Бунақденелілер класы

Сабақтың тақырыбы

Бунақденелілер класы. Бунақденелілердің дамуы және олардың пайдасы мен зияны.

Сабақтың мақсаты

  • Бунақденелілер класына жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктерін айқындау.
  • Бунақденелілер туралы білімді тереңдету және кеңейту.
  • Оқушылардың интеллектуалдық және шығармашылық қабілеттерін дамыту.
  • Тірі ағзаларға қамқор қарым-қатынасқа тәрбиелеу.

Үй тапсырмасын тексеру

Төмендегі тұжырымдарды оқып, сәйкес топтарға/жүйелерге сәйкестендіріңіз.

II бөлім
  1. 1

    Зәршығару жүйесі — жасыл бездер.

  2. 2

    Ұзын және қысқа мұртшалары болады.

  3. 3

    Жүретін 8 аяғы бар.

  4. 4

    Зәршығару жүйесі — сатан безі және мальпигий түтікшелері.

  5. 5

    Тыныс алу мүшесі — желбезек.

  6. 6

    Тыныс алу мүшесі — өкпе қапшықтары және демтүтік.

  7. 7

    Астың ішектен тыс қорытылуы тән.

  8. 8

    Хитинде нәруыз көбірек болады.

  9. 9

    Хитинге әктенген заттар көбірек сіңеді.

  10. 10

    Көздері қарапайым құрылысты.

  11. 11

    Циклоп, дафния, таңқышаян.

  12. 12

    Кене, құршаян, бүйі.

Сәйкестігін тап

Кене түрлері мен олардың ерекшеліктерін сәйкестендіріңіз.

Түрі Сипаттамасы
Мамық кене Мөлшері 0,2–1,0 мм; өрмек бездері болады.
Қышыма кене Түрлі өсімдіктердің шырынын сорады.
Алма кенесі Мал шаруашылығына зиян келтіреді.
Тайгалық кене Азық-түлік қорын бүлдіреді.
Қамба кенесі 7–9 рет ұрпақ береді; алма мен алхорыны зақымдайды.
Нәзікбас кене Әкаяқ ауруын туғызады.
Беріш кене Адамда қышыма ауруын туғызады.
Өрмек кене Энцефалит ауруын жұқтыруы мүмкін.

Жаңа тақырып бойынша жұмыс

Бунақденелілер класының негізгі белгілері және олардың тіршілік ету ортасы.

III бөлім

Бунақденелілер класы: сипаттамасы

Дене құрылысы
  • Дене бөліктері: бас, көкірек, құрсақ.
  • Барлығы 6 аяқты.
  • Баста екі мұртша, күрделі және жай құрылысты көздер, көзшелер орналасады.
  • Басым бөлігінде қанаттары болады.
Жүйелер және қызметтері
  • Жүйке жүйесі: жұтқыншақ үсті және жұтқыншақ асты түйіндер, құрсақ жүйке тізбегі; ганглий түзейді.
  • Тыныс алуы: демтүтік (трахея) арқылы.
  • Қанайналым жүйесі: ашық жүйе.
  • Зәршығару жүйесі: мальпигий түтікшелері.
Тіршілік ортасы

Бунақденелілер жер бетінде, ауада, суда, топырақ астында, сондай-ақ адам мен жануарлардың ағзасында тіршілік ете алады.

Энтомология — бунақденелілерді зерттейтін ғылым. Атауы грек тіліндегі «ентома» (бунақдене) және «логос» (ғылым) сөздерінен шыққан.

Автор туралы

Талдысай орта мектебінің биология пәні мұғалімі: Ешмұханов Таңат Жанғырханұлы.