Қазақша рефераттар

Күш - денелердің өзара әрекеттесуін сипаттайтын шама

Сынып: 7 Пәні: Физика және астрономия Формат: презентация

Тақырыптар

Күш

Күштің сандық мәні мен бағыты, өлшем бірлігі — Ньютон (Н).

Деформация

Пішін мен өлшемнің өзгеруі; серпімді және пластикалық түрлері.

Гук заңы

Серпімділік күші деформацияға пропорционал, пропорционалдық коэффициент — k.

Динамометр

Күшті өлшейтін құрал; нәтижені Ньютонмен өрнектейміз.

Бір түзудің бойымен әрекет ететін күштерді қосу

Бір бағыттағы күштер қосылады, қарама-қарсы бағыттағылар айырмасы алынады; тең әрекетті күш — FR.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Өтілген материалды еске түсіре отырып, дененің жылдамдығы басқа денелер әсер еткенде тек массаға ғана емес, күштің әсеріне де тәуелді екенін түсіндіру. Сондай-ақ дене пішіні мен өлшемдерінің өзгеруі және оның түрлері туралы ұғым қалыптастыру.

Тәрбиелік

Күнделікті өмірден мысалдар келтіру арқылы оқушыларды құбылыстарды физика тілінде нақты әрі сауатты сипаттауға тәрбиелеу.

Дамытушылық

Терең ойлауға, ғылыми пайым жасауға жетелеу және логикалық ой-өрісін дамыту.

Сабақтың сипаттамасы

Сабақтың типі
Жаңа сабақты меңгерту
Әдістері
Сұрақ-жауап, баяндау
Көрнекіліктер
Пластилин, резеңке, металл сызғыш, ағаш сызғыш, шар, интерактивті тақта
Пәнаралық байланыс
Математика, қазақ тілі

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу.
  2. Оқушылардың құрал-жабдықтарын тексеру.
  3. Назарын сабаққа шоғырландыру.

II. Оқушы білімін жан-жақты тексеру

  • Екі дененің массаларын өзара салыстыруға бола ма?
  • Масса бірлігі ретінде не қабылданған?
  • Таразы мен кірлердің көмегімен дене массасы қалай өлшенеді?
  • Заттың тығыздығы деп нені айтамыз?
  • Заттың тығыздығын қалай анықтауға болады?
  • Қандай тығыздық бірліктерін білесіңдер?
  • ρ = 1000 кг/м3 дегенді қалай түсінесіңдер?

III. Жаңа түсінік беру

Өмірден мысалдар

  • Садақ ату кезіндегі серпімділік әсері.
  • Асық ойнағанда соққы әсерінен қозғалыстың өзгеруі.
  • Бесіктің тербелуі.
  • Мылтық атқанда кері тебілу (қайтарым) құбылысы.

Негізгі қорытынды

Келтірілген мысалдар денелердің өзара әрекеттесуі олардың қозғалыс күйін өзгертуі мүмкін екенін көрсетеді. Демек, дененің жылдамдығы күштің әсерінен өзгереді.

Күш — денелердің өзара әрекеттесуін сипаттайтын, сандық мәні және бағыты бар физикалық шама.

Өлшем бірлігі: 1 Н (Ньютон).

Тәжірибе: деформацияны бақылау

Пластилин

Күш әсерінен пішіні оңай өзгереді.

Резеңке

Созғанда ұзындығы өзгеріп, кейін бастапқы қалпына келуі мүмкін.

Шар

Үрлегенде көлемі мен пішіні өзгереді.

Осы тәжірибелерден кейін деформация ұғымы және оның түрлері түсіндіріледі: пластикалық (қайтымсыз) және серпімді (қайтымды).

IV. Жаңа түсініктер мен іс-әрекет тәсілін қалыптастыру

Күш (F)

Денелердің өзара әрекеттесуін сипаттайтын шама.

Н (Ньютон)

Күштің өлшем бірлігі.

Деформация

Пішіннің немесе өлшемнің өзгеруі (лат. deformatio — «бүліну, бұзылу»).

Қатаңдық коэффициенті (k)

Гук заңындағы пропорционалдық коэффициент.

Динамометр

Күшті өлшейтін құрал (гр. dynamis — «күш», metreo — «өлшеймін»).

Тең әрекетті күш (FR)

Бірнеше күштің орнына әсер ететін бір күш.

V. Мұғалімнің проблемалық және ақпараттық сұрақтары

Бұл бөлімде оқушыларды ойландыруға арналған жетекші сұрақтар қойылып, жаңа ұғымдар нақты мысалдармен бекітіледі.

VI. Жаңа түсінікті тексеру

Қысқа сұрақтар, ауызша жауап және шағын тапсырмалар арқылы негізгі анықтамалар мен байланыстар тексеріледі.

VII. Бекітуге арналған тапсырмалар

  • Есептер шығару.
  • Сарамандық жұмыстар.
  • Зертханалық жұмыстар.
  • Тесттік бақылау.

VIII. Сабақты қорытындылау

Сабақ соңында күш, деформация, Гук заңы және динамометр ұғымдары бойынша негізгі тұжырымдар жинақталып, бір түзудің бойымен әсер ететін күштерді қосудың ережелері қайталанады.

IX. Оқушылар еңбегін бағалау

Белсенділік, жауаптың дәлдігі және тәжірибелік жұмыс нәтижелері бойынша бағалау жүргізіледі.

X. Үй тапсырмасы

Шығармашылық тапсырма: күнделікті өмірден күш пен деформацияға байланысты кемінде 3 мысал келтіріп, әр мысалда күштің бағыты мен нәтижесін қысқаша сипаттаңыз.