Біреуі білсем екен демекілік
Қазақтың ұлттық қолөнері арқылы баланың шығармашылығын, ізденімпаздығын дамыту
Жас бала дүниеге келгенде екі түрлі мінезге бейім болады: бірі — ішсем, жесем, ұйықтасам деп тұрады; екіншісі — білсем екен дейді. Ол көргенін сұрап, “ол немене?”, “бұл немене?” деп, “ол неге үйтеді?”, “бұл неге бүйтеді?” деп, көз көрген мен құлақ естігеннің бәріне қызығып, тыным таппайды. Мұның бәрі — білсем, көрсем, үйренсем деген табиғи ұмтылыс.
Дәйексөз
“Не көрсе соған талпынып, “ол немене?”, “бұл немене?” деп… тыныштық көрмейді. Мұның бәрі – білсем екен, көрсем екен, үйренсем екен дегені.”
Абай. “Жетінші сөз”
Замана талабы және мұғалімнің мақсаты
Ғылым мен техниканың қарқынды дамыған кезеңінде оқушылардың жалпы білімін көтеру, біліктілігі мен дағдыларын қалыптастыру — маңызды міндет. Бүгінгі оқушы — ертеңгі жас маман екенін ескере отырып, оларға кәсіби бағдар беріп, қабілеті мен дарынын ашу, шығармашылыққа бағыт-бағдар көрсету әр мұғалімнің басты мақсаты болуы тиіс.
Әр оқу пәні оқушыға еңбек пен мамандықтар әлемін танытады. Сол пәндердің ішінде технология ерекше орын алады: ол — шеберлік, іскерлік, білгірлік мектебі.
Технология сабағы: өмірге қажет дағды мен талғам
Технология сабақтарында оқушылар жан-жақты дүниетанымын қалыптастырып, болашақта өмірге және өндіріске қажет дағдыларды меңгереді. Бұл үрдіс нәтижесінде еңбекті бағалайтын, үнемшіл, сұлулықты сезінетін, заман талабына сай бейімделген ұрпақ тәрбиеленеді.
Еңбек сабақтарының ерекшелігі — нақты іс жүзіндегі жұмыс. Қолмен жасап көру, қателесу, түзету және нәтижеге жету — баланың мінезін де, машығын да қалыптастырады.
Шығармашылық: таланттан бұрын — еңбек
Шығармашылық — мотивация арқылы іске асатын ақыл-ой жемісі. Ол жеке тұлғаның білім мен ептілігі, қызығушылығы және қажырлы еңбегінің әсерімен қоғамдық мәні бар нәтижеге айналады.
Л. Н. Толстой, И. Репин, М. Глинка сияқты тұлғалар өздерінің ұлы шығармаларын 1% талант, 99% еңбек арқылы жасағанын айтқан. Демек, оқушының шығармашылық қабілетін дамыту да жүйелі еңбекті талап етеді.
Шығармашылықты дамытудың негізгі тәсілдері
- Оқушы білімін өмірмен байланыстыру
- Ғылыми негіздерді зертханалық-сарамандық жұмыстармен ұштастыру
- Алған білімді сапалы әрі жүйелі меңгерту
- Теория мен сарамандық әдістердің өзара байланысын күшейту
- Ізденіс жұмыстарын ғылыми тұрғыда орындату
- Нәтижеге жетуге деген ынтаны қалыптастыру
Ұлттық қолөнер арқылы тәрбиелеу және қызықтыру
Қолөнермен ұштастыра білім мен тәрбие берудің тиімді жолы — оқушыны шығармашылыққа баулу. Егер кез келген бұйымның жасалу құпиясын, тарихын ашып көрсетіп, қосымша әдебиеттерден мағлұмат беріп, оның қайталанбас ерекшеліктері мен технологиясын таныстырсақ, оқушы іске шығармашылықпен кіріседі.
Еңбек үстіндегі шығармашылық ізденіс нәтижесінде алуан түрлі қолөнер туындылары өмірге келеді. Халық қолөнерінің түп-тамыры халықтың тұрмыс-тіршілігімен, шаруашылық дәстүрімен тығыз байланысты.
Мәдени мұра және ұрпақ сабақтастығы
Ұлттық қолөнер — бабалардан қалған мәдени мұраның ең асыл қазынасының бірі. Қолөнер — өресі биік, өрісі кең өнер. Қазақ халқы кең байтақ өлкеде қалыптасқан көне мәдениеттің тікелей мұрагері ғана емес, сол дәстүрді дамытушы, жаңғыртып байытушы да.
Ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан шеберлік — құндылықтарды сақтаудың және заманмен үйлестірудің нақты жолы.
Үнемшілдік: еңбек мәдениетінің өзегі
Ысырапқорлық қазақы дүниетанымға жат. Ежелден ата-бабамыз үнемшіл болып, темір, сүйек, ағаш, тері сияқты материалдардың ұсақ қиындысын да іске жаратып, аяқасты етпеген. Сондықтан ізденімпаздықпен атқарылған әрбір жұмыс баланы ысыраптан тыйып, үнемділікке үйретеді.