Қыстың қай айы
Сабақтың тақырыбы: Жұрнақ пен жалғау
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: сөз құрамымен таныстыру; түбір мен қосымшаның айырмашылығын түсіндіру; қосымшаның түрлері — жалғау мен жұрнақ — және олардың өзіндік белгілерін меңгерту.
- Дамытушылық: оқушылардың ойлау қабілетін, сөздік қорын дамыту; сөйлеу, әңгімелеу дағдыларын жетілдіру; мәнерлеп сөйлеуге, көркем әрі сауатты жазуға, өз бетінше жұмыс істеуге үйрету.
- Тәрбиелік: ұжымда өзара сыйластық пен ізгі қарым-қатынас қалыптастыру; зеректікке, ұқыптылыққа, адалдыққа баулу; көркем жазу арқылы әсемдікке тәрбиелеу.
Әдістері мен ресурстар
Әдіс-тәсілдер:
баяндау, түсіндіру, сұрақ-жауап, жинақтау, салыстыру.
Көрнекілік:
сөйлемдер, суреттер, қима қағаздар, сөздер кассасы, ребус.
Пәнаралық байланыс:
ана тілі, дүниетану.
Негізгі ұғымдар мен ереже
Түбір
Сөздің одан әрі бөлінбейтін мағыналы бөлігі — түбір (түбір сөз).
Мысал: көк, күріш, қобыз.
Қосымша
Түбірге жалғанған бөлік — қосымша.
Мысал: көкшіл, күріштің, өріктің, қобызшы.
Қосымша түрлері
-
Жұрнақ: сөз мағынасын өзгертеді.
Мысал: жұмыс → жұмысшы, ойын → ойыншық.
-
Жалғау: сөз бен сөзді байланыстырады.
Мысал: жұмыс → жұмыста, ойын → ойынға.
Есте сақтаңыз
Қосымша екіге бөлінеді: жұрнақ (мағынаны өзгертеді) және жалғау (байланыстырады).
Сабақтың барысы
1-кезең
Ұйымдастыру
- Сәлемдесу, оқушыларды және қажетті оқу құралдарын түгендеу.
- Сабаққа назар аударту үшін сұрақтар қою: қазір жылдың қай мезгілі, қыстың қай айы, айдың нешесі, аптаның қай күні?
2-кезең
Психологиялық дайындық
Оқушылар қол ұстасып тұрып, алақан жылуы арқылы бір-біріне жылы тілектер айтады. Тілектер оқушылардың көңіл күйін көтеріп, сабаққа ынталандырады.
3-кезең
Үй тапсырмасын тексеру
104-бет, 288-жаттығу: берілген сөздерге тиісті жұрнақтарды жалғап жазу. Орындалуы тексеріледі.
4-кезең
Жаңа тақырыпты ашу
Тақырыпты табу үшін ребус шешіледі. Тақтаға 2 оқушы шығып, ребустарды шешеді:
- 1-ребус: «Жұрнақ»
- 2-ребус: «Жалғау»
Бүгінгі сабақтың тақырыбы: «Жұрнақ пен жалғау».
5-кезең
Дәптермен жұмыс және көркем жазу
Күн ретін жазу. Көркем жазу: Жж әрпі, «жұрнақ», «жалғау».
- Қаламсапты дұрыс ұстау және дұрыс отыру ескертіледі.
- Жазу әдемі шығуы үшін денені тік ұстап, шынтақты дәптердің үстіне қойып, дәптерді сәл қиғаш орналастыру ұсынылады.
Таза, ұқыпты жазған оқушылар мадақталады.
6-кезең
Оқулықпен жұмыс
104-бет, 289-жаттығу: жаттығуды оқып, сөздердің түбірі мен жұрнағын ажырату.
7-кезең
Тақтамен жұмыс
Оқушылар кезекпен тақтаға шығып жазады, қалғандары дәптерге көшіреді. Сөздер:
Әр сөздің түбірі мен жұрнағы белгіленеді.
8-кезең
Қолдану: ребус және сөйлем құрау
Ребусты шешіп, шыққан сөздермен сөйлем құрау.
9-кезең
Сергіту сәті
Лебі мұздай ызғарлы,
Алып келді қыс қарды.
Қысқа түндер ұзарды,
Ұзақ күндер қысқарды.
10-кезең
Ойын: «Кім жылдам?»
Шарты: топтамаларға жазылған сөздердің түбірі мен қосымшасын ажырату; жұрнақ пен жалғауы бар сөздерді ажыратып, әр сөзді өз ұясына орналастыру.
Сөздер:
Дұрыс орындаған оқушылар бағаланады.
11-кезең
Қорытынды және бағалау
Оқушыларды орындарынан тұрғызып, бүгінгі сабаққа қатысты термин айтылса — қол соғады, қатысы жоқ термин айтылса — аяқтарын тарсылдатады. Осылайша сабақ қорытындыланады.
Үй тапсырмасы
- 291-жаттығу.
- «Қысқы еңбек» тақырыбына әңгіме құрастыру.
- Ережені жаттау.
Оқушылардың білімі мен белсенділігі бағаланып, тақтадағы бағалау карточкасы бойынша қорытынды шығарылып, бағалары күнделікке қойылады.