Әдепсіз өскен баладан, Тәртіппен өскен тал жақсы
Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданы, «Абай атындағы орта мектебі» ММ
География пәнінің мұғалімі: Спанова Маржан
Тақырып
Әдептілік – тәрбие бастауы
Көрнекіліктер
Сынып безендіруі, әдептілік туралы қанатты сөздер, интербелсенді тақта
Негізгі ой
Әдеп, мәдениет, ізгілік — күнделікті әрекеттен көрінетін ішкі тәрбие
Мақсаты
Түсінік қалыптастыру
Оқушыларға әдептілік туралы ұғым қалыптастыру; әдептілік пен инабаттылыққа қатысты ойларын дамыту.
Өзін-өзі ұстау мәдениеті
Қоғамдық ортада өзін дұрыс ұстай білуге, ізгілікке, мәдениеттілікке баулу; үлкенді сыйлап, кішіге үлгі болуға тәрбиелеу.
Қанатты сөздер мен тағылым
Төмендегі нақылдар әдептің өзегін ашып, тәрбие мен мінездің қоғамдағы мәнін айқындайды.
Ата-баба дәстүрі — әдептіліктің негізі.
Тамырлы тәрбие салт-дәстүрден бастау алады.
«Әдепті елдің баласы — алыстан сәлем береді».
Сәлем — сыйластықтың алғашқы белгісі.
Әдепсіз өскен баладан тәртіппен өскен тал жақсы.
Тәртіп пен мінез — адамды адам ететін өлшем.
Тәрбиесіз бала білім ұға ма?
Қатты тәртіп көрген бала, түбінде өнерімен қуантады. Тәрбие — білімнің тірегі.
Әдептілік — ар-ұят.
Тұрпайы мінез — жат қылық.
Татулық — табылмас байлық.
Ынтымақ бар жерде береке бар.
Әдепті бала — арлы бала, әдепсіз бала — сорлы бала.
Арлы мінез — адамның ең биік айнасы.
Жаманға айтқан ақылың — далаға атқан оқпен тең.
Ақыл тыңдайтын құлақ, қабылдайтын жүрек керек.
Шара барысы
Кіріспе
Әнұран орындалады.
1-жүргізуші: Қайырлы күн, құрметті ұстаздар! Бүгінгі «Әдептілік – тәрбие бастауы» атты тәрбиелік шарамызға қош келдіңіздер!
2-жүргізуші: Бүгінгі тәрбие сағатымыз әдептілік, мәдениеттілік және ізгілік туралы. «Әдепті болу» ұғымы өте кең: адамның әр іс-әрекеті, жүріс-тұрысы, сөйлеу мәнері, өзін ұстай білуі — оның мәдениеті мен тәрбиесін танытады.
Жақсы қасиеттерді үйрену
1-жүргізуші: Адам бойында жақсы да, жағымсыз да қасиеттер болады. Ақылдылықты, адалдықты, қарапайымдылықты, кішіпейілділікті, инабаттылықты, шыншылдықты бізге үлкендер үйретеді.
Ата-ана ақ сүтімен, ана тілімен, өнегесімен тәрбиелейді. Осыны түсініп, ата-баба салт-дәстүрін үйрену — әр ұрпақтың міндеті.
Жаман әдеттен аулақ болу
2-жүргізуші: Адам болатын бала жақсы қасиеттерді бойына сіңіріп, жаман мінез бен ұнамсыз қылықтардан аулақ болуы керек.
Өлең жолдары
1-жүргізуші:
Атам менің әрдайым «Әдепті жан бол» деген.
Ата сөзі санамда — өнеге болып көнерген.
Жасы үлкенге жол берем,
Алдын орап кісінің,
Кесіп өтпей көлденең.
Ізетімен кішінің
Сәлемдесіп қол берем.
Сәлемдесу мәдениеті
Сәлемдесу — тәрбиенің бастауы ғана емес, адамның ішкі мәдениетін танытатын маңызды өлшем.
2-жүргізуші: Балалар, сендер сәлемдесудің түрлерін білесіңдер ме?
Ақжол
Қазақ тәрбиені амандасудан, есен-саулық сұрасудан бастаған. Кейбір егде адамдар «Ассалаумағалейкум» дегеннен-ақ кім екеніңді таныдым деп жатады.
Бекзат
Үлкендер сәлем берген адамның дауысын, ырғақ-әуезін байқайды. Сәлем берер сәтте өзіңді қалай ұстайсың, қалай тұрасың — бәріне назар аударады.
Данияр
Үлкенмен амандасу, басшымен сәлемдесу, қол алысу әдебі көп нәрсені аңғартады. Қолды тым қатты қысып жіберу — дөрекіліктің белгісі.
Майра
Сәлем алушы адам амандасу сәтінде-ақ сырт келбетке де мән береді: киімнің ұқыптылығы, жас мөлшеріне сәйкестігі, жарасымы — бәрі ой елегінен өтеді.
Қарақат
Сәлемдесу мәдениеттің сыртқы көрінісі сияқты көрінгенімен, адамның ішкі мәдениетін де қалыптастырады. «Сәлеміңнен жаңылма», «Сәлемің дұрыс болсын» деген талаптың өзі-ақ сәлемдесудің адамгершілік белгісі екенін аңғартады.
2-жүргізуші: Қазақта «Әдепті елдің баласы алыстан сәлем береді» деген сөз бар. Өйткені сәлемдесу — кісіліктің белгісі. Амандасу арқылы адамдар бір-біріне ізет пен құрмет көрсетеді.
1-жүргізуші: Адам баласының рухани тарихындағы зор игіліктердің бірі — сәлемдесу.
2-жүргізуші: Әдеп пен адамшылық амандасудан басталады. Ақ сақалды атаны, ақ жаулықты әжені құрметтеу, өзіңнен үлкенге сәлем беру, алдынан кесіп өтпеу — жас ұрпақтың қастерлі парызы.
Қысқа түйін
- Әдеп — сөзден бұрын әрекеттен көрінеді: жүріс-тұрыс, дауыс ырғағы, көзқарас, қимыл.
- Сәлем — сыйластықтың бастауы; ол адамның ішкі мәдениетін қалыптастырады.
- Үлкенді сыйлау, кішіге үлгі болу — қоғамдағы татулықтың тірегі.
Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» деген тіркес бастапқы мәтінде берілгендіктен, бұл нұсқада мазмұндық бөлім ретінде қолданылмады.