Қазақша рефераттар

Жазыңқы бұрыш шамасы нешеге тең

10-сынып Интеллектуалдық ойын Математика

«Үздік математик» интеллектуалдық сайысы

Бұл сайыстың мақсаты — оқушылардың математикалық ой-өрісін дамыту, білімге құштар, дарынды әрі озық болуға тәрбиелеу. Білімді ұрпақ — елдің ертеңі. Сондықтан 10-сынып оқушылары арасында «Үздік математик» атты зияткерлік дода ұйымдастырылады.

Жүргізуші сөзі: Құрметті ұстаздар, оқушылар және сайысқа қатысушы талапкерлер! Математика — ақыл-ойды тәртіпке келтіретін, логиканы ұштайтын нағыз пән. Евклид, Фалес, Пифагордай ғұламалардың ізі қалған ғылымға құрмет көрсетіп, ортаға сайыскерлерді шақырамыз.

Ұйымдастыру тәртібі

  • Әділқазы сайланып, ұпай есептеу тәртібі бекітіледі.
  • Қатысушылар таныстырылады.
  • Сайыс 6 бөлімнен тұрады.

Сайыс бөлімдері

I бөлім

Бәйге

II бөлім

Тіл-өнер

III бөлім

Дода

IV бөлім

Тапқырлық

V бөлім

Жорға

VI бөлім

Шапшаңдық

I бөлім — Бәйге

Бұл бөлімде қатысушыларға жедел сұрақтар қойылады. Жауап нақты әрі тез болуы тиіс. Кім карточканы бірінші көтерсе, сол ойыншы жауап береді. Әр дұрыс жауапқа 10 ұпай беріледі.

Сұрақтар

  1. 1. «Геометрия» сөзі грек тілінен аударғанда нені білдіреді? (Жер өлшеу)
  2. 2. Жұп функцияның графигі қай оське қатысты симметриялы?
  3. 3. Параллелепипедтің неше қыры, неше жағы бар? (12 қыры, 6 жағы)
  4. 4. Үшбұрыштың төбесін қарсы жатқан қабырғаның ортасымен қосатын кесінді қалай аталады? (Медиана)
  5. 5. Шеңбердің ең үлкен хордасы қалай аталады? (Диаметр)
  6. 6. Параллелограмның бір бұрышы 50° болса, қалған бұрыштары неге тең?
  7. 7. Трапеция табандары 4 см және 6 см. Орта сызығы неге тең?
  8. 8. Бір нүктеден шығып, екі сәуледен құралған геометриялық фигура. (Бұрыш)
  9. 9. Кез келген екі нүкте арқылы нені жүргізуге болады? (Түзу)
  10. 10. Қандай түзулердің ортақ нүктесі жоқ? (Параллель түзулер)
  11. 11. Барлық қабырғалары тең параллелограмм қалай аталады?
  12. 12. arcsin(-1/2) неге тең?
  13. 13. sin 45° неге тең?
  14. 14. Екі нүкте арқылы неше түзу жүргізуге болады? (1)
  15. 15. tg x функциясының графигі қалай аталады?
  16. 16. Координаталық жазықтықта неше ширек бар? (4)
  17. 17. Геометриялық кеңістіктегі денелерді зерттейтін бөлім қалай аталады?
  18. 18. Үшбұрыштың ішкі бұрыштарының қосындысы неге тең? (180°)

II бөлім — Тіл-өнер

Бұл бөлімде жұмбақ, мақал-мәтел немесе өлең жолдарындағы жасырын сөзді табасыздар және оны орыс, ағылшын тілдеріне аударасыздар. Бір тілде жауап берсе — 10 ұпай, екі тілде — 20 ұпай, үш тілде — 30 ұпай. Осы бөлімнен кейін ұпайы ең аз екі оқушы ойыннан шығады.

Тапсырмалар

  1. 1) Кез келген екі нүкте арқылы нені жүргізуге болады? (түзу — прямой — line)
  2. 2) Бір нүктеден шығып, екі сәуледен құралған фигура? (бұрыш — угол — angle)
  3. 3) Бір нүктемен шектелген түзудің бөлігі. (сәуле — луч — ray)
  4. 4) Тік бұрыштан кіші бұрыш. (сүйір — острый — acute)
  5. 5) Бірдей санды бірнеше рет көбейту. Ықшам түрдегі атауы. (дәреже — степень — power)
  6. 6) Бүтін және бөлшек сандардың жиыны; оң, теріс мәндердің барлығы кіреді. (рационал сандар — рациональные числа — rational numbers)

Ескерту

Бұл кезең — тек терминді білу емес, оны дұрыс жеткізу мәдениетін де бағалайды. Аудармада мағына дәлдігі мен ғылыми стиль сақталуы қажет.

III бөлім — Дода

Бұл кезеңде әр қатысушы ұсынылған тақырыптардың бірін таңдап, көрсетілген ұпайға сай тапсырманы орындайды. Дұрыс жауап берілсе, сол ұпай қосылады. Кезең соңында ұпайы аз екі ойыншы ойыннан шығарылады.

1) Логикалық есептер

  • 20 ұпай. Сауда жасау үшін 19 теңге төлеу керек. Сенде тек 3 теңгелік ақшалар, ал сатушыда тек 5 теңгелік ақшалар бар. Ақшаны қалай төлейсің?
  • 30 ұпай. Екі бөлмеде 76 адам бар. Бір бөлмеден 30, екіншісінен 40 адам шыққан соң, бөлмелердегі адам саны бірдей болды. Бастапқыда әр бөлмеде неше адам болған?
  • 40 ұпай. Екі жолаушы арбамен келеді. Біреуі жолдың жартысын өткенде ұйықтап қалады да, «жолдың жартысы қалғанша» ұйықтайды. Ол жолдың қандай бөлігін ұйықтайды?
  • 50 ұпай. Үш бала (әрқайсысында 10-нан артық асық бар) асық ойнайды. Ойыннан кейін:
    • Екіншісінде 8 асық қалғаны айтылады.
    • Үшіншісі: «Сендегі барлық асық менің ұтып алған асығыма тең» дейді.
    • Біріншісі: «Ең көп ұтылған мен болдым» дейді.
    Ойыннан кейін кімде неше асық болды?

2) Интеллектуалды олимпиада есептері

  • 20 ұпай. Үш бала 17 бауырсақ жеді. Ең көп жегені — Тимур. Ең аз дегенде Тимур неше бауырсақ жеген?
    A) 5 B) 9 C) 7 D) 8
  • 30 ұпай. Оқушы кітаптың 0,3 бөлігін, кейін тағы 0,1 бөлігін оқыды. Оқыған көлемі жарты кітаптан 18 бетке кем болды. Кітапта неше бет бар?
    A) 210 B) 200 C) 190 D) 180
  • 40 ұпай. Үшбұрыштың екі қабырғасы 5 және 1. Үшінші қабырға натурал сан болса, қандай мән қабылдай алады?
    A) 4 B) 5 C) 6 D) 3
  • 50 ұпай. Ежелгі Месопотамияда: 1 саны — α, 10 саны — β, 60 саны — € таңбаларымен белгіленген. Мысалы, 22 саны β β α α түрінде жазылған. 124 саны қалай жазылады?
    A) β €€ α α α α B) € € β β α α α α C) € β β α α α α D) € € α α α α

3) Геометрия және викторина

Геометрия есептері

  • 20 ұпай. Квадраттың ауданы 49 см². Периметрін тап.
  • 30 ұпай. 1-шаршының ауданы 16 м². 2-шаршының ауданы 4 есе үлкен. 2-шаршының периметрін тап.
  • 40 ұпай. Параллель түзулерді қиюшымен қиғанда пайда болған бұрыштардың біреуі 40° болса, қалған бұрыштар неге тең?
  • 50 ұпай. Тең бүйірлі үшбұрыштың табанындағы бұрыштың сыртқы бұрышы 105° болса, ішкі бұрыштары неге тең?

Викториналық сұрақтар

  • 20 ұпай. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0 берілген. Қайсысы көп: қосындысы ма, көбейтіндісі ме?
  • 30 ұпай. 5 адам кездесіп, бір-бірімен қол алысты. Барлығы неше қол алысу болды?
  • 40 ұпай. Бір сан екіншісінен 4 есе көп, ал олардың қосындысы 20. Кіші санды тап.
  • 50 ұпай. Дәптер мен қарындаш 16 тг, қаламсап пен қарындаш 32 тг, дәптер мен қаламсап 44 тг. Әр заттың бағасын тап.

IV бөлім — Тапқырлық

Бұл бөлім — логикалық ойлау мен дәл есептеуді талап ететін ерекше тапсырма. Үйдегі қабырға сағаты қоңыраулы: әр жарты сағат сайын 1 рет, ал әр толық сағат сайын сол уақытты көрсету санына тең қоңырау соғады. Сағат тәулігіне барлығы неше рет қоңырау соғады?

Жауабы

(1+2+3+4+5+6+7+8+9+10+11+12)×2 + 24×2 = 204

V бөлім — Жорға

Бұл кезеңде әр ойыншыға жеке-жеке қысқа сұрақтар қойылады. Жауап жылдам болуы керек. Әр дұрыс жауапқа 10 ұпай беріледі.

Сұрақтар (1-топ)

  1. 1. Шеңбер бойындағы кез келген нүктені центрмен қосатын кесінді. (Радиус)
  2. 2. Косинус қандай функция? (Жұп)
  3. 3. Тангенс функциясының периоды. (π)
  4. 4. Таңбалары әр түрлі сандардың көбейтіндісі. (Теріс сан)
  5. 5. 639 саны 9-ға бөліне ме? (Иә)
  6. 6. Қабырғасы 1-ге тең квадраттың ауданы. (1)
  7. 7. Дәлелденетін тұжырым қалай аталады? (Теорема)
  8. 8. Бағытталған кесінді. (Вектор)
  9. 9. Бір нүктеден бірдей қашықтықта жатқан нүктелер жиыны. (Шеңбер)
  10. 10. OX осі қалай аталады? (Абсцисса)

Сұрақтар (2-топ)

  1. 1. Шеңбер бойындағы екі нүктені қосатын және центр арқылы өтетін кесінді. (Диаметр)
  2. 2. Көбейтіндісі 1-ге тең бөлшектер қалай аталады? (Өзара кері сандар)
  3. 3. 640 саны 5-ке бөліне ме? (Иә)
  4. 4. Косинус функциясының периоды. (2π)
  5. 5. Синус қандай функция? (Тақ)
  6. 6. Дәлелденбейтін тұжырым қалай аталады? (Аксиома)
  7. 7. Жазыңқы бұрыштың шамасы. (180°)
  8. 8. Шеңбер ұзындығының диаметрге қатынасы, яғни π мәні. (3,14)
  9. 9. Биссектрисалары өзара перпендикуляр болатын төртбұрыш. (Шаршы, ромб)
  10. 10. OY осі қалай аталады? (Ордината)

VI бөлім — Шапшаңдық

Бұл тур — шешуші кезең. Алғырлық пен тапқырлық сыналады. Жеңімпазды анықтау үшін сөз кезегі әділқазы мүшелеріне беріледі.

Қорытынды

Ұпайлар есептеліп, нәтижелер жарияланған соң жеңімпаздар марапатталады. Әр қатысушыға білімге деген ынта мен ізденіс тілейміз.

Алғыс

Бұл кешке көңіл бөліп келгендеріңізге көп рақмет. Білімді бағалайтын көрерменге — мың алғыс!