Жасанды Ғаламшар серіктерінің қозғалысы
Сабақтың бағыт-бағдары
Бұл материал 16 желтоқсан — Тәуелсіздік күніне арналған «Біз тәуелсіз елдің ұрпағымыз» атты үздік сабақтар бәйгесі аясындағы ашық сабақ жоспарын ұсынады. Негізгі тақырыптар: жасанды ғаламшар серіктерінің қозғалысы, дененің салмағы, салмақсыздық және асқын салмақ.
Сабақтың мақсаты
- Салмақ, салмақсыздық, асқын салмақ және жасанды серіктер туралы білімді нақтылау.
- Өмірмен байланыстыра отырып, ғаламшарларды зерттеу техникасының қызметі, тарихы және зерттеу мақсаттары туралы ойлау қабілетін дамыту.
- Шапшаңдыққа, жауапкершілікке, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.
Күтілетін нәтижелер
- Салмақ, салмақсыздық, асқын салмақ және бүкіләлемдік тартылыс күші туралы түсінік қалыптасады.
- Дененің салмағы мен денеге әсер ететін ауырлық күші арасындағы айырмашылық тереңдейді.
- Жасанды серіктердің қызметі, тарихы және Қазақстанның тәуелсіздік жылдарындағы ғарыш саласындағы жетістіктері туралы мағлұмат алынады.
Оқыту тәсілдері мен стратегиялар
Сабақтың құрылымы
Сабақ кезеңдері оқушыны қызықтыру → өз бетімен меңгерту → бекіту → рефлексия логикасы бойынша ұйымдастырылады. Әр кезеңде топтық жұмыс, сұрақ-жауап, тәжірибе және шығармашылық тапсырмалар қолданылады.
I. Ұйымдастыру: ынтымақтастық атмосферасы
Оқушылардың көңіл күйін көтеріп, ортақ мақсатқа жұмылдыру үшін қысқа интерактивті сұрақтар қойылады.
- Мектепке қуана-қуана келсеңдер — оң қолдарыңды көтеріңдер.
- Еліміздің тағдыры сендер үшін маңызды болса — сол қолдарыңды көтеріңдер.
- Өздеріңді Отанымыздың патриоты деп санасаңдар — екі қолдарыңды көтеріңдер.
II. Үй тапсырмасын тексеру: «Не білемін?»
Үй тапсырмасын анықтау үшін әр топқа іргелі ұғымдар бойынша бағытталған тапсырмалар беріледі.
I топ
Күш
II топ
Қозғалыс
III топ
Масса
Мұғалім сұрақтар арқылы білім деңгейін анықтайды, орындау реті мен бағалау критерийлерін нақтылайды, нәтижені қорытындылап, кері байланыс береді.
III. Ой қозғау: «Не білгім келеді?»
Жаңа сабақты өз бетімен меңгертуге кіріспе ретінде ребус, кроссворд және ассоциация құру тапсырмалары қолданылады.
«Көпірден өт» стратегиясы
Оқушылар ғарыштың дамуына үлес қосқан ғалымдар мен ғарышкерлерге қатысты ребус пен кроссвордтарды жылдам шешеді.
I топ: Талғат
II топ: Циолковский
III топ: Кеплер
Ассоциация құру
«Ғаламшар серіктері» тақырыбы бойынша ассоциация құру арқылы оқушылардың салмақ пен салмақсыздық туралы бастапқы түсініктері айқындалады.
IV. Мағынаны ажырату: жаңа білімді меңгерту
«Жасанды ғаламшар серіктерінің қозғалысы. Салмақ және салмақсыздық» тақырыбын нақтылау үшін оқулықпен және ғылыми жобалармен жұмыс жасалады.
Мәтін бөліктерге бөлініп беріледі; топтар талдап, негізгі ұғымдарды белгілейді. Мұғалім қажетті жерде толықтыру енгізеді.
Дәптерге жазылатын тірек материал
- Анықтамалар (салмақ, салмақсыздық, асқын салмақ).
- Негізгі формулалар мен байланыстар (ауырлық күші және салмақ айырмашылығы).
V. Сергіту сәті: «Таза тақта» ойыны
Тақтада ғарышқа қатысты суреттер мен жылдар беріледі. Оқушылар оқиғаны дұрыс атап, жылды «өшіріп» отырады — соңында тақта «таза» қалады.
Қосымша байланыс ретінде Қазақстанның тәуелсіздігінің 25 жылы ішіндегі ғарыш саласында болған маңызды оқиғалар талқыланады.
VI. Ой толғаныс: «Не білдім?»
Оқушылардың жаңа материалды қаншалықты меңгергенін анықтау үшін тәжірибелік және құрастыру тапсырмалары орындалады.
I топ: Қарапайым телескоп жасау
Құралдар: картон, қайшы, скоч, линза.
II топ: «Ғарышкер-робот» құрастыру
Құрал: LEGO конструкторы.
III топ: Жерді зондтау жүйесін зерттеу
Құрал: компьютер, дереккөздермен жұмыс.
Мұғалім жауаптарды тыңдап, топтық жұмысты критерий бойынша бағалайды және нәтижеге қол жеткізу деңгейін атап өтеді.
VII. Үй тапсырмасы: таңдау құқығы
Оқушылар тапсырманы өз деңгейі мен қызығушылығына қарай таңдайды: тақтада екі түсті карточка ұсынылады.
№1 — Жасыл карточка
- §17 «Ғаламшарлар серіктерінің қозғалысы».
- 14-жаттығу, №4.
- «Қазақстандық ғарышкерлер» тақырыбында реферат.
№2 — Қызыл карточка
- §18 «Дененің салмағы. Салмақсыздық».
- 15-жаттығу, №3–4.
- «Байқоңыр — ғарыш айлағы» тақырыбында реферат.
VIII. Бағалау
Оқушылар топ басшылары белгіленген бағалау критерийлері бойынша бағаланады. Әр кезеңдегі белсенділік пен нәтиже ескеріледі.
IX. Рефлексия
Оқушылар стикерге қысқа ой жазады және тақтада зымыран бейнесін құрастырады.
«Күш» тобы
Не ұнады?
«Қозғалыс» тобы
Ұсыныстар, тілектер.
«Масса» тобы
Нені білгім келеді?
Қорытынды ой: «Білгенім — бір тоғыз, білмейтінім — тоқсан тоғыз». Оқушы өз қадамын жоспарлайды: ары қарай жасайтыным, жақын арада жасайтыным, ертең жасайтыным, бүгін жасағаным.