Қазақша рефераттар

Достық тобының сұрақтары

Шығыс Қазақстан облысы • Аягөз қаласы

№5 жалпы білім беретін орта мектеп КММ • Тарих пәні мұғалімі: Нысанбаева Гаухар Канатовна

Бұл материал «Елім менің» атты интеллектуалды-думанды ойын-кештің мазмұны мен құрылымын ұсынады. Кештің өзегі — Қазақстанның өткені мен бүгінін салыстыра зерделеу, ұлттық құндылықтарды тану және оқушылардың зияткерлік әлеуетін дамыту.

Кештің мақсаттары

1) Тарихи сананы қалыптастыру

  • Қазақстанның өткені мен бүгінін салыстыра отырып, ел дамуы туралы ұғымды қалыптастыру.
  • Тәуелсіздікке қол жеткізу жолын зерделеу.
  • Қазақ халқының ғасырлар бойғы салт-дәстүрлері мен көнерген сөздердің мәнін ашу.
  • Тарих, қазақ тілі мен әдебиеті пәндері бойынша білім сапасын арттыру.

2) Таным мен бәсекеге қабілеттілікті дамыту

  • Пәнге қызығушылықты күшейту және ой-өрісті кеңейту.
  • Ойлау, талдау, танымдық қабілеттерді дамыту.
  • Командалық жарыс арқылы бәсекелестік дағдыны қалыптастыру.

3) Тәрбиелік бағыт

  • Ұйымшылдыққа, жауапкершілікке және мақсатқа жету үшін табандылыққа тәрбиелеу.
  • Ата-баба рухын қастерлеу, өз бетімен еңбек ету мәдениетін қалыптастыру.
  • Отанға, туған жерге сүйіспеншілікті арттыру; отаншылдық пен елжандылыққа тәрбиелеу.

Кештің түрі және жалпы ережелері

Түрі

Интеллектуалды-думанды кеш (сайыс форматында).

Қатысушылар

Сайысқа 2 топ қатысады. Әр топтың атауы мен ұраны болады және таңдаудың себебін қысқаша түсіндіреді.

Бағалау жүйесі

Сайыс 5 айналымнан тұрады. Әр айналымның соңында ән жасырылып беріледі: дұрыс тапқан топқа қосымша 2 ұпай қосылады.

Әділдік үшін көрермендер арасынан тәуелсіз сарапшылар таңдалып, әр айналым соңында ұпайды жариялап отырады.

Кіріспе (жүргізуші сөзі)

Ән мәтіні

Елім менің, кең көсілген даламдай,

Елім менің, шексіз мынау ғаламдай.

Елім менің, Алатаудай еңселі,

Елім менің, сүйем мәңгі мен сені.

Құрметті қауым, қадірлі қонақтар және сайысқа қатысушылар! Ұлы даламыздың өткені мен бүгінін жырлайтын «Елім менің» интеллектуалды-думанды кешіне қош келдіңіздер!

І айналым: Жекпе-жек

Бұл кезеңде әр топ мүшесіне жеке сұрақ қойылады. Топ басшысы жауап бермейді, бірақ топ мүшелеріне көмектесе алады. Сұрақтар тарихтағы оқиғаларға, фильмдер мен тұлғаларға қатысты беріледі.

Бейнесауал 1

1993 жылғы 15 қарашада қабылданған төл валютамызға «теңге» атауын ұсынған кім?

Жауап: инженер-ғалым, техника ғылымдарының докторы Сауық Тәкежанов.

Сұрақ 2

«МузАрт» тобының әншісі Мейрамбек Бесбаевтың үлкен сахнада ең алғаш орындаған әні қалай аталады?

Жауап: «Сағындым Кенен атамды» (әні — А. Қоразбаев, сөзі — Ж. Сәттібеков).

Сұрақ 3

Лондон Олимпиадасының жеңімпаздарын атаңыз.

Қосымша ұпай

Жасырын ән: Е. Хасанғалиев — «Атамекен» (дұрыс тапса +2 ұпай).

ІІ айналым: Көне сөздер және тұрақты тіркестер

Бұл айналым бабаларымыздың сөз өнеріне берген бағасын танытады. Кезең 3 белестен тұрады: сауаттылықты тексеру, көне тіркестердің мағынасын табу, және бір-біріне көнерген сөз жасыру.

1-белес: Сауаттылық

«Атамекен» тобы

ШАҺАР, ҚАРАҚҰРЫМ, ҚҰЛПЫТАС

«Достық» тобы

ҮСТІРТІН, ШҮРІППЕ, КІНӘРАТСЫЗ

2-белес: Тұрақты тіркестер

«Атамекен» тобы

  • «Саңылауы бар» — ойы, түйсігі бар.
  • «Іші ит жыртқандай» — қызғаншақ, іші удай ашиды.
  • «Жарғақ құлағы жерге тимеді» — тыным таппау, жүгіріп жүру.

«Достық» тобы

  • «Ішіне ел қонды» — тоя тамақтанды.
  • «Түкірігі жерге түспеген» — беделі жоғары, билік басында жүрген адам.
  • «Сөзді жүндей сабады» — көп сөйледі, көпіріп сөйледі.

3-белес: Көнерген сөзді тап

Екі топ бір-біріне көнерген сөз жасырады. Әр сөзге 3 жауап нұсқасы беріледі.

«Атамекен» тобы

  • Алқынды

    A) ет бұзатын пышақ • B) боялған жебе • C) сабынның қалдығы

  • Көбеген

    A) ат әбзелі • B) жараланған жауынгер • C) ерте туған қозы

«Достық» тобы

  • Алғадай

    A) ең жүйрік жылқы • B) батыр • C) бәйгеден озған ат

  • Көрпеш

    A) түйе жүннен тігілген киім • B) киіз басатын адам • C) есейген қозы

Айналым соңындағы жасырын ән

Астана туралы ән (дұрыс тапса +2 ұпай).

ІІІ айналым: Тұлғаларды тап

Айналым тарихтағы тұлғалар мен әдебиет өкілдеріне арналған. Топ басшысы бір тұлғаны жасырады, топ мүшелері табады. Уақыт: 2 минут.

1-топқа арналған тізім

Бауыржан Момышұлы, Дулат Бабатайұлы, Роза Рымбаева, Әйтеке би, Кенесары Қасымұлы, Сәбит Мұқанов, Кенен Әзірбаев, Тоқтар Серіков, Қайрат Рысқұлбеков, Тәуке хан, Мәншүк Маметова, Серік Сапиев, Қабанбай батыр, Абай Құнанбаев, Тоқтар Әубәкіров.

2-топқа арналған тізім

Алпамыс батыр, Махамбет Өтемісұлы, Күләш Байсейітова, Гүлназ Әлімгерей, Төле би, Сәкен Сейфуллин, Мақпал Жүнісова, Бекзат Саттарханов, Қасым хан, Ақтамберді жырау, Мая Манеза, Ринат Зайытов, Шәмші Қалдаяқов, Мұхтар Әуезов, Нұртай Сабильянов.

Айналым соңындағы ән: «Туған ел» (дұрыс тапса +2 ұпай).

IV айналым: Ұлттық бұйым және салт-дәстүр

Бұл айналым 2 белестен тұрады: бірінші белесте көру, ұстау арқылы тану; екінші белесте салт-дәстүр мен тыйым сөздер бойынша тапсырмалар беріледі.

1-белес: Заттық тапсырмалар

1-топ

  • Шаңырақтың күлдіреуіш бөлігін табыңыз.
  • Шаңырақтың тоғын бөлігін табыңыз (тоғын — шеңбері).

2-топ

  • Қамшының тұтам бөлігін көрсетіңіз (сабындағы ұстайтын бөлік; шамамен 14–15 см).
  • Таяқ, су, бидайдың қайсысы уыс өлшемімен өлшенеді? («Уыс» — алақанға толтырып өлшеу.)

2-белес: Салт-дәстүр және тыйым сөздер

1-топ

  • «Ұйқыашар» дәстүрін түсіндіріңіз.
  • «Аққа қатысты» тыйым сөздерді атаңыз.

2-топ

  • «Сүндетке отырғызу» дәстүрін түсіндіріңіз (мұсылман халықтарында ұл баланы сүндеттеу дәстүрі).
  • Тыйым сөздерден мысалдар келтіріңіз.

Айналым соңындағы ән: «Көк тудың желбірегені» (дұрыс тапса +2 ұпай).

V айналым: Білім бәйгесі (тарих, әдебиет, география)

Бұл кезең Қазақстанның сан қилы саласын қамтиды. Сұрақтар топ мүшелеріне жеке-жеке қойылады. Топ басшысы жауап бермейді, бірақ көмек көрсете алады.

І белес: Тарихтан сыр

1-топ

  • «Өлең атасы — Абай, күй атасы — Құрманғазы» десек, «ән атасы» кім? Әміре Қашаубаев
  • Әлемнің 116 тіліне аударылған қазақ романы? «Абай жолы» (М. Әуезов)
  • Қорғасын қоры бойынша Қазақстан ТМД елдері арасында нешінші орында? 1-орында

2-топ

  • 2001 жылы Голливудта өткен чемпионатта Бас жүлде алған, Қ. Болманов бастамасымен құрылған топ? «Ұлытау» тобы
  • Қазақстанның тәуелсіздігін алғаш мойындаған мемлекет? Түркия
  • Мыс қоры бойынша Қазақстан әлемде нешінші орында? 3-орында

ІІ белес: Әдебиет

Қазақ жауһарларының қанатты сөздерінен үзінді беріледі. Тапсырма: үзіндінің авторын анықтау.

1-топқа

  • А. Құнанбаев
  • «Қыз Жібек» жырынан
  • Көркем шығармадан үзінді

2-топқа

  • Төле би
  • «Алпамыс батыр» жырынан
  • Көркем шығармадан үзінді

ІІІ белес: География

Қазақстан картасындағы белгіленген нысандарды атау.

  • Белгіленген облыс: ШҚО
  • Белгіленген көл: Алакөл
  • Белгіленген облыс: Маңғыстау
  • Белгіленген қала: Астана

Айналым соңындағы ән: «Жаса, Қазақстан» (дұрыс тапса +2 ұпай).

Қорытынды және марапаттау

Сайыс соңында ұпайлар есептеледі. Ұпайы көп топ жеңімпаз атанып, мадақтама грамотасымен марапатталады. Жеңімпаз топқа бағалы сыйлықтар табысталады.