Қазақша рефераттар

Жұмыр құрттар типі

Сабақ тақырыбы: Жұмыр құрттар типі

Бұл сабақта оқушылар жұмыр құрттардың жалпақ құрттардан айырмашылығын талдап, паразит құрттардың көптүрлілігі туралы нақты түсінік қалыптастырады. Сонымен қатар ішекқұрт пен үшкірқұрт туралы қосымша мәліметтер арқылы адам денсаулығына төнетін қауіптер мен алдын алу жолдары қарастырылады.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Жұмыр құрттардың жалпақ құрттардан айырмашылығын түсіндіру; ішекқұрт пен үшкірқұртпен таныстыру; паразит құрттардың көптүрлілігі туралы түсінік беру. Қазақстанда ішекқұрттарға қарсы күрес шараларын жүйелеген К. И. Скрябин еңбектерінің маңызын ашу.

Дамытушылық

Оқушылардың өз бетінше жұмыс жасау дағдыларын дамыту; қосымша материалдарды тиімді қолдануға үйрету; сабақтағы белсенділік пен ойлау қабілетін арттыру.

Тәрбиелілік

Жеке бас гигиенасын сақтауға, денсаулыққа жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.

Сабақ сипаттамасы

Сабақ типі
Аралас сабақ
Әдістері
Баяндау, сұрақ-жауап, ойын
Көрнекіліктер
Суреттер, кестелер, «Жедел жәрдем» ойыны

Негізгі идея

Жұмыр құрттар — кең таралған организмдер тобы: көпшілігі паразит, бірақ суда және топырақта еркін тіршілік ететін түрлері де кездеседі. Дүние жүзінде шамамен 20 000 түрі бар.

Жұмыр құрт денесінде ішкі қабырғасы мен ішегінің арасында түтік тәрізді қуыс болады. Ол сұйықтыққа толы, қуыс ішінде ас қорыту және көбею мүшелері орналасады.

Сабақ барысы

  1. I

    Ұйымдастыру

    Сыныптың дайындығын тексеру, сабақтың тәртібі мен жұмыс ережелерін нақтылау.

  2. II

    Үй тапсырмасын тексеру («Алғыр топ»)

    Тақырыпты қайталау сұрақтары мен қысқа жауаптар арқылы білімді бекіту.

  3. III

    Сабақ мақсатын қою және жаңа материалға дайындық

    Өткен сабақтағы жалпақ құрттар туралы білімге сүйене отырып, бүгінгі тақырыпқа өтудің логикасын құру.

  4. IV

    Жаңа сабақ (тірек-сызба, оқулықпен жұмыс)

    Оқулықпен жұмыс: 3 минут. Қосымша талқылау және нақтылау: 3 минут.

  5. V

    Бекіту (ойын, Венн диаграммасы)

    «Жедел жәрдем» ойыны арқылы терминдерді бекіту; Венн диаграммасы арқылы салыстыру дағдыларын дамыту.

  6. VI

    Үйге тапсырма

    §45. «Жұмыр құрттар типі». Жұмыр құрттардан туындайтын аурулардың алдын алу шаралары туралы қысқаша хабарлама жазу.

  7. VII

    Бағалау және қорытындылау

    Негізгі ұғымдарды қайта шолу және өзіндік бағалауға бағыттау.

Қайталау сұрақтары («Алғыр топ»)

Төмендегі сұрақтар өткен тақырып — жалпақ құрттар типі бойынша білімді тексеруге арналған.

  • 100

    Паразит құрттарды зерттейтін зоология ғылымының саласы қандай?

  • 200

    Неліктен «жалпақ құрттар» деп аталған?

  • 300

    Ақ сұламаның денесінің көлденең қимасынан үш қабатты көрсет.

  • 400

    Сірқабық деген не? Ол қандай қызмет атқарады?

  • 500

    Жалпақ құрттардың ішекқуыстылардан айырмашылығы неде?

  • 600

    Ақ сұламаға сипаттама бер.

  • 700

    Жалпақ құрттар қалай көбейеді?

  • 800

    Мида тіршілік ететін құрт туралы не білесің?

  • 900

    Академик Константин Иванович Скрябиннің өмірі мен еңбектері туралы айтып бер. (135-беттегі кестені толтыру.)

Жұмыр құрттардың негізгі ерекшеліктері

Тақырыпты меңгерудің тірек нүктелері төмендегі тұжырымдар арқылы бекітіледі.

1) Дене жабыны

Жұмыр құрттардың денесі сірқабықпен қапталады.

2) Ас қорыту жолының бағыты

Ауыз қуысы денесінің алдыңғы жағында, ал аналь тесігі артқы жағында орналасады.

3) Жүйелердің ерекшелігі

Тыныс алу және қан тарату жүйелері болмайды.

4) Дара жыныстылық

Аналығы аталығына қарағанда көбіне ұзындау болады.

5) Қимыл ерекшелігі

Денесін айқын қысқартып немесе соза алмайды, себебі көлденең жолақты бұлшықет болмайды.

Қосымша мәліметтер және оқушы хабарламалары

  • Жұмыр құрттардың көптүрлілігі және пішін ерекшеліктері.
  • Адамға қауіптілігі және паразиттік тіршілікке бейімделуі.
  • Оқушы хабарламалары: «Ғажап құрт», «Адамға өте қауіпті», «Суыртқы».

Бекіту: «Жедел жәрдем» ойыны

Оқушылар терминдер мен ұғымдарды жедел сәйкестендіру арқылы жаңа материалды пысықтайды.

Гиподерма Түлеу Үшкірқұрт Ішексорғыш Суыртқы

Салыстыру: Венн диаграммасы

Ақ сұлама мен ішексорғыштың айырмашылығы мен ортақ белгілерін көрсету арқылы жүйелі ойлау қалыптасады.

Ақ сұлама

Жеке белгілері

Ортақ

Ұқсастықтары

Ішексорғыш

Жеке белгілері

Қорытынды: паразит құрттардың алдын алу ережелері

Паразит құрттармен күресте басты бағыт — күнделікті тазалық пен қауіпсіз тамақтану әдеттері.

  • 1) Жеке бас гигиенасын сақтау

    Тазалық талаптарын тұрақты орындау.

  • 2) Қолды міндетті түрде жуу

    Тамақтанар алдында сабындап қол жуу.

  • 3) Көкөністер мен жемістерді жуу

    Шикі өнімдерді мұқият шайып, таза қолдану.

  • 4) Асты дұрыс даярлау

    Ет пен балықты толық пісіру/қуыру.

  • 5) Суды қайнатып ішу

    Күдікті су көздерін қолданбау.

  • 6) Тексеріліп тұру

    Паразит құрт жұмыртқаларына зертханалық тексерілу.

Келесі қадам

Келесі сабақта буылтық құрттар типімен танысып, шұбалшаңды қарастырамыз. Шұбалшаң көбіне қарашірік топырақта және көң үйінділерінің төңірегінде кездеседі.