Қазақша рефераттар

Күнге қолдарыңды созыңдар. Өзен өлеңінің авторы кім

Сабақ тақырыбы: «Өзен» (Ыбырай Алтынсарин)

Бұл сабақ оқушыларды қазақтың педагог-ағартушысы Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен шығармашылығымен таныстырып, өзеннің адам өміріндегі маңызын ұғындыруға бағытталған. Сонымен қатар оқу дағдыларын жетілдіру, мәнерлеп оқуға үйрету, тіл дамыту және табиғатты қорғау мәдениетін қалыптастыру көзделеді.

Мақсаты

  • Білімділік: Ы. Алтынсарин туралы түсінік қалыптастыру, өзеннің адам өміріндегі рөлін ашу, оқу дағдыларын жетілдіру, мәнерлеп оқуға баулу.
  • Дамытушылық: оқушылардың тілін дамыту, сөздік қорын молайту, ой-өрісін және шығармашылық қабілетін жетілдіру.
  • Тәрбиелік: табиғатты сүюге, «табиғат-анаға» қамқор болуға, су көздерін қорғап, аялауға тәрбиелеу.

Сабақ сипаттамасы

Түрі
Аралас сабақ
Типі
Жаңа білімді меңгерту
Әдістері
СТО, сұрақ-жауап, топтастыру

Көрнекіліктер

  • Оқулық
  • Өзен мен көл суреттері
  • Карта, сызбалар
  • Интербелсенді тақта

Сабақ барысы

Төменде сабақ кезеңдері заманауи, оқушыны белсенді қатыстыруға бағытталған құрылыммен берілген. Әр бөлімде мақсатқа жетуге көмектесетін нақты әрекеттер көрсетіледі.

1) Ұйымдастыру және назар аударту

  • Сәлемдесу.
  • Оқушылардың зейінін сабаққа шоғырландыру.

Психологиялық дайындық

Күнге қолдарыңды созыңдар. Күннің шұғылалы сәулелері ананың нәзік алақанындай аялап, сипайды, жылытады. Сиқырлы күн барлық өкпе-мұңды ерітіп, жүрегімізді жылу мен махаббатқа толтырады.

2) Өткенді қайталау: «Бәйге» ойыны

Сұрақтарға жауап беру арқылы алдыңғы бөлім еске түсіріледі және бүгінгі тақырыпқа көпір жасалады.

  • Абайдың «Жан-жануар, адамзат анталаса, ата-анадай елжіреп күннің көзі…» жолдарында жылдың қай мезгілі суреттелген?
  • «Қысты қуып тастады Асқар таудың басына» деген үзінді қай өлеңнен алынған?
  • «Жазғытұрым» өлеңінің авторы кім?
  • «Жануарлар: “Көктем сәні неде?”» деген сұрақтың мәні қандай?
  • Олжас Сүлейменовтың өлеңінде кімдер туралы айтылады?
  • «Қуанышты күнің, жаңа жылың құтты болсын, қазақ!» жолдарында қандай мейрам сөз болады?
  • Көктемгі тіршілікте малдар қандай өзгеріске түседі?

Осы сұрақтарға жауап беру арқылы бүгінгі бөлімнің мазмұны айқындалады.

3) Жаңа сабақ: «Табиғат — менің өз үйім» бөлімі

Сабақ табиғат көріністері бейнеленген суреттермен басталады: оқушылар табиғаттың әсерін сипаттап, таза ауа мен мөлдір судың адамға пайдасын талдайды.

Сұрақ

Суретте не бейнеленген?

Сұрақ

Табиғаттың тамаша көрінісі қандай көңіл күй сыйлайды?

Сұрақ

Таза ауа мен мөлдір судың адамға пайдасы қандай?

Топқа бөлу

Оқушылар 3 топқа бөлінеді: «Әдебиетшілер», «Географтар», «Экологтар». Топ ережесі таныстырылып, топбасшы мен хатшы сайланады.

4) Сөзжұмбақ және жұмбақтар

Жұмбақ шешу арқылы жаңа тақырыпқа қызығушылық оятылады және негізгі ұғымдар бекітіледі.

1) Сарғыш түсті дөңгелек, ортасында дәні бар. Көрсең, егер оны жеп, балдай тәтті дәмі бар. Жауабы: өрік

2) Күндіз білінбейді, түнде күлімдейді. Жауабы: жұлдыз

3) Бір жатқан зор кемеңгер қара кісі, қимылдар сол кісіден елдің ісі. Талқандап, беті-жүзін тырнасаң да, бір ауыз «неге үйттің?» демес. Жауабы: жер

4) Үлкен алтын табақтан әлемге нұр таратқан. Жауабы: күн

5) «Өзен» өлеңіне кіріспе: постер қорғау

Бөлімді Ы. Алтынсариннің «Өзен» өлеңімен бастау үшін әр топ өз бағыты бойынша қысқаша зерттеу жасап, постер қорғайды.

Әдебиетшілер

Өлең авторы Ыбырай Алтынсарин туралы мәлімет: өмірі, ағартушылық қызметі, шығармалары және қазақ әдебиеті мен педагогикасындағы орны. Тапсырма «топтастыру» стратегиясы арқылы орындалады.

Географтар

Өзеннің анықтамасы және негізгі бөліктері: бастауы, салалары, сағасы. Өзендер жаңбыр суынан, еріген қар мен мұздықтан, бұлақтардан және көл суларының тасуынан қоректенеді. Көп өзендер таулар мен қыраттардан басталып, төмен қарай басқа су көздерімен толығады. Елді мекендердің басым бөлігі өзен бойында орналасады.

Қосымша тапсырма: Қазақстанның өзендерін картадан көрсету.

Экологтар

  • Өзеннің пайдасы: ауыз су, егіншілік, тіршілік көзі, экожүйе тепе-теңдігі.
  • Өзенді қорғау: қоқыс тастамау, суды үнемдеу, ластанудың алдын алу, табиғи жағалауды сақтау.

Топтардың жұмысы өзара бағалау арқылы қорытындыланады (смайлик арқылы бағалау ұсынылады).

6) Оқулықпен жұмыс

  1. Мұғалімнің мәнерлеп оқуы, кейін іштей оқу.
  2. Сөздік жұмысы (дәптермен).
  3. Өлеңді шумақтарға бөліп оқу, талдау, негізгі идеясын ашу.
  4. Видеоролик көру және салыстыру: «Не көріп тұрмыз? Қандай ой түйеміз?»
  5. Оқушылардың күй ырғағымен мәнерлеп оқуы.

7) Сергіту сәті

«Ақ бұлақ» тақырыбындағы сергіту жаттығулары (видео арқылы).

8) Шығармашылық тапсырмалар (дәптермен жұмыс)

1-топ

«Су — тіршілік көзі» тақырыбында эссе жазу.

2-топ

«Өзен» тақырыбына 5 жолды өлең құрастыру.

3-топ

Суға байланысты тыйым сөздер, мақал-мәтелдер жазу.

9) Бекіту: «Балық аулау» ойыны

Ойын арқылы бүгінгі сабақта алынған білім жинақталып, сұрақтарға жауап беріледі.

«Өзен» өлеңінің авторы кім?

«Қынарда» сөзінің мағынасы қандай?

Таулардан сарқырап не ағады?

Өзен суының күші арқылы не өндіріледі?

10) Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

  • Ы. Алтынсариннің «Өзен» өлеңін жаттау.
  • Өзеннің суретін салу.

Бағалау

Топбасшы өз тобының жұмысын бағалайды. Соңғы бағалауды мұғалім қорытындылайды.

11) Қорытынды ой

Егер денің сау болсын десең,
Егер көңілің жай болсын десең,
Табиғатқа табын, адам!