Өзара перпендикуляр түзулерді интерактивті тақта құралдарымен орындау

Сабақтың тақырыбы

Кесіндіні және шеңберді тең бөліктерге бөлу.

Сабақтың мақсаты

Кесіндіні және шеңберді тең бөліктерге бөлу туралы білім беру және оны тәжірибе жүзінде орындауға үйрету.

Міндеттер

Білімділік: шеңберді тең бөліктерге бөлу тәсілдерін түсіндіру, құралдарды тиімді қолданып, сызбаны дұрыс орындауға үйрету, дағдыларды бекіту.
Тәрбиелік: ұқыптылыққа баулу; мамандыққа сай ұлттық ас дәстүрі туралы танымды кеңейту; үлкенді құрметтеуді қалыптастыру; ойын элементтері арқылы пәнге қызығушылықты арттыру.
Дамытушылық: ойлау, есте сақтау, тез қабылдау қабілеттерін дамыту; білім, білік, дағдыны жүйелеу.

Ұйымдастыру деректері

Сабақтың түрі:: аралас
Сабақтың әдісі:: сұрақ-жауап, түсіндіру, топпен және ұжыммен жұмыс, өзара бағалау
Көрнекілігі:: интерактивті тақтадағы сызбалар, презентациялар, бағалау парақтары, тест сұрақтары
Пәнаралық байланыс:: геометрия, арнаулы пәндер

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен сәлемдесу.
Оқушыларды түгелдеу.
Қажетті құрал-жабдықтардың дайын екенін тексеріп, назарды сабаққа аудару.
Сыныпты екі қатарға бөліп, әр қатардан топ басшысын сайлау және бағалау парағын тарату.

II. Үй тапсырмасын сұрау

Үй тапсырмасы оқушылардың өз мамандығына сәйкес қазақтың ұлттық дәстүрі — «Табақ тарту» рәсімін «Сызу» пәнімен байланыстыра баяндау және талдау арқылы тексеріледі.

II.1. «Миға шабуыл» (сұрақ-жауап)

Өзара параллель түзулерді қандай құралдармен орындаймыз?
Бұрыштықтар нешеге бөлінеді және олардың айырмашылығы қандай?
Үлкен ұзын сызғыш қалай аталады?
Өзара перпендикуляр түзулерді қандай құралдармен орындаймыз?
«Циркуль» сөзі қай тілден енген?
Өзара параллель түзулердің қандай қасиеттері бар?
Өзара перпендикуляр түзулердің қандай қасиеттері бар?
Өзара перпендикуляр түзулерді салудың неше әдісі бар?

II.2. Тақтамен жұмыс

Интерактивті тақта құралдарымен өзара параллель түзулерді орындау.
Интерактивті тақта құралдарымен өзара перпендикуляр түзулерді орындау.

III. Жаңа сабақ

1) Мақсат қою және мотивация

Сабақта кесіндіні, бұрышты және шеңберді тең бөліктерге бөлу тәсілдері қарастырылады. Нәтижесінде оқушы құралдарды дұрыс таңдап, сызбаны дәл әрі ұқыпты орындай алады.

2) Сабақ жоспарымен таныстыру

Кесіндіні тең бөлікке бөлу.
Бұрышты (сәулелерді) тең бөлікке бөлу.
Шеңберді бірнеше бөлікке бөлу (3, 4, 5, 6, 8, 10, 12).

Кесіндіні тең 4 бөлікке бөлу (схема)

Берілген AB кесіндісінің A нүктесі арқылы кез келген бағытта сәуле жүргізіңіз.
Сәуленің бойына A нүктесінен бастап ұзындығы бірдей төрт кесіндіні белгілеңіз (тең аралықтар).
Сәуледегі соңғы нүктені B нүктесімен түзу сызық арқылы қосыңыз.
Сәуледегі аралық белгіленген нүктелер арқылы жаңа алынған түзуге параллель түзулер жүргізіңіз.
Осы параллель түзулер AB кесіндісін тең 4 бөлікке бөледі.

Бұрышты (сәулелер жүйесін) тең бөліктерге бөлу (схема)

Берілген бұрыштың төбесін B деп алып, радиусы еркін таңдалған шеңбер жүргізіледі. Шеңбер бұрыш қабырғаларын екі нүктеде қиып өтеді. Радиусты өзгертпей, осы нүктелерден шеңбер доғаларын жүргізу арқылы қажетті қиылысу нүктелері алынады. Алынған нүктелерді B төбесімен қосу арқылы бұрыш тең бөліктерге бөлінеді.

Ескерту: мәтіндегі мысал үш бөлікке және екі бөлікке бөлу жағдайларын көрсетеді; нақты қадамдар тапсырмаға байланысты тақтада орындалады.

Шеңберді тең бөліктерге бөлу

Интерактивті тақта арқылы шеңберді 3, 4, 5, 6, 8, 10, 12 тең бөлікке бөлу үлгілері көрсетіледі және әр тәсілдің қолданылу жағдайы түсіндіріледі.

IV. Жаңа сабақты бекіту

1) Жаттығулар

Диаметрі 50 мм шеңбер сызылып, оны тең 3, 6, 12 бөлікке бөлу.
Диаметрі 60 мм шеңбер сызылып, оны тең 4, 8, 16 бөлікке бөлу.

2) Тест тапсырмалары

1. Кесіндіні тең бөліктерге бөлу үшін не жүргіземіз?

A) Сызық · B) Кесінді · C) Сәуле · D) Шеңбер · E) Доға
2. Өзара 90° бұрыш жасап қиылысқан екі диаметр шеңберді нешеге бөледі?

A) 2 · B) 3 · C) 4 · D) 5 · E) 6
3. Бұрышты тең 3 бөлікке бөлу үшін неше шеңбер жүргізу қажет?

A) 2 · B) 3 · C) 4 · D) 1 · E) 5
4. Шеңбердің диаметрін қандай құралмен жүргіземіз?

A) Циркуль · B) Ұзын сызғыш · C) Бұрыштық (90°, 60°, 30°) · D) Транспортир · E) Бұрыштық (90°, 45°, 45°)
5. Кесіндіні тең 2 бөлікке бөлу үшін неше шеңбер жүргізу қажет?

A) 1 · B) 2 · C) 3 · D) 4 · E) 5
6. Толық шеңбердің бұрышы қанша градус?

A) 90° · B) 120° · C) 180° · D) 360° · E) 45°
7. Шеңбер 6 бөлікке бөлінсе, әр бөліктің орталық бұрышы қанша градус?

A) 30° · B) 360° · C) 45° · D) 90° · E) 60°
8. Шеңбер 3 бөлікке бөлінген. Әр бөлікті тағы екіге бөлсек, шеңбер неше бөлікке бөлінеді?

A) 3 · B) 5 · C) 6 · D) 8 · E) 10
9. Кесінді дегеніміз не?

A) Сызықтың бір түрі · B) Шеңберді тең екіге бөлетін сызық · C) Екі шеті нүктелермен шектелген сызық · D) Шегі жоқ түзу · E) Екі шеті нұсқамамен шектелген түзу
10. Шеңбер 10 бөлікке бөлінсе, әр бөліктің орталық бұрышы қанша градус?

A) 30° · B) 36° · C) 45° · D) 90° · E) 60°

3) Жаңа сөз

Орнамент — латынша ornamentum (орысша «украшение») сөзінен шыққан, қазақша ою-өрнек ұғымын білдіреді. Орнаменттің түрлері өте көп.

Анаграмма: сөзді тап және артық терминді анықта

Кесінді — індескі

Шеңбер — еңбреш

Циркуль — кильруц

Бензин — незбин

Қарындаш — нырашдақ

Сызғыш — сшзығы

Параллель — ларалепль

V. Бағалау

Сабақты ұйымдастыру кезеңінде әр топ басшысына бағалау парағы беріледі. Топ басшысы сол парақ негізінде әр оқушының қорытынды ұпайын шығарып, тақырыпты меңгеру деңгейін жинақтап бағалайды.

Топ басшысы	Оқушының аты-жөні	Үй тапсырмасы	Сұрақтарға жауап	Тақтамен жұмыс	Жаттығулар	Тест	Топ ұпайы	Бағасы

VI. Үйге тапсырма

Оқу: §9 (Ж. Есмұқанов), 22–24-беттер.
Ұзындығы 40 мм кесіндіні тең 6 бөлікке бөл; ұзындығы 30 мм кесіндіні тең 8 бөлікке бөл.
Диаметрі 48 мм шеңберді тең 5 бөлікке бөл. Бөліну нүктелерін төбе етіп, бесбұрышты жұлдыз сал.

VII. Пайдаланылған әдебиеттер мен бағдарламалар

И. С. Вышнепольский — «Сызу».
Ж. Есмұқанов — «Сызу».
«Кәсіптік мектеп» №1, №2, №3 (2011 ж.).
PowerPoint.
Photoshop.
Interactive Whiteboard бағдарламасы.