Қазақша рефераттар

Газ плитасын пайдалану кезіндегі техника қауіпсіздігін ата

Сабақ туралы жалпы мәлімет

Сабақтың тақырыбы
Тұтас етті бөлшектеу. Табақ тарту реті (9-сынып)
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Сабақтың әдісі
Түсіндірмелі, сұрақ-жауап
Көрнекілігі
Оқулық, буклет, слайд
Пәнаралық байланыс
Биология, әдебиет

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Ұшаны дәстүрлі және аспаздық мүшелеудің ерекшеліктерін меңгерту.

Дамытушылық

Танып-білу қабілетін дамыту, коммуникативтік дағдыларды қалыптастыру.

Тәрбиелік

Еңбек мәдениеті дағдыларын қалыптастыру.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды түгендеу, сабаққа қажетті материалдардың дайындығын тексеру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Қауіпсіздік техникасы және дастарқан мәзірін құру туралы білімді сұрақ-жауап арқылы пысықтау.

  1. Газ плитасын пайдалану кезіндегі техника қауіпсіздігін атаңыз.
  2. Электр плитасын пайдалану кезіндегі техника қауіпсіздігін атаңыз.
  3. Кескіш аспаптарды пайдалану кезіндегі техника қауіпсіздігін атаңыз.
  4. Дастарқан мәзірі дегеніміз не?
  5. Тағамдарды ретімен қойған кезде нені негізге алу керек?
  6. Жыл мезгілдері дастарқан мәзірін құруға әсер ете ме?

III. Жаңа сабақ

Ет — сойылған малдың ұшасы және оның жеке мүшелері; тағамдық өнімдердің ең маңыздыларының бірі. Еттің дәмі көптеген тағамдармен үйлесетіндіктен, одан сан алуан ас әзірлеуге болады.

Еттің құрамы

Ет бұлшық ет, май, сіңір және сүйек тіндерінен тұрады.

  • Ең жұмсақ әрі құнды бұлшық ет тіндері омыртқа, арқа, белдеме және жамбас тұстарында орналасады.
  • Сіңір тіндері көп бөліктердің (мысалы: мойын, құрсақ, сирақ) қоректілігі төмендеу.
  • Қоректілігі жағынан ең төмені — сүйек тіні.
  • Еттің калориялығы май тіндерінің мөлшеріне тікелей байланысты.

Бұлшық ет тінінің орташа құрамы

  • Су: 73–77%
  • Белок: 18–21%
  • Май: 1–3%
  • Экстрактивті азотты заттар: 1,7–2%
  • Экстрактивті азотсыз заттар: 0,9–1,2%
  • Минералдық тұздар: 0,8–1,0%
  • Витаминдер: B1, B2, B6, PP және т.б.

Бұлшық ет тінінің белогында адам организміне қажетті аминқышқылдарының толық жиынтығы кездеседі. Экстрактивті заттар етке хош иіс беріп, ас қорыту бездерінің қызметін жақсартады.

Еттің сапасын ажырату белгілері

Жас ет

  • Түсі: ақшыл қызғылт немесе күрең қызыл.
  • Иісі: хош иісті, жағымды.
  • Тіні: серіппелі, созылмайды.

Бүлінген ет

  • Түсі: сұрғылт, кейде жылтыр.
  • Беті: жабысқақ.
  • Иісі: ұнамсыз.
  • Тіні: серіппелі және созылмалы қасиетін жоғалтады.

Ұшаны бөлшектеудің мақсаты

Ұшаларды аспаздыққа арналған шалаөнімдер алу үшін арнайы сызбалар бойынша бөлшектейді. Бөлшектеу тәсілі ұшаның сыртқы түріне, семіздігіне, бұлшық ет тіндерінің даму дәрежесіне және тері астына майдың жиналуына байланысты.

Қой ұшасын мүшелеу: санаттар және бөліктер

Қой ұшасының 2 санаты

  • I санат: дене бітімі қанағаттанарлық, омыртқа өскіндері желке мен арқа аймағында сәл білінеді; арқа мен белде жұқа теріасты май қабаты болады.
  • II санат: бұлшық еттері нашар дамыған, сүйектері айқын білінеді; май мардымсыз немесе мүлдем болмайды.

Өндірістік бөлшектеу (қысқаша)

  • Ұша соңғы қабырғаның артынан мықын сүйегінің кертпегі арқылы өтетін сызық бойымен алдыңғы және артқы жартыға бөлінеді.
  • Алдыңғы жартысынан: мойын, кәрі жілік, арқа және жауырын бөлігі, сондай-ақ артқы сирақ бөліктері ажыратылады.
  • Төс сүйегі теңдей екі бөлікке шабылады.
  • Ірі кесекті шалаөнімдер: мойын, сан еті, төс, жауырын, сүбе.

Дәстүрлі қазақша бөлшектеу

Қазақтар қой етін өндірістік бөлшектеуден өзгеше түрде мүшелейді: ұшаны өткір пышақпен сүйектерге зақым келтірмей, жеке мүшелер бойынша бөледі. Ұшаның әр бөлігіне жеке атау беріледі.

I санат бөліктері

Арқа, жауырын және артқы бөліктер.

Қолданылуы

Қазақша ет, мәнті, кәуап, палау, жаншылған котлеттер, рагу.

II санат бөліктері

Мойын, төс, төс етегі.

Қолданылуы

Көжелер, бұқтыру, дұнған кеспесін әзірлеу.

III санат бөліктері

Кәрі жілік, артқы сирақ және т.б.

Қолданылуы

Көжелер және шабылған өнімдер.

Сиыр ұшасын мүшелеу: аспаздық санаттар

Сиыр ұшасының бөліктері құнарлылығы мен дәмдік сапасы жағынан бірдей емес. Сондықтан аспаздықта оларды бірінші, екінші және үшінші санаттарға бөледі.

I санат

Кесек ет, жұқа және қалың шеттер, артқы аяқтың ішкі және сыртқы бөлігі.

Қолданылуы

Қуырып дайындалатын порциялық табиғи тағамдар.

II санат

Алдыңғы аяқ бөлігі, жауырын, жиектіктер, төс.

Қолданылуы

Пісірілген және бұқтырылған тағамдар, турамалар.

III санат

Сирақ, төс етегі және кескінділер.

Қолданылуы

Котлет массасы және сорпалар (қатты, шомбал ет).