Жеті шелпек шарапаты
Жеті шелпектің шарапаты
Баяғыда бір жолаушы жол жүріп келе жатып, жолдан бір сандық тауып алады. Ашып қараса, ішінде алтын тас жатыр. «Құдайым жоқ жерден берді ғой» деп қуанған бейбақ алтынға қолын соза бергенде, әлгі алтын үлкен жыланға айналып, өзіне тап береді.
Серттің салмағы
Жылан былай дейді:
«Ей, бейшара, не тапсаң да өз сорыңнан көр. Сандықта жатып мың жыл бойы: “Біреу мені босатса, алтынмен аптап, күміспен қаптаймын” деп тіледім. Ешкім құтқармады.
Бүгін: “Кім мені құтқарса, соны жұтып өлтіремін” деп серт бердім. Сен кезіктің. Енді сертімді орындаймын».
Жолаушы шыр-пыр болып: «Сені құтқардым, жібере гөр» деп қанша жалынса да, жылан көнбейді.
Отыз адамның дәрмені
Кенет жолаушы алыстан келе жатқан отыз адамды көріп қалады. Үміттенген жолаушы олардан араша сұрайды. Бірақ олар жыланнан қорқып:
«Бұл жылан алып екен. Бұған шамамыз жетпес», — деп қолды бір сілтеп кете барады.
Жылан жолаушыға жақындай түседі.
Бес адамның үміт үзгені
Бейбақ: «Өлген жерім осы болды ғой…» деп тұрғанында, алыстан тағы да бес кісінің сұлбасы көрінеді. Жолаушы құтқарыңдар деп жалынады.
«Отыздың шамасы жетпегенде, бізден не күтесің?» — деп олар да кетіп қалады.
Жылан төнеді. Жолаушы иманын үйіреді.
Кішкентай баланың айласы
Сол сәтте бір кішкентай бала келе қалады.
Бала: «Ей, жылан, мына бейбақтың не жазығы бар?» — деп сұрайды.
Жылан мән-жайды айтып, мазақтай сөйлейді: «Отыздан қайыр, бес жаннан пайда болмағанда сен не істей аласың? Жолыңнан қалма».
Бала: «Ей, жылан, жазықсыз жанға жала жаппа. Өтірігіңе сенбеймін. Егер айтқаның рас болса, мына алып денеңмен кішкентай сандыққа қалай сыйдың? Көз көрмей, көңіл сенбейді», — дейді.
Жылан бұрқан-талқан ашуланып: «Сандықтан қалай шықсам, солай сыйып та кетемін — қарап көз жеткіз» — дейді де, түтінге айналып жоғары көтеріліп, сандыққа қайта кіріп кетеді.
Бала сандықты тарс жауып, аузын мықтап бекітеді. Сосын жолаушыға: «Жыланнан құтылдың. Енді жолыңнан қалма» — дейді.
Түйін: бәленің көбі тілден
Жолаушы қуанып: «Айлаңды асырдың, батыр. Қарыздармын. Жөніңді айт, кімсің?» — дейді.
Сонда бала былай деп жауап береді:
Жылан нені білдіреді?
«Бұл жылан — орынсыз айтқан өз сөзің. “Он бәленің тоғызы тілден” деген. Орынсыз сөз иесін қабады. Ақылды адам тілін буады».
Отыз бен бес нені меңзейді?
«Отыз кісі — ұстамаған оразаң, бес кісі — қаза қылған бес уақыт намазың. Құлшылыққа салғырт қарадың. Сондықтан олардан қайран болмады».
Жеті шелпектің шарапаты
«Бірақ сен жұма сайын жеті шелпек пісіріп, кедей-кепшікке садақа беретін едің. Алла осы қасиетіңді жақсы көрді. Мен — өзің пісіріп таратқан сол шелпекпін. Сені құтқаруға Құдай арнайы жібердім», — депті.
Осыдан бастап ел ішінде: «Жеті шелпек жеті бәлені жояды» және «Жеті шелпек пісірсең, жеті атаңа сауабы тиеді» деген ұғым қалыптасқан.
Дереккөз: degdar.kz