Оқушылардың адам қаңқасындағы сүйектерді ажырата білу, олардың маңызын білу қабілеттерін дамыту
Биология (8-сынып): Адам қаңқасы және оның бөлімдері
Бұл сабақта тірек-қимыл жүйесінің негізі болып саналатын адам қаңқасының құрылысы, оның бөлімдері және сүйектердің байланысу түрлері қарастырылады. Сонымен қатар зиянды заттардың тірек-қимыл жүйесіне ықпалы туралы білім тереңдетіледі.
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: тірек-қимыл жүйесімен танысу; зиянды заттардың тірек-қимыл жүйесіне әсері туралы білімді кеңейту.
- Дамытушылық: қаңқадағы сүйектерді ажырата білу және олардың маңызын түсіну қабілетін дамыту; ақпараттық оқыту құралдарымен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру.
- Тәрбиелік: салауатты өмір салтына оң көзқарас қалыптастыру; өз денсаулығына және өзгенің денсаулығына жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.
Ұйымдастыру және ресурстар
Көрнекіліктер
Интерактивті тақта, компьютер, электронды оқулық, таратпа материалдар, тест тапсырмалары, адам қаңқасының үлгісі, суреттер.
Пәнаралық байланыс
Информатика, әдебиет, математика.
Сабақ форматы
Түрі: қорытындылау сабағы
Типі: кіріктірілген сабақ
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру және рефлексия
Мұғалім оқушылармен амандасып, көңіл күйді анықтауға арналған шағын рефлексия жүргізеді. Оқушыларға карточкалар таратылады: күн, бұлт, бұлт арасындағы күн. Әр оқушы өз көңіл күйін таңдап, қысқаша түсіндіреді.
Күн
Көңіл күйі көтеріңкі
Бұлт
Көңіл күйі төмендеу
Бұлт арасындағы күн
Аралас көңіл күй
2) Үй тапсырмасын тексеру (қайталайық)
Сезім мүшелері
Тіл, көз, мұрын, құлақ, тері.
Анализаторлардың көмегімен
Температураны, иісті, дыбысты, дәмді ажыратамыз.
Сезімтал жүйкелер
Тітіркенуді қабылдайды.
Жұмбақтар (жауап тап)
-
Күбір-күбір, қарағым, Қартайғанша жарадың. Осы айтқан жұмбақты дұрыс тапсаң — жарадың.
Жауабы: құлақ
-
Қызыл түлкі шықпайды, өз інінен шықпайды.
Жауабы: тіл
-
Оң қолым, сол қолым — бәрі де өз қолым. Тапқыр болсаң, тапшы қане: барлығы не болады?
Жауабы: 10 саусақ (қол)
Көру қабілетіне қатысты ұғымдар
- Алыстан көргіштік
- Қырақтылық
- Алыстан көрмеушілік
- Сығырлық
- Нұрлы қабықша бұзылысы
- Глаукома
- Көз бұршағының бұлыңғырлауы
- Катаракта
- Көздің қабынуы (суық тиюі)
- Конъюнктивит
3) Жаңа тақырып: Адам қаңқасы
Сүйек саны
200+
Адам ағзасында 200-ден астам сүйек болады.
Буын саны
230+
Қаңқада 230-дан астам буын кездеседі.
Байланысу түрлері
- Буын арқылы (қозғалмалы байланыс)
- Тігіс арқылы (көбіне бас сүйектерінде)
Сабақтың келесі кезеңінде қаңқаның негізгі бөлімдері, сүйектердің атаулары және олардың қызметі жүйеленеді. Оқушылар үлгі мен суреттер арқылы сүйектерді табуды үйренеді.
4) Сергіту сәті: «Сүйек түрін таны»
Мұғалім сүйек атауларын атайды, ал оқушылар шартқа сәйкес қимыл жасайды. Бұл тапсырма сүйектерді жіктеуді бекітуге көмектеседі.
Ұзын сүйектер
Қимыл
Сол қолды көтеру
Мысалдар
- Асық жілік
- Тоқпан жілік
- Кәрі жілік
- Шыбық сүйек
Қысқа сүйектер
Қимыл
Оң қолды көтеру
Мысалдар
- Омыртқа
- Мойын омыртқалары
- Сегізкөз
- Алақан сүйектері
- Табан сүйектері
- Тобық, толарсақ
- Білезік сүйектері
Жалпақ сүйектер
Қимыл
Денені бұру
Мысалдар
- Жамбас
- Жауырын
- Қабырға
- Бас сүйектері
- Ми сауыты
Қорытынды кезеңде оқушылар «Адам қаңқасы және оның бөлімдері» тақырыбы бойынша материалдарды жүйелеп, тапсырмалар арқылы білімін бекітеді.
Қорытынды
Бұл сабақ адамның қаңқасы туралы негізгі түсініктерді бекітуге бағытталған: сүйектер саны, буындардың көптүрлілігі, сүйектердің байланысу жолдары және сүйектерді пішініне қарай ажырату. Оқушыларға практикалық әрекет арқылы (сергіту тапсырмасы, көрнекілікпен жұмыс) білімді нақтылау ұсынылады.