Адами қасиеттер
Сабақтың тақырыбы
Ғ. Мүсіреповтің «Ананың анасы» әңгімесіне талдау.
Сабақтың мақсаты
- Ғ. Мүсірепов шығармаларынан алған білімді тереңдету, ана бейнесін ашу және әдебиет теориясы ұғымдары арқылы көркем шығарманы талдауға үйрету.
- Шығармашылық жұмысқа баулу: өз бетімен зерттеу мен ізденіске жетелеу, әңгімелеу және мазмұндау дағдыларын дамыту.
- Өз халқының салт-дәстүрін тануға ықпал ету; анаға құрмет көрсету, үлкенді сыйлау, сүйіспеншілік құндылықтарын нығайту.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Тұжырымдамалық карта
- СКТ
- Кейіпкерлерге хат
- Ойтолғау
Көрнекілігі
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың алғашқы минуттарында сыныптың жұмыс ырғағы қалыптастырылып, оқушылардың оқу әрекетіне дайындығы нақтыланады.
- Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу.
- Топқа бөлу (ән атаулары бойынша): «Анашым», «Ана», «Асыл әжем».
- Бағалау парағымен таныстыру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы тұжырымдамалық карта арқылы тексеріледі.
Бағалау критерийлері
- Тақырыпты дұрыс таңдай білуі.
- Негізгі ойдың ашылуы.
- Тіл байлығы, сөз қолданысы.
- Әңгімедегі эпизодтық суреттің нақты бейнеленуі.
Қызығушылықты ояту
Бейнеролик көрсетіліп, «Ой қозғау» әдісі бойынша сұрақтарға жауап алынады:
Сұрақтар:
- Көз алдыңызға ең жақын адамыңызды елестетіңіз. Ол кім?
- Қандай ой түйдіңіз? Неліктен?
Топтастыру: «Ана» ұғымы
Ана деген — асқар тау, таусылмайтын.
Ана деген — айдын көл, тартылмайтын.
Ақындардың жыры — ол да таусылмайтын.
III. Жаңа сабақ
Бүгінгі сабақ Ғ. Мүсіреповтің «Ананың анасы» әңгімесін «Аңыз адам» атты ауызша журнал формасында талдауға құрылады. Журналдың әр «бетін» парақтай отырып, айдарлар бойынша тапсырмалар орындалады.
Журнал айдарлары
1. Білім көкжиегі
2. Адами қасиеттер
3. Жазушы шеберлігі
4. Ақиқатын айталық!
5. Хат жолдаңыз!
1) «Білім көкжиегі» айдары
Бұл бөлімде оқушылар «зымыран сұрақтарға» жауап беру арқылы әңгіменің композициялық құрылымын талдайды.
Жедел сұрақтар
«10 сұрақ» әдісі қолданылады, бағалау — бармақпен бағалау.
Сатылай-кешенді талдау (үлгі)
- Шығарма авторы: …
- Түрі: …
- Тақырыбы: …
- Идеясы: …
Композициялық құрылым
- Сюжеттің басталуы
- Сюжеттік байланыс
- Шиеленісуі
- Шарықтау шегі
- Шешімі
- Кейіпкерлер жүйесі
Әдеби-теориялық ұғымдар
Теңеулер (мысалдар)
сабасындай, тымақтай, етектей сақалы, жауырыны қақпақтай, оқтаудай ойнап, ұршықтай ойнап, т.б.
Эпитеттер (мысалдар)
шаңқай түс, найза бойы, құлан тұяқ, тобылғы торы, т.б.
Дисфемизмдер
Мәтіннен анықтап, мысал келтіріңіз.
Көнерген сөздер
Мәтіннен теріп жазып, мағынасын түсіндіріңіз.
2) «Адами қасиеттер» айдары
Бұл бөлімде шығарма үзінділері негізінде кейіпкерді анықтап, оның іс-әрекетін саралау арқылы адами қасиеттері талданады. Жұмыс қарқыны — жылдамдық пен дәлдікке бағытталған.
Тапсырма
«Кім шапшаң?» форматы: үзінді бойынша кейіпкерді табыңыз, әрекетін дәлелдеңіз, қасиетін атаңыз.
Нәтиже
Кейіпкер + дәлел + қасиет
1-қадам
Үзіндіні оқып, кім туралы екенін анықтаңыз.
2-қадам
Іс-әрекетін сипаттап, дәлел келтіріңіз.
3-қадам
Адами қасиетін атаңыз (мейірім, қайсарлық, жауапкершілік, т.б.).
Талқылау бағыты:
Кейіпкерлердің адами қасиеттерін олардың нақты әрекеттері арқылы саралап, қорытынды шығарыңыз.