Аквариумдағы балықтарды көрсету
Дүниетану · 2-сынып
Каспийдің тірі алтыны
Бұл сабақ жоспары Каспий теңізінің шаруашылық маңызын, ондағы бағалы балық түрлерін және табиғатты қорғау мәдениетін түсіндіруге бағытталған.
Сабақтың типі
Жаңа білімді меңгерту
Сабақтың түрі
Дәстүрлі
Пәнаралық байланыс
Бейнелеу өнері
Сабақтың мақсаттары
-
Каспий теңізінің шаруашылық маңызы мен ондағы балықтар туралы кең мағлұмат беру, оқушылардың білімін және ой-өрісін кеңейту.
-
Табиғатқа сүйіспеншілікті арттыру, шығармашылық қабілетті дамыту, қиял мен ойлауды, сөйлеу дағдыларын жетілдіру.
-
Туған жерді сүюге, табиғи байлықтарды қорғауға, елінің нағыз азаматы болуға тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер және көрнекіліктер
Әдіс-тәсілдер
- Сын тұрғысынан ойлау стратегиялары
- Топпен жұмыс
- Сұрақ-жауап
Көрнекіліктер
- Қазақстан картасы
- Балықтардың суреттері
- Аквариумдағы балықтар
- Консерві түрлері
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру бөлімі
- Оқушыларды түгендеу.
- Сабаққа даярлау, құрал-жабдықтарды реттеу.
II. Жаңа сабақ
Қызығушылықты ояту (сұрақтар)
- Қандай өзен-көлдер, теңіздер мен мұхиттарды білесіңдер?
- Қазақстандағы өзен-көлдерді атай аласыңдар ма?
- Каспий теңізі қай жерде орналасқан?
- Кім картадан көрсетеді? (Картамен жұмыс)
Бүгін біз Қазақстандағы Каспий теңізі және онда мекендейтін балықтар туралы оқимыз.
Тәжірибемен байланыстыру
- Үйінде аквариумдағы балық асырайтындар бар ма?
- Оларды қалай баптайсыңдар?
- Балықтарға қандай күтім керек?
Көрсету: аквариумдағы балықтар.
БББ стратегиясы
Не білемін?
Каспий туралы бұрыннан білетін мәліметтер.
Не білгім келеді?
Теңіздің байлығы, балық түрлері, қорғау жолдары.
Не білдім?
Сабақ соңында қорытындылайтын жаңа білім.
Қазақстан — бай өлке. Жері де, суы да табиғи қазынаға толы. Каспий теңізі Қазақстанның батысында орналасқан (картадан көрсету).
Каспий — тұйық (жабық) су айдыны. Аумағы өте үлкен болғандықтан, оны теңіз деп атайды.
Каспий теңізі бес мемлекетке ортақ:
- Қазақстан
- Ресей
- Әзірбайжан
- Иран
- Түркіменстан
Картамен жұмыс: мемлекеттерді көрсету.
Каспийдегі бағалы балықтар
Каспий теңізінде көптеген балық түрі бар. Соның ішінде бекіре, қызылбалық, қортпа сияқты ерекше бағалы балықтар кездеседі. Бұл түрлер әлемде санаулы теңіздерде ғана таралған.
Бекіре мен қортпа Қызыл кітапқа енгізілген, сондықтан оларды қорғау — ортақ міндет.
Сонымен қатар Каспийде сазан, табан, ақбалық, майшабақ сияқты балықтар да кездеседі.
Интерактивті тақта: Каспий және балық түрлерінің суреттері.
Шаруашылық маңызы
Теңіз жағалауында көптеген шаруашылық орындары орналасқан. Олар балық аулап, оны өңдеп, әртүрлі тағам өнімдерін дайындайды. Бұл — халық шаруашылығының маңызды салаларының бірі.
- Жазда ауланған балық арнайы тоңазытқыштарда сақталады.
- Жаңа мұздатылған (тоңазытылған) балық жоғары бағаланады.
- Балықтың бір бөлігі сүрленеді, кептіріледі, ысталады, консервіленеді.
- Өнімдер еліміздің түкпір-түкпіріне жөнелтіледі.
Ақтаудағы өңдеу өндірісі
Ақтау қаласында порт маңында консерві зауыты жұмыс істейді. Консервілеу — балықты томатпен немесе маймен банкіге салып, ұзақ уақыт сақтауға мүмкіндік беретін тәсіл.
Ал балық майының емдік қасиеті бар.
Интерактивті тақта: слайд көрсету.
Топпен жұмыс
Оқушылар 3 топқа бөлінеді. Әр топта топ басшысы сайланып, бағалау парақшалары таратылады. Әр топқа тапсырмасы жазылған үлестірме материалдар беріледі.
I топ · «Білім»
Оқулықтағы мәтінді оқып, Каспий теңізінің шаруашылық маңызын түсіндіріңдер.
Сұрақ
Қазақстанда өндірілетін балық консервілерінің қандай түрлерін білесіңдер?
II топ · «Ғылым»
Энциклопедиялардан және ізденіп келген материалдардан Каспий теңізі мен ондағы балықтар туралы қосымша мәлімет айтыңдар.
Сұрақ
Балықтың қандай өнімдерінің емдік қасиеті бар?
III топ · «Өнер»
Каспийде тіршілік ететін балық түрлерін сипаттаңдар, өмірмен байланыстырыңдар. Әртүрлі балықтардың суретін салыңдар.
Сұрақ
Балықтан қандай тағамдар жасалады? Қандай балық тағамдарын жеп көрдің?
Тыңдау және бағалау тәртібі
- Әр топ сөйлегенде, қалғандары мұқият тыңдайды.
- Қажет болса, басқа топтар толықтыру енгізеді.
- Топ басшылары бағалау парағына ұпай қояды.
- Дұрыс жауаптарға сынып қол соғып қолдау көрсетеді.
III. Сабақты бекіту
БББ стратегиясы (қорытынды)
- Бүгін сендер қандай жаңа мәлімет білдіңдер?
- «Каспийдің тірі алтыны» дегеніміз не?
- Каспийдің байлығы неліктен әлемге әйгілі деп ойлайсыңдар?
- Бекіре мен қортпа неліктен Қызыл кітапқа енгізілген?
- Уылдырықтың пайдасы қандай?
- Балықты не үшін консервілейді?
Топтастыру: «Балықтың пайдасы»
- Азық-түлік көзі
- Шаруашылық пен өндіріс үшін ресурс
- Дәрумендер мен пайдалы май қышқылдары
- Емдік қасиеті бар өнімдер (мысалы, балық майы)
Табиғат-Ана құшағын саялайық,
Қорғау үшін күш-жігер аямайық.
Ол болмаса — сен жоқсың, осыны ұқ,
Адамзат, табиғатты аялайық.
IV. Үй тапсырмасы
- 125–126-беттерді оқу.
- Қосымша мәліметтер іздену: Каспий туралы деректер жинау.
- Өздерің естімеген балық түрлері туралы ақпарат тауып келу.
V. Бағалау
- Топтарды бағалау, мадақтау.
- Топ басшыларының бағасын тыңдау.
- Мұғалімнің қорытынды бағасы.