Қазақша рефераттар

Көздің шаршауы

Кейде қабақ өздігінен тартып, майда қимылдайды. Егер бұл сирек әрі қысқа уақытқа ғана болса, әдетте қауіпті емес. Мұндайда ең дұрысы — ағзаны демалдыру: уақытылы ұйықтау, дұрыс тамақтану, жалпы жүктемені азайту. Ал қабақ тартуы жиі қайталанса немесе ұзаққа созылса, дәрігерге қаралған жөн.

Неге қабақ тартады?

Себептері әртүрлі: көздің шаршауы мен күйзелістен бастап, көз аурулары немесе жүйке-жүйелік мәселелерге дейін. Төменде ең жиі кездесетін жағдайлар берілген.

1) Көздің шаршауы

Көздің шаршауы — қабақ тартылуының ең жиі себебі. Ұзақ уақыт компьютер алдында отыру, қызықсыз болса да орындауға тиіс жұмыстарды көп істеу, жарығы қолайсыз жерде кітап/газет оқу немесе ұйқының уақытылы болмауы қабақ айналасындағы бұлшықетке артық күш түсіреді. Соның салдарынан қабақ тарта бастайды.

  • Қарапайым қадам: экран уақытын қысқарту, көзге үзіліс беру.
  • Маңыздысы: жеткілікті ұйқы және күн тәртібі.

2) Жүйке жүйесіне шамадан тыс күш түсу

Қабақтың тартылуы жүйке жүйесінің шамадан тыс жүктелуінен де болады: ұзақ уақыт психикалық қысым, уайым, тұрақты стресс. Кей адамдарда бұл жағымсыз хабар алғаннан кейін бірден байқалуы мүмкін.

Назар аударыңыз: егер қабақ тартуы күйзеліс кезеңінде күшейсе, алдымен демалыс пен жүйкені тыныштандыруға мән берген дұрыс.

3) Жүйкенің тозуы

Көздің үстіңгі немесе астыңғы қабағы жиі тартса, оның себебі жүйкенің тозуы болуы ықтимал. Бұл жағдайда ең алдымен нақты қандай фактор әсер етіп тұрғанын анықтап алған дұрыс:

  • ішкі мәселелер (реніш, өкпе, дау-дамай);
  • интеллектуалдық жүктеме;
  • эмоционалдық шаршау.

Себебі анықталған соң ғана тиімді шара таңдауға болады. Ең бастысы — ағзаны демалдыру: тыныштану, босаңсу, күн тәртібін реттеу.

4) Конъюнктивит және басқа көз аурулары

Қабақ тартылуы кейде көз ауруларымен байланысты. Мысалы, конъюнктивит кезінде көздің шырышты қабаты қабынады: көзге бір нәрсе түскендей жайсыздық сезіледі, дұрыс көру үшін адам жиі-жиі жыпылықтай береді. Бұл көзге қосымша күш түсіріп, қабақ тартылуын күшейтуі мүмкін.

Маңызды: мұндай белгілер болса, көз дәрігеріне (офтальмологқа) көрініңіз. Уақытында емделмесе, қабақтың тартылуы әдетке айналып, көрудің әлсіреуіне ықпал етуі мүмкін.

5) Жүйке бұзылыстары және қан айналымы

Кей жағдайда қабақ тартуы қан қысымының жоғарылауымен немесе ми қан айналымының бұзылысымен байланысты болуы ықтимал. Мұндай күдік болса, невролог маманға қаралу қажет.

Көзді шаршаудан арылтуға арналған жаттығу

Көзді демалдыру үшін қарапайым жаттығу жасап көріңіз. Орныңыз ыңғайлы болсын, ешкім мазаламасын. Қаласаңыз, баяу әуен қосуға болады.

  1. 1 Екі алақаныңызды бір-біріне ысқылап, жылытыңыз.
  2. 2 Көзіңізді жұмып, жылы алақаныңызбен көзді жеңіл жауып тұрыңыз.
  3. 3 Алақаныңыздың ортасы көздің тұсына дәл келсін, көзге жарық түспесін.
  4. 4 Осы қалыпта 3–5 минут отырыңыз.
  5. 5 Уақыт біткен соң көзді бірден ашпай, алдымен көзді бірнеше рет жайлап ашып-жұмыңыз.
  6. 6 Мойынды оңға, солға, төменге, жоғарыға қарай баяу бұрыңыз.

Бұл жаттығуды күн сайын жасауға болады — көзге түсетін жүктемені азайтуға көмектеседі.