Қазақша рефераттар

Жұмысқа қажетті материалдар

Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Қарауылкелді орта мектебі

География пәні мұғалімі: Бердіғали Шынар Ибадуллақызы

Бұл әдістемелік баяндама география сабақтарында практикалық жұмыстарды ұйымдастыру жолдарын жүйелеуге арналған. Материалда практикалық жұмыстардың түрлеріне нақты мысалдар беріліп, бірнеше жұмыс үлгісі ұсынылады. Жас мамандарға әдістемелік қолдау болсын деген мақсатпен жарияланып отыр.

Географиядағы практикалық жұмыстың орны

Мектептегі география курсы оқушыларға физикалық географияның алғашқы кезеңдерінде географиялық түсініктер мен ұғымдарды меңгерту арқылы адамның табиғатпен байланысын, халықтар географиясын, ғаламдық проблемаларды және дүниежүзілік экономиканың негізгі бағыттарын түсінуге жетелейді.

Оқу бағдарламасының базалық мазмұны мұғалімге оқушылардың теориялық білімін практикалық әрекетке айналдыруға мүмкіндік береді. Практикалық жұмыстардың мазмұны оқушылардың:

  • бағалау және болжау,
  • түсіндіру және сипаттау,
  • нысанды картадан көрсетіп, атап беру

біліктерін қалыптастыруға бағытталады. Әсіресе бағалау мен болжауға арналған тапсырмалар жоғары сыныптарда басым болады.

Дұрыс ұйымдастыру қағидаттары

Мақсат, міндет, тәртіп

Әрбір практикалық жұмыстың нақты мақсаты, міндеті және орындалу тәртібі болуы тиіс. Бұл оқушының әрекетін жинақтап, нәтижеге бағыттайды.

Дереккөздермен жұмыс

Практикалық жұмыстар барысында карта, диаграмма және статистикалық мәліметтер кеңінен қолданылады. Карта — географияның «екінші тілі»: оны меңгерген оқушы географиялық білім көздерін де толық игереді.

Нәтиже және әділ бағалау

Дұрыс ұйымдастырылған практикалық жұмыс қана тұрақты нәтиже береді. Сабақта белсенділігі төмен оқушы да практикалық тапсырма арқылы материалды қаншалықты меңгергенін айқын көрсетеді, бұл бағалауда даулы жағдайларды азайтады.

Практикалық жұмыстарды ұйымдастыру кезінде дәстүрлі сабақ жоспарының жалпы моделі сақталғанымен, әр мұғалім өз шығармашылық мүмкіндігіне қарай тапсырмаларды түрлендіріп, мазмұнын байытып отыра алады. Бұл оқушылардың проблеманы шешу жолдарын іздестіруіне жағдай жасап, логикалық ойлауын дамытады және пәнге қызығушылығын арттырады.

Сынып ерекшелігі: тапсырма күрделілігінің өсуі

6-сыныпқа тән жұмыстар

  • Көкжиек тұстарын анықтау
  • Азимутты анықтау
  • Географиялық координаталарды табу
  • Сызба сызу, шартты белгілермен жұмыс

9-сыныпқа тән күрделенген тапсырмалар

  • Қазақстанның шаруашылық құрылымы бойынша сызба құрастыру
  • Халық тығыздығын есептеу және талдау
  • Статистикалық мәліметтерге сүйеніп диаграмма құру

Практикалық жұмыстар барысында оқушылар мерзімдік баспасөз материалдарын пайдаланып, әлемдегі өзгерістер жүйесін түсінуге жақындайды. Табиғат пен қоғамның өзара ықпалы туралы өзіндік көзқарасы қалыптасады.

Практикалық жұмыс үлгісі (11-сынып): Еуропа елдеріне талдау

Тақырып, мақсат, материалдар

Практикалық жұмыстың тақырыбы
Еуропа елдеріне талдау жасау.
Жұмыстың мақсаты
Қосымша анықтамалық деректермен жұмыс істеу; оқушының өзіндік іс-әрекетін қалыптастыру; сараптау және іскерлік қабілеттерін дамыту.
Қажетті материалдар
Оқулық, карта, анықтамалық кітаптар.

Ескерту

Тапсырмалар оқушының картадан жұмыс істеу дағдысын, деректерді салыстыруын және қорытынды жасауды қатар дамытатындай етіп құрастырылған.

Орындалу реті

  1. №1. Еуропа елдерінің экономикалық-географиялық жағдайына (ЭГЖ) байланысты ерекшеліктерін ата.

  2. №2. Сызбаны толықтыр

    Еуропа елдері
    Жоғары дамыған елдер
    Шығыс Еуропа елдері
    Батыс Еуропаның шағын капиталистік мемлекеттері

  3. №3. Астаналарды дұрыс тап, картадан көрсет, белгіле

    № Ел Астана
    1 Словения Толтыру
    2 Италия Толтыру

  4. №4. Еуропа елдері бойынша кестені толтыр

    Аумағы үлкен мемлекеттер
    Халқының саны жоғары мемлекеттер
    Ергежейлі мемлекеттер
    Аралда орналасқан мемлекеттер
    Түбекте орналасқан мемлекеттер
    «Үлкен жетілікке» мүше мемлекеттер

  5. №5. Кестені толтыр

    Ірі компаниялар Шығаратын өнімі Қай елге тиесілі
    Fiat Толтыру Толтыру
    Unilever Толтыру Толтыру
    Volkswagen Толтыру Толтыру

  6. №6. Семантикалық картаны толтыр

    Қала Ел
    МиланТолтыру
    ПрагаТолтыру
    ВаленсияТолтыру
    ГлазгоТолтыру
    БоннТолтыру
    МарсельТолтыру
    БарселонаТолтыру
    АмстердамТолтыру

  7. №7. Логикалық сұрақтарға жауап бер

    1. «Гексагон ел» деп қай ел аталады?
    2. Германиядағы «автомобиль астанасы» қай қала?
    3. Жер бедері шығарылатын өніміне ұқсас қай елді атауға болады?
    4. «Химиялық держава» атанған ел қайсы?
    5. Теократиялық монархиялы елді ата.
    6. Екі атауы бар ел (ресми және дәстүрлі) қайсы?
    7. Наполеонның туған жері қай өңір/арал?
    8. Гольфтың отаны қай ел?

Практикалық жұмыс үлгісі (8-сынып): Қазақстан топырағы және жер ресурстары

Тақырып, мақсат, материалдар

Практикалық жұмыстың тақырыбы
Топырақ типтері, таралуы және жергілікті жер топырақтарының ерекшеліктерін бақылау.
Жұмыстың мақсаты
Жергілікті материалдарды пайдаланып танымдық сараптама жасау; өзіндік іс-әрекетті қалыптастыру; сараптау және іскерлік қабілеттерін дамыту.
Қажетті материалдар
Оқулық, карта, топырақ топтамасы (үлгілер жинағы).

Ұсыныс

Оқушыларға алдын ала үй тапсырмасы ретінде жергілікті топырақ үлгісін (шағын қапшыққа) алып келу тапсырылса, сабақтағы талдау нақты әрі мазмұнды болады.

Орындалу реті

  1. №1. Қазақстан аумағында кездесетін негізгі топырақ типтеріне анықтама бер.

  2. №2. Сызбаны толықтыр: топырақ эрозиясы.

  3. №3. Қазақстанның топырақ картасынан негізгі топырақ типтерін анықта да, кескін картаға белгіле.

  4. №4. Жергілікті жер топырағының түріне, құрылымына және типіне сипаттама бер. (Оқушы үйден әкелген үлгі бойынша.)

  5. №5. Төмендегі ұғымдарға анықтама бер

    1. Топырақ
    2. Құрылымды топырақ
    3. Докучаев
    4. Құрылымсыз топырақ
    5. Қарашірік

  6. №6. Өз ойыңды білдір: топырақтың таралуына өсімдік жамылғысының әсері бар ма?

  7. №7. Топырақтың механикалық құрамы мен қасиеттерін анықта. (Тәжірибе жасау.)

Құзыреттіліктер және қорытынды ой

Практикалық жұмыстар жүйесі оқушылардың географиялық мазмұндағы таным-түсініктерін күнделікті өмірлік жағдаяттармен байланыстыруға мүмкіндік береді. Егер практикалық тапсырмалар тарауда өтілген материалды толық қамтитын болып құрылса, ол оқушының білім деңгейін анықтаудың тиімді құралына айналады.

Практикалық жұмыстар коммуникативтік, ақпараттық және проблеманы шешу сияқты түйінді құзыреттіліктерді дамытуды да көздейді. Сондықтан оларды өз мәнінде ұйымдастыру оқыту сапасын арттырып, шығармашылыққа және ғылыми ізденіске бейім оқушылардың дараланып шығуына ықпал етеді.

Қорытындылай келе, география сабақтарында практикалық жұмыстарды түрлендіріп, әртүрлі бағытта ұйымдастыруға толық мүмкіндік бар екенін атап өткім келеді. Ең маңыздысы — мақсаттың айқындығы, құрылымның жүйелілігі және дереккөздермен (әсіресе картамен) тұрақты жұмыс.