Қазағымның дәстүрлері
Сабақтың мақсаттары
- Ауылдағы тәрбие көзінің мәнін ашу, салт-дәстүр мен әдет-ғұрып туралы түсінікті тереңдету.
- Қазақтың салт-дәстүрлерін қадірлеуге, қорғауға және ұмытпауға тәрбиелеу.
- Оқушыны ізденіске, талаптануға және белсенді әрекетке дағдыландыру.
Ұйымдастыру кезеңі
Сабақ «Қуаныш мектебінен» басталады: оқушылар бір-біріне жылы тілек айтып, мұғалім алғыс білдіріп, ою-өрнек сыйлайды. Әркім алған оюына сәйкес өз тобына орналасады.
I топ
Қошқар мүйіз
II топ
Тұмарша
III топ
Шаршы
IV топ
Сұқ саусақ
Қажетті құралдар мен жұмыс форматы
Көрнекілігі
Суреттер, ою-өрнектер, интерактивті тақта.
Әдісі
Сұрақ-жауап, талдау, топтық түсіндіру.
Сабақ типі
Іскерлік пен дағдыны меңгерту.
Өткен сабақты пысықтау
- Әр топтан бір оқушы шығып, мәтінді мазмұндап береді.
- «Жасырынған сөзді табу» тапсырмасы арқылы ой қозғау.
Сұрақтар:
- Ата-анаң қандай ұжымда еңбек етеді?
- Өзің қандай ұжымда жұмыс істегің келеді?
- «Жаңарған еңбек» дегенді қалай түсінесің?
- Ауылдық жерде қандай жұмыс түрлері бар? Атап көр.
Сұрақтарға жауап берген соң, жасырынған сөзді бірге оқып, қорытынды жасаймыз.
Жаңа сабақ: «Ауылдағы тәрбие көзі»
«Ауылдағы тәрбие көзі» дегенді қалай түсінесіңдер? Бұл сұрақ арқылы оқушылар өз ойларын жинақтап, ауыл өміріндегі тәлім-тәрбиенің отбасымен, еңбекпен, ортақ құндылықтармен байланысын талдайды.
Талдау тәсілі:
«Ортадағы қалам» әдісі: топ ішінде әр оқушы ортаға қаламды алып, бір ой немесе дәлел қосады; осылайша пікір жүйелі түрде толықтырылады.
Кітаппен жұмыс
1) Іштей оқу
Мәтінді тыныш оқып, негізгі ойды белгілеу.
2) Дауыстап оқу
Дыбыстау, интонация, мағынаны дәл жеткізу.
3) Топтық түсіндіру
Әр топ мәтінді жалғастырып, өз пайымын қосады.
Көрнекі материалдар (слайдтар)
- 3-слайд: Ауыл тұрмыс-тіршілігі (сурет).
- 4-слайд: Қала тіршілігі (сурет).
- 5-слайд: Әдет-ғұрып (сызба).
- 6-слайд: Салт-дәстүр (сызба).
Сергіту сәті
Сергіту үшін «Қазағымның дәстүрлері» әнін/өлеңін бірге орындаймыз. Бұл бөлім сабақтың көңіл күйін көтеріп, ұлттық құндылыққа жақындатады.
Екі жақты күнделік: ұғымдар мен түсініктемелер
| Сөздер | Түсініктемесі |
|---|---|
| Шілдехана | Жаңа туған нәрестеге арналған қуаныш жиыны. |
| Тоқым қағар | Жас адамның алғаш жолға шығуына байланысты жасалатын дәстүр. |
| Көгентүр (көгендік) | Жақын туыс-жұрағаттың сый-сыяпат, тартуы (дәстүрлік ұғым). |
| Бастаңғы | Үйдің үлкендері жол жүріп кеткенде ауыл жастарының бас қосуы. |
| Ашамай | Баланы атқа мінгізуге байланысты орындалатын дәстүр. |
Дәптермен жұмыс: топтық тапсырмалар
I топ
Ырымдар
II топ
Тыйым сөздер
III топ
Әдет-ғұрып
IV топ
Салт-дәстүр
Суретпен жұмыс: саятшылық тақырыбы
8-слайд бойынша саятшылық (саят) туралы әңгімелейміз. Бұл тақырып арқылы ұлттық кәсіп, табиғатпен үйлесім, адам тәрбиесіндегі еңбек пен жауапкершілік ұғымдары байланысады.
Қорытынды ой: салт-дәстүр, әдет-ғұрып, ырым мен тыйым сөздер ауылдық жерде жиі қолданылады. Дегенмен, оларды қала өмірінде де танып-білуге және қолдануға мүмкіндік жасау — ортақ міндет.
Қорытынды бөлім
9-слайдтағы тапсырма: тақтадағы сан жазылған парақшаларды ашу арқылы жасырынған сөзді табамыз. Сұрақтарға жауап беру арқылы ойымызды нақтылап, тақырыпты тұжырымдаймыз.
- Ауылда тұрсаң, ондағы үй-жайлар туралы әңгімеле.
- Қандай әдет-ғұрып саған көбірек ұнайды? Неліктен?
- Қалада осы құндылықтардың қайсысын көрдің?
- Әдет-ғұрып қалай қалыптасады деп ойлайсың?
- Қазақ халқының әдет-ғұрпы туралы қысқаша әңгімеле.
Қосымша ой:
Текемет туралы пікір алмасу, оның тұрмыстағы және тәрбиелік мәнін түсіндіру.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге тапсырма
- Мәтінді түсініп оқу.
- «Ауылдағы тәрбие көзі» тақырыбында эссе жазу.
Бағалау
Бағалау ою-өрнектер арқылы жүргізіледі: әр оқушының жинаған оюлары саналып, белсенділігі мен тапсырма орындауы ескеріледі.