табиғатын — тоғайын, жасыл шалғынын, жеміс-жидегін және асау ағысын суреттеуден басталады.

  2. 2

    Табиғат сұлулығына сүйсінген адамның көңіл күйі мен шабыт әлемі сипатталады.

  3. 3

    Мырзатаймен болған әңгіме беріледі; кейіпкерге мінездеме жасалады.

  4. 4

    Мырзатайдың ән салу өнері көрсетіледі.

  5. 5

    «Есіл тасып барады» әнінің шығу тарихы баяндалады (әңгіме ішіндегі әңгіме).

  6. 6

    Автордың ән өнеріне деген көзқарасы айқындалады.

Оқушы әрекеті: айналмалы тапсырмалар

Картамен жұмыс

  • Қазақстанның географиялық картасынан Есіл өзенін тауып, көрсетіңдер.
  • Есіл өзеніне қысқаша сипаттама беріңдер.

Проблемалық ізденіс

  • Жазушы Есілдің көркін таныту үшін табиғаттың қандай құбылыстары мен көріністерін суреттейді?
  • Бұл суреттеудің әдебиетте пейзаж деп аталатынын дәлелдеңдер.
  • Мұратбек қандай халық композиторының әндерін айтады?
  • «Есіл тасып барады» әнінің өзіндік ерекшеліктерін атаңдар.

Мәтінмен жұмыс

Мәтіннен автордың көркем тіл шеберлігін танытатын бейнелі сөздер мен тіркестерді тауып, дәптерге жазыңдар.

Дәптермен жұмыс: образдық талдау

Шығарма кейіпкерлеріне образдық талдау жасаңыздар. Талдау 4 бөлімнен тұрады:

  1. Кейіпкердің портреті
  2. Кейіпкердің мінезі
  3. Кейіпкер әрекетінің ұнамды/ұнамсыз жақтары
  4. Кейіпкердің мақсаты

Сабақ барысы: кезең-кезеңімен

1) Ұйымдастыру

Оқушылармен амандасу, сыныпты түгендеу.

2) Сабақ мақсатын қою

Күн ретін және сабақ тақырыбын тақтаға жазу, мақсатты нақтылау.

3) Жаңа сабақ

Жазушының өмірі мен шығармашылығына шолу жасау; «Есіл бойында» үзіндісін оқып, мазмұнын ашу; сюжет пен көркемдік ерекшеліктерді талдау.

4) Білімді бекіту (сұрақ-жауап)

  1. Сәбит Мұқановтың өмірбаянынан нені білдік?
  2. Жазушының шығармашылығын неше топқа бөлуге болады?
  3. «Есіл бойында» қай шығармадан алынған үзінді?
  4. Әңгіме не туралы?

Сергіту сәті

Үнтаспадан «МузАрт» тобының орындауындағы «Есіл ағады» әнін тыңдау.

5) Үй тапсырмасы

  1. Әңгімені мазмұндау.
  2. Кез келген бір әннің шығу тарихын жазып келу.

6) Бағалау және рефлексия

Оқушы жауабына, мәтін талдауына, тапсырма орындауына қарай бағалау; сабақ соңында қысқа рефлексия жүргізу.

Назар аударатын түйіндер

Дерек + мәтін

Өмірбаяндық мәлімет мәтінмен байланыстырылып, үзіндінің идеялық өзегін ашуға қызмет етеді.

Пейзаждың рөлі

Табиғат суреті кейіпкер көңіл күйін, авторлық көзқарасты және шығарманың әсерлік қуатын күшейтеді.

Өнердің мәні

Ән тарихы арқылы ұлттық рух, естелік, орта мінезі және эстетикалық таным сабақтастырылады.