Қазақша рефераттар

Етістіктің шақ түрлерінен өткенді қайталау

Бүгінгі күні уақыт алға жылжыған сайын қоғамның даму қарқыны ұстаз еңбегіне қойылатын талапты күшейтті. Бұл талап мұғалімнің даярлық деңгейіне, оқыту шеберлігіне және әдістемелік тәсілдерді ұтымды қолдана білуіне тікелей байланысты.

Қазіргі мұғалімнің басты міндеті — оқушыны сабаққа ынталандыру, сол арқылы әр тақырыпты терең әрі нақты меңгерту. Оқушыны ынталандырудың ең тиімді жолы — сабақты қызықты, мазмұнды және әрекетке негізделген түрде ұйымдастыру. Осы тұрғыдан алғанда, сабақта ойын элементтерін қолдану — кең тараған әрі нәтижелі тәсілдердің бірі.

Ойынның сабақтағы әсері

Қазақ тілі мен әдебиет сабақтарында грамматикалық және ұлттық ойындар оқушының қызығушылығын арттырып, белсенділігін көтеруге, шығармашылық қабілетін дамытуға тиімді ықпал етеді. Бала белсенділігі көбіне ойын үстінде айқын көрінеді: жақсы ойынға шынайы берілген оқушы жаңа мәліметті де, дағдыны да тез әрі берік меңгереді.

Дегенмен, ойындарды үздіксіз қолдану дұрыс емес. Ойын сабақтың мақсатынан ажыратпай, белгілі бір кезеңдерге үйлесімді кіріктірілуі тиіс. Мен ұлттық ойындарды көбіне қайталау және қорытынды сабақтарда қолданамын: бұл кезде ойын білімді бекітуге, қорытындылауға және өзара бәсекелестік арқылы ынта қалыптастыруға ерекше қолайлы.

Ұлттық ойындарды кіріктірудегі мақсат

Соңғы жылдары сабақтарыма ұлттық ойындарды жүйелі түрде енгізіп келемін. Алға қойған мақсатым — оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру және әр тақырыпты толық меңгерту. Сонымен қатар ұлттық ойындарды өткізу барысында халқымыздың әдет-ғұрпы мен мәдениеті туралы түсінігін кеңейту де басты назарда болады.

Тақырыптарға сай қолданылған ұлттық ойындар

6-сынып

  • Сөздің жасалуы (қайталау) — «Көршіңмен татусың ба?»
  • Сан есім — «Ақ серек, көк серек»
  • Белгісіздік есімдігі — «Сақина тастамақ»

5-сынып

  • Омоним, синоним, антоним — «Хан талапай»

7-сынып

  • Етістіктің шақ түрлерін қайталау — «Көкпар»
  • Еліктеуіш сөздерді талдау — «Қоржын той»

Сабақ үлгісі: «Көкпар» ойыны арқылы етістіктің шақтарын қайталау

Төменде 7-сыныпта «Етістіктің шақ түрлерінен өткенді қайталау» тақырыбын ұлттық «Көкпар» ойынымен кіріктіріп өткізген сабақ құрылымының ықшамдалған, өңделген нұсқасы берілген.

Сабақтың тақырыбы

Етістіктің шақ түрлерінен өткенді қайталау.

Білімділік

Нақты мысалдар арқылы етістіктің шақ түрлерін қорытындылау, теориялық білімді жүйелеу.

Дамытушылық

Шығармашылық тапсырмалар арқылы сөйлеу тілін дамыту, сұраққа нақты жауап беруге үйрету.

Тәрбиелік

Ана тілін қастерлеуге баулу, ұлттық ерекшелікті таныту, пәнге қызығушылықты арттыру.

Көрнекіліктер

  • Нөмірленген асық салынған қоржын
  • Ою-өрнек пішіндері (сұрақ-тапсырмалар жазылған)
  • Етістіктің шақтары бойынша плакаттар мен кестелер
  • Қамшы (белгі беру құралы)
  • Топ атауы жазылған көрсеткіш тақтайшалар
  • Секундөлшегіш
  • Ұпай тақтасы: «Шығамын білім шыңына»
  • Слайд арқылы ұлттық ойындарды көрсету

Техникалық құрал

Магнитофон.

Сабақтың түрі

«Көкпар» форматындағы сабақ.

Әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ-жауап
  • Сұрақ-тапсырмалар
  • Топ жетекшілер сайысы
  • Сөйлем талдау
  • Шығармашылық жұмыс

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. Оқушылармен сәлемдесу.
  2. Оқушыларды түгендеу.
  3. Үй тапсырмасын сұрау.

II. «Көкпар» сабақ

1) Топқа бөлу. Ойын шарты түсіндіріледі, сынып екі топқа бөлінеді: «Рауан» және «Дидар».

2) Қоржын тапсырмасы. Топ жетекшілері қоржыннан нөмірленген асықты алады. Сол нөмірге сәйкес карточкадағы сұрақты топ мүшелерімен ақылдасып талқылайды. 1 минут ішінде жауап дайындап айтуы керек. Сөз сұрағанда қамшыны көтеріп белгі береді. Егер жауап толық болмаса немесе қате болса, қарсы топ толықтыруға мүмкіндік алады. Әр дұрыс жауап ұпаймен бағаланып, ұпай тақтасына белгіленеді.

3) Әділқазылар бағалауы. Әділқазылар жауап сапасына қарай ұпай береді, сабақ соңында жеңімпаз топты анықтайды.

Ою-өрнектегі сұрақ-тапсырмалар үлгісі

  1. Етістік дегеніміз не? Сұрақтары, мысал келтіру; қосымша тапсырма: жеті атаны атау.
  2. Осы шақ. Түрлерін айту; қосымша тапсырма: жеті қазынаны атау.
  3. Келер шақ. Түрлерін айту; қосымша тапсырма: жеті жұтты атау.
  4. Өткен шақ. Түрлерін айту; қосымша тапсырма: жеті күнді атау.
  5. Етістіктің шақтары (жалпы сипаттама). Қосымша тапсырма: «үш арсыз», «үш жұрт» туралы айту.

Қорытынды

Сабақ соңында әділқазылар ұпайды қорытындылап, жеңімпаз топты жариялайды. Қайталау сұрақтары арқылы негізгі ережелер тағы бір бекітіледі.

Үй тапсырмасы

«Жыл мезгілі» тақырыбында 5 сөйлемнен тұратын шағын шығарма жазу.

Бағалау

Оқушылардың жауаптары мен белсенділігі ұпай нәтижесіне сәйкес бағаланады.