Қазақша рефераттар

Қалай қарайсыздар

Конференцияның ашылуы

9–10 сынып оқушыларына арналған «Сақтан, ұрпақ, СПИД деген қатерден!» конференциясына қош келдіңіздер. Бүгінгі кездесудің мақсаты — АИВ/ЖИТС туралы дұрыс, нақты ақпарат беру, сұрақтарға жауап табуға көмектесу және алдын алу мәдениетін қалыптастыру.

Ескерту: 1 желтоқсан — Дүниежүзілік ЖИТС-ке қарсы күрес күні. Бұл күннің халықаралық символы — қызыл лента.

Маңызды ой

Қазақстанның ұзақмерзімді даму бағыты адамның денсаулығын басты құндылық ретінде қарастырады: әр азаматтың денсаулығы мықты, әл-ауқаты жақсы болуы тиіс. Осы ұстанымды негізге ала отырып, бүгін біз алдын алу, жауапкершілік және салауатты өмір салты туралы әңгімелейміз.

СПИД туралы білу неге қажет?

Білім

Дұрыс ақпарат қорқынышты азайтады және қате түсініктердің алдын алады.

Қауіпсіздік

Алдын алу шараларын білу — өзіңді және айналаңды қорғаудың ең тиімді жолы.

Жауапкершілік

Денсаулық — жеке таңдау мен күнделікті әдеттерден қалыптасатын өмірлік капитал.

Өсиет: Салауаттылық — жарқын өмірдің кепілі. Үміт пен сенім барда, адам өзін сақтандыруға да, дұрыс шешім қабылдауға да қауқарлы.

АИВ және ЖИТС: айырмашылығы қандай?

АИВ (адамның иммун тапшылығы вирусы)

АИВ — иммундық жүйені зақымдайтын вирус. Ол ағзаның қорғаныш қабілетін біртіндеп әлсіретеді.

ЖИТС (жүре пайда болған иммунитет тапшылығы синдромы)

ЖИТС — иммундық жүйе қатты әлсіреген кезде пайда болатын жағдай. Бұл кезде басқа жұқпалы аурулар ағзаға оңай жұғып, асқынуы мүмкін.

ЖИТС біртіндеп дамуы мүмкін және кей жағдайларда жылдарға созылады. Бүгінгі таңда толық ем табылмағандықтан, ең сенімді жол — алдын алу және сақтану.

Қысқаша тарихи деректер

  1. 1

    Ғалымдар дерегіне сүйенсек, ЖИТС алғаш рет ХХ ғасырдың 70-жылдары АҚШ, Гаити және Африка аймақтарында тіркелген.

  2. 2

    1982 жылы ауруларды бақылау орталықтары ЖИТС-ті жаңа ауру ретінде тіркеді.

  3. 3

    1983 жылы француз ғалымы Люк Монтанье мен америкалық зерттеуші Роберт Галло қоздырғыш туралы алғашқы ғылыми мәліметтерді жариялады.

  4. 4

    Кейін иммунитет әлсіреп, түрлі ауыр инфекциялардан өлім-жітім жиілегені туралы деректер көбейе түсті.

Қауіп факторлары және алдын алу

Есірткі және ортақ ине — аса қауіпті

Есірткі қолдану өмірге үлкен қауіп төндіреді. Әсіресе пайдаланылған шаншу инелерін ортақ қолдану арқылы жұқпалы аурулардың таралу қаупі артады. Мысалы, АИВ және гепатит осылай жұғуы мүмкін.

Негізгі қағида: Денсаулықты сақтаудың ең дұрыс жолы — қауіптің алдын алу, зиянды әдеттерден аулақ болу және қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру.

Көрсетілім тақырыптары (видео/таныстырылым)

  • ЖИТС пен АИВ айырмашылығы
  • АИВ туралы жалпы мәлімет
  • АИВ-тың таралу жолдары
  • Вирустың құрылысы

Салауатты өмір салтына үндеу

Ей, ұрпағым, есіңді жи, адаспа. Қуатыңды жоғалтпай, үмітіңнен тайма. Салауатты өмір салтын сақта — болашаққа нық қадам бас.

Салауатты өмір салтын қолдайық. Жаман әдеттен әрдайым аулақ болайық. Өз өмірің өз қолыңда, жас ұрпақ — солма, көгер.

Жер бетіндегі ең үлкен байлық — адам: оның білімі, іскерлігі, таланты, мәдениеті және денсаулығы. Мұның бәрі қоршаған ортаға және дұрыс таңдауға байланысты.

«Қисық жол» көрінісі (қысқаша сценарий)

1-көрініс: Үйдегі әңгіме (түскі ас)

Ана: Әкесі, түскі ас ішіңіз. Еламан да келіп қалар.

Әке: Сағат екіден асты. Ұлымыз неге кешігіп жатыр екен?

Ана: Келіп қалар. ҰБТ-ға дайындалып жүр, күнде тест.

Әке: Оқығаннан қор болмайды. Еңбегімен нанын табады.

Сахналық белгі: Есік қағылады, Еламан кіреді.

Еламан: Сәлеметсіздер ме, әке, анашым. Мен келдім.

Ана: Кел, құлыным. Қарның ашқан шығар.

Еламан: Қатты аштым, қандай ас болса да ризамын.

Әке: Сабақ қалай? Биыл бітіресің, дайындықты күшейт.

Еламан: Иә, әке. Сабақтан кейін ҰБТ-ға дайындық бар.

Еламан: Айтпақшы, сыныптасым Бауыржан туған күнін өткізгелі жатыр. Мені де шақырды. Баруыма рұқсат бересіздер ме?

Әке: Жоқ. Үйде жұмыс көп, маған көмектес.

Ана: Әкесі, бара қойсын. Сабақтан шаршап жүр, кешікпей келеді.

Әке: Бармайсың!

Ана: Ұлым, әкең ренжіп тұр. Мен сөйлесіп көрейін. Бірақ көп кешікпе.

Еламан: Жарайды, анашым. Рақмет.

2-көрініс: Туған күн кеші

Сахналық белгі: Музыка ойнап, жастар билеп жүреді. Жалпы жарық бәсеңдеп, кейін екі кейіпкерге жеке жарық түседі.

Елжас: Кеш керемет өтіп жатыр. Үйдегілер қалай жіберді?

Еламан: Әкем жібермеді. Анам әрең көндірді.

Күмісбек: Достар, неге билемей тұрсыңдар? Кеш ұнамай жатыр ма?

Еламан, Елжас: Кеш тамаша! Туған күнің құтты болсын!

Қорытынды

Бүгінгі конференцияның түйіні — ақпараттану, өз таңдауыңа жауапкершілікпен қарау және салауатты өмір салтын ұстану. Алдын алу — ең тиімді қорғаныс.