Саяхатқа шығу
Бастауыш сынып мұғалімі
Бекжанова Бахтигүл Нұрмұхамбетовна
Сабақтың тақырыбы
«Салтын сүйген — халқын сүйер»
Сабақтың түрі
Саяхат-сабақ
Әдістері: топпен жұмыс, көрсету, түсіндіру, әңгімелеу, сұрақ-жауап.
Пәнаралық байланыс: әдебиет, тарих.
Сабақтың мақсаты
Негізгі бағыт
Қазақ халқының терең тамырлы өнегелі әдет-ғұрпын, салт-дәстүрін және мәдени мұрасын оқушылар бойына дарыту; теориялық білімді өмірлік тәжірибемен ұштастыра отырып, ата-ана тәлімінің озық үлгілеріне сүйену.
Тәрбиелік мәні
Имандылыққа, еңбекқорлыққа және адамгершілікке тәрбиелеу; оқушының рухани байлығын арттыру; ұлттық дәстүрлерден үлгі алуға баулу; ғасырлар бойы қалыптасқан тәлім-тәрбиені негіз ете отырып, ұлттық сана-сезім мен көзқарасты қалыптастыру.
Көрнекіліктер
- Түрлі түсті шарлармен безендіру.
- Қазақ ауылының көрінісін бейнелейтін сюжетті суреттер.
- Нақыл сөздер.
Сабақтың барысы
I. Кіріспе бөлім
- Ұйымдастыру кезеңі.
- Оқушыларды түгелдеу.
- Сабаққа дайындығын қадағалау.
II. Негізгі бөлім
- Жүргізушілердің кіріспе сөзі.
- Ойын арқылы салт-дәстүр, әдет-ғұрып туралы білімді тереңдету (сұрақ-жауап).
- Саяхат: киіз үйдегі сұрақтарға жауап бере отырып, аялдамалардан өту.
Қош келдіңіздер!
Сәлеметсіздер ме, құрметті ұстаздар мен оқушылар! Бүгін 2 «Ә» сыныбының «Салтын сүйген — халқын сүйер» тақырыбындағы тәрбие сағатына қош келдіңіздер. Бүгінгі мақсатымыз — ұлттық салт-дәстүр мен мәдени мұраны құрметтеуге баулу, рухани құндылықтарды бойға сіңіру және адамгершілік тәрбиесін күшейту.
Жүргізуші 1
Ассалаумағалейкүм, халқым менің,
Ардақта дәстүріңді, салтыңды, елім.
Мереке — берекенің басы болған,
Игі еңбектің жемісін бәрің жеңің.
Туғаннан соң адам боп,
Білімсізден жаман жоқ.
Ел дәстүрін білмесең,
Жұрт айтады надан деп.
Ата-бабаң ардақты,
Жамандыққа бармапты.
Ардақ тұтып үлкенді,
Ата жолын жалғапты.
Жүргізуші 2
Сәлем, анам, алтын күн,
Сәлем, қартты халқымның!
Уақытыма риза бол,
Бақытыма шалқыдым.
Ашық болсын күніміз,
Ашылады нұрымыз.
Бай тұлғалы өңірде
Айтылады жырымыз.
Бауырласқан тәніміз,
Бұзылмаған салтымыз.
Кең даланың ежелгі
Қазақ деген халқымыз.
Өзге ұлттай біздің де
Бар дәстүр мен салтымыз.
Саяхатқа дайындық: тапсырмалар
Бүгін біз білімімізді жол азық етіп, «Салтын сүйген — халқын сүйер» ауылына саяхатқа шығамыз. Керуенге қосылу үшін конверттердегі тапсырмаларды орындаймыз.
1-тапсырма
Атадан балаға мирас болып келе жатқан қандай әдет-ғұрып, салт-дәстүрлерді білесіңдер?
2-тапсырма
Бала дүниеге келгеннен бастап есейіп, қартайғанға дейінгі дәстүрлі той-мерекелерді атаңдар.
- Бесікке салу
- Қырқынан шығару
- Тұсау кесу
- Сүндет той
- Мүшел той
Киіз үй: саяхаттың өзегі
Саяхатымыздың келесі кезеңі — киіз үй. Алдымен киіз үй туралы білімімізді еске түсірейік:
Сұрақтар
- Киіз үйдің жабдықтарын атаңдар.
- Киіз үй неше қанатты болады?
- Кереге дегеніміз не?
- Уық дегеніміз не?
- Шаңырақ дегеніміз не?
Оқу мақсаты
Киіз үй — қазақтың өмір салты мен дүниетанымын танытатын мәдени мұра. Сұрақтарға жауап беру арқылы біз тек атауларды емес, олардың мәнін де түсінеміз: бірлік, береке, шаңырақтың қасиеті, үлкенді сыйлау және дәстүр сабақтастығы.
Келесі қадам
Енді керуеніміз жолға шығып, киіз үйдегі аялдамалардан өтеді.
Аялдамалар: салт-дәстүрлер әлемі
1-аялдама: «Сөздің басы — сәлем»
Амандасу — кез келген халық мәдениетінің алғашқы беташары. Қазақ халқында амандасу мен жөн сұрасудың өзіндік үлгісі бар: үлкенге құрмет білдіру, ізет сақтау, сөздің әдебін ұстану.
2-аялдама: Қонақ күту және қонақжайлылық
«Қонақ келсе — қоң етін кесіп береді» деген сөз халқымыздың кең пейілін танытады. Ертеде әрбір жолаушы кез келген қазақ үйінен қонақ асына дәм татып кететін болған.
Талқылауға сұрақтар
- Құдайы қонақ дегеніміз кім?
- Мейман қонақ дегеніміз кім?
3-аялдама: Қонақкәде
Қазақ үйіне келген қонақты құрметпен қарсы алады: үйге кіргізіп, қолына жылы су құяды, жайлы төсек салып, дәм ұсынады. Қонақкәде ретінде өнер көрсетіп, ән айтып, би билеп, шынайы ықыласын білдіреді.
Өнер көрсету
Ән: «Наурыз»
4-аялдама: Ұлттық ойындар
Ұлттық ойындар — тәрбиенің де, бірліктің де мектебі. Олар ептілікке, төзімділікке, ұйымшылдыққа баулиды.
5-аялдама: Қазақтың ұлттық тағамдары
Ұлттық тағам — тұрмыс пен дәстүрдің айнасы. Ас — берекенің белгісі, қонаққа деген құрметтің өлшемі.
Түйін
«Салтын сүйген — халқын сүйер» қағидасы — ұлттық құндылықты қастерлеуге шақыратын өнегелі ой. Дәстүрді танып-білу арқылы біз өзімізді танимыз; үлкенді құрметтеу, қонақжайлық, өнер мен ойын, ұлттық ас — бәрі де халқымыздың рухани өзегін құрайды.