Тілек білдіру тренингі
Мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Бала тәрбиесі мен дамуының басты тірегі — отбасы. Осыған байланысты ата-аналардың баланың көңілін таба білуіне ой салу, өзін-өзі тануға бағыт беру, тәрбие туралы пікір алмасуға жағдай жасау. Отбасының балаға рухани тәрбие берудегі рөлін түсіндіру.
Міндеттері
- Ата-аналарды баласының жан дүниесін тереңірек түсінуге ынталандыру.
- Тәрбиеге қатысты ашық, еркін пікір алмасу мәдениетін қалыптастыру.
- Мейірім мен қолдауға негізделген қарым-қатынасты күшейту.
Қолданылатын әдіс-тәсілдер
Көрнекіліктер
- Тақырыпқа қатысты нақыл сөздер жазылған слайдтар
- Маркерлер, әдістемелік бланктер, үлестірме қағаздар
- Сауалнама, тесттер
Тренинг ережелері
Жылы атмосфера сақталуы үшін топ мына қағидаларды ұстанады:
Қарым-қатынас мәдениеті
- Сөзді бөлмеу
- Бір-біріне кедергі жасамау
Топтық үйлесім
- Бірігіп жұмыс жасау
- Күлімсіреу
Ұйымдастыру кезеңі
Шеңбер құру
Қатысушыларды шеңберге отырғызу — теңдік пен ашықтыққа алғашқы қадам.
Тыныштық сәті
Ішкі күйді реттеп, бір сәтке тынысқа назар аудару.
Әуен тыңдау
Жылы фон құрып, эмоциялық дайындықты күшейту.
Тренинг барысы
1) Психологиялық ойын: «Мен сенімен сұхбаттасқаныма қуаныштымын»
Өткізу тәртібі
- 1 Барлығы қол ұстасып, шеңбер құрады.
- 2 Бірінші адам ойын бастайды; келесі қатысушылар оның есімін шеңбер бойымен түрлендіріп айтады.
- 3 Әркім өзін таныстырып, өзі туралы 1–2 сөйлем айтады; оң жақтағы көрші жалғастырады.
- 4 Танысу аяқталған соң, қалаған 2–3 қатысушы топтағы ата-аналардың есімдерін ретімен атап шығады.
Талқылау
Сұрақ: Өз есіміңізді түрлендіріп естігенде қандай сезімде болдыңыз?
Есім — адам үшін ең жылы әуендердің бірі. Сол себепті бұдан былай бір-бірімізге қарата сөйлегенде, әңгімені алдымен жағымды үнмен есімін атаудан бастайық.
2) Топтастыру
Ата-аналар үш топқа бөлінеді. Әркім өзі қалаған «жеміс» белгісін таңдап, сол топқа орналасады. Одан кейін тренинг ережелері қайта еске салынады.
3) «Ми шабуылы» сұрақтары
1-топ
Сіз — дәрігерсіз. Қолыңызда бір ғана жүрек бар. Жүрекке мұқтаж 4 науқас:
- 6 айлық нәресте
- Үйі жоқ адам
- 60 жастағы көпбалалы ана
- Дарынды бала
Қайсысына өмір сыйлар едіңіз? Неліктен?
2-топ
Ұлыңыз немесе қызыңыз мектептен ерекше қуанып келді: пәндік сайыстан жүлде алыпты. Сіздің келесі әрекетіңіз қандай болады?
3-топ
Балаңызға өз жеке үлгіңіз арқылы қалай өнеге көрсетесіз?
4) Сауалнама-тест: «Сіз қандай ата-анасыз?»
«Жақсы тәрбиеші, үлгілі ата-ана бола аламыз ба?» деген сұрақ төңірегінде ойлану ұсынылады. Қатысушылар тест сұрақтарына «иә», «жоқ», «кейде» деп жауап беру арқылы өздерін бағамдайды.
5) Жаттығу: «Ән айтайық»
Әр ата-ана баласы жақсы көретін әннің бір бөлігін айтып береді. Бұл жаттығу отбасыдағы ортақ қуаныш пен жақындықты күшейтеді.
6) Шығармашылық жұмыс: «Бала жаны гүлдену үшін не істеу керек?»
Топтарға плакат арқылы ойларын жинақтап, қорғау ұсынылады.
І топ
«Менің баламның жүрегі: бұл жүрекке не керек?»
ІІ топ
«Өмірде сіздер үшін не маңызды?»
ІІІ топ
«Бала келешекте белгілі бір мамандық иесі болуы үшін не қажет?»
Ортақ ой
Бүгін біз ең қымбат құндылық — бала жаны туралы ой бөлістік. Бала өмір жолын енді бастап келеді. Сол жолдың өзегі — рухани байлыққа бастайтын таза бағыт. Ал бұл бағыттың бастауы — МАХАББАТ.
Жүректегі жауапкершілік туралы ой
Бала — ата-ана өмірінің жалғасы. Ата-ана перзент тілеп, перзент сүйгенде жүрегі жарыла қуанады. Қиын сәтте «Баламның табанына кірген шөңге менің маңдайыма кірсін» деп әлпештейді. Перзент ауырып, қатер төнгенде «Өзімді алып, баламды аман қалдыр» деп жалбарынады.
Шал ақыннан ой: «Босағасын алтыннан соқсаң дағы, перзент сүймей, адамның мейірі қанбас».
Ана — тіршіліктің қайнар көзі, махаббаттың шуақ күні, мейірімнің кәусар бұлағы. Ана баланы дүниеге әкеліп қана қоймай, көзінің қарашығындай қорғап, аялап өсіреді. Нәрестені әлдилеп жұбатқан да, туған елінің тілін үйретіп, рухын сіңірген де — Ана. Ана жүрегіндегі шапағат пен тыныштықты, қуаныш пен алаңдаушылықты сезіне білейік.
7) Жаттығу: «Жүрек жылуы»
Қатысушыларға кішкентай жүрекшелер таратылады. Әр ана мына сөйлемді жалғастырады:
«Менің сен сияқты керемет анаға тілейтінім — …»
Қатысушылар бір-біріне жылы лебізін білдіреді.
Тілек білдіру тренингі
Бір-біріңізге тілек айтқанда, ол адамды құшақтап тұрып немесе өзіңізге ыңғайлы жылы ишара арқылы жеткізесіз.
Талдау сұрағы
Сізге тілек айтылғанда қандай сезімде болдыңыз?
Талдау сұрағы
Тілек шынайы айтылды деп ойлайсыз ба?
Талдау сұрағы
Айтылған тілекті қалай қабылдадыңыз?
8) «Түйінді сөзді мен айтамын» стратегиясы
«Бала көңілін қалай табуға болады?» деген сұрақ әр топта талқыланып, ортақ шешім жасалады. Әр топ өз түйінін көпшілікке ұсынады.
9) Ата-аналарға практикалық кеңес
Отбасылық ахуал
Отбасындағы психологиялық ахуал, татулық пен тыныштық, жайдары қабақ, береке — әр мүшенің ырысы. Ол қолға алған істің ілгері басуына және мақсаттың жүзеге асуына ықпал етеді.
Үлгі арқылы тәрбие
Бала — ата-ананың физиологиялық әрі психо-әлеуметтік жалғасы. Ең алдымен бала тұлғасының дамуына ата-анамен қарым-қатынасы әсер етеді.
Қысқа әрі нақты сөз
Үйде орынсыз ұзақ әңгіме айтып, шұбалаңқы ақыл айту көбіне пайда бермейді.
Сәтсіздікті «қазбаламау»
Кездейсоқ сәтсіздікті қайта-қайта бетке баспай, қажет кезде ескерту жасап, қолдау көрсету маңызды.
Үміт пен мейірім
Балаға аса байыппен қараған жөн: ол әлжуаз немесе дәрменсіз көрінсе де, болашағынан үміт үзбеңіз. Мейірім — тәрбиенің ең әсерлі тілі.
10) «Жүректен жүрекке»
Қатысушылар шеңберге тұрып, бір шоқ гүлді кезекпен бір-біріне береді. Әр беру сәтінде жылы тілегін айтады.
Қорытынды және нәтиже
Алғыс
Бүгінгі тренингке қатысқан ата-аналарға шынайы алғыс білдіреміз.
Нәтиже
- Өз сезімін өзгеге ашық жеткізуге дағдыланды.
- Өзін сыйлау және өзгені құрметтеу мәдениетін нығайтты.
- Бала көңілін табудың жолдарын талқылап, нақты ой түйді.
- Бала тәрбиесі туралы пайдалы мағлұмат алды.
Түйін сөз
Абайдың ойы: «Ата-анаға көз қуаныш — алдына алған еркесі, көңіліне көп жұбаныш, гүлденіп ой-өлкесі». Бұл — ата-ананың үміті мен арманы перзент тәрбиесімен тікелей байланысты екенін меңзейді.
Ендеше, ата-аналар, қолымыздағы «алтынды» қадірлеп тәрбиелейік және бала үшін ең сенімді үлгі өзіміз екенімізді ұмытпайық. «Адам да өмір сияқты — күлмесе, жайнап өспейді» деген сөзді еске алып, үй ішіндегі жылылықты сақтайық.
Ата-бабамыз «Бала тәрбиесіне уақытында көңіл бөл» деп өсиет еткен. Еліміздің инабатты, адамгершілігі мол, білімді, саналы ұрпағын тәрбиелеу — ортақ міндет. Егер ата-ана мен балабақша (немесе мектеп) өзара тығыз байланыста болып, талаптары үйлессе, балалар жан-жақты дамыған азамат болып қалыптасады.
Адам өмірінің мәні мен сұлулығы — баланың ата-анасын ардақтап, перзенттік парызын ұмытпауында. Бұл — мәдениеттіліктің ғана емес, ең алдымен адамгершіліктің белгісі.