Балаларды жылдамдыққа, мықтылыққа баулу

Қимылды ойындар жинағы

Төмендегі ойындар балалардың қимыл-қозғалысын, ептілігін, шапшаңдығын, ұйымшылдығын және тыңдай білу дағдыларын дамытуға арналған. Әр ойынның мақсаты мен өткізу тәртібі ықшам әрі түсінікті түрде берілді.

Қимыл белсенділігі Ептілік Шапшаңдық Топтық әрекет Музыкалық есту

Паровоз №1

Топтық қозғалыс

Мақсаты: балаларды бірінің артына бірі тіркеліп, паровоз сияқты жүруге және өлең жолдарын қайталап айтуға үйрету.

Өлең мәтіні

Қатар-қатар тұрайық,

Кәне, кәне, сұрайық.

Кімнің болса бойы ұзын —

Паровозы пойыздың?

Кімнің, апай, бойы ұзын,

Паровозы — ол пойыздың?!

Ал, паровоз, баста алға,

Бәрімізді басқар да!

Пш-пш, пш-пш! — біз кеттік,

Жүрісті біз күшейтіп.

Гу-гу, гу-гу — гүрілдеп,

Қалып қойма бірің де.

Пш-пш, пш-пш! — біз кеттік,

Жүрісті біз үдеттік.

Өткізу тәртібі

Тәрбиеші бойы ұзын баланы көрсетеді — ол «паровоз» болып алға тұрады.
Қалған балалар оның артына бір-бірінің белінен не иығынан ұстап тізіледі.
Өлең ырғағымен алға жылжып, дыбыстық еліктеулерді (пш-пш, гу-гу) бірге айтады.

Ұшты-ұшты №2

Зейін

Мақсаты: ненің ұшатынын, ненің ұшпайтынын ажыратуға және аңғарымпаздыққа тәрбиелеу.

Ереже

Ойын үй ішінде де, далада да ойналады.
Бастаушы «ұшатын» құс не зат айтса — балалар қолдарын жоғары көтереді.
«Ұшпайтын» зат айтылса — қимылдамай отырады.
Қателескен бала айып ретінде тақпақ айтады немесе ән салады; екі рет жаңылса — айып шарты күрделене түседі.

Үлгі жүргізу

Ұшты-ұшты сұңқар ұшты (қол көтеріледі)

Ұшты-ұшты қарға ұшты (қол көтеріледі)

Ұшты-ұшты арба ұшты (қол көтерілмейді)

Ұшты-ұшты дауыл ұшты (қол көтерілмейді)

Ұшты-ұшты ұшақ ұшты (қол көтеріледі)

Ұшты-ұшты торғай ұшты (қол көтеріледі)

Ұшты-ұшты жылан ұшты (қол көтерілмейді)

Осылайша, жаңылмаған ойыншы жеңімпаз атанады.

Ақ қоян №3

Жылдамдық

Мақсаты: балаларды жылдамдыққа және төзімділікке баулу.

Өлең мәтіні

Ақ қоян-ау, ақ қоян,

Орныңнан тұрсаңшы,

Шашыңды тарасаңшы,

Бетіңді жусаңшы.

Әй-әй, көйлек кисеңші,

Біреудің қолын үзсеңші.

Өткізу тәртібі

Балалар қол ұстасып, шеңбер құрып тұрады; бір бала ортада «қоян» болып отырады.
Шеңбердегі балалар қоянды айналып жүріп өлең айтады.
Өлеңдегі қимыл атауларына сай «қоян» бәрін орындап шығады.
Өлең біткенде қоян жүгіріп барып, шеңберді бұзуға тырысады.
Шеңбер үзілсе — қоян шеңберге қосылады, ал үзілген жердің оң жағындағы бала жаңа қоян болады.

Қасқырлар мен лақтар №4

Ептілік

Мақсаты: балаларды жылдамдыққа және ептілікке тәрбиелеу.

Ойын барысы

Аралары 10–15 адым қашықтықта «қора» мен «өріс» сызылады.
Ойыншылар «қорада» тұрып, төмендегі сөздерді айтады, содан кейін «өріске» қарай жүгіріп шығады.
Алаң ортасында тұрған 2–3 «қасқыр» оларды қуып ұстайды.
Ұсталғандар ойыннан шығып, келесі айналымда қайта кіреді (немесе тәрбиеші белгіленген ережеге сай ауыстырады).
Қасқырлар ұсталмаған балалардың ішінен сайланады; ойын осылай жалғасады.

Айтылатын сөздер

Бөрте, бөрте, бөрте лақ,

Бөрте лақ, тым ерке лақ.

Кетесің кейде секеңдеп,

Байламаса көкем кеп…

Қаздар №6

Музыка

Мақсаты: балалардың музыкалық есту қабілетін дамыту және қаздардың тіршілігімен таныстыру.

Керекті құралдар

Сырнай немесе сылдырмақ.

Қысқаша түсіндіру

Қаз — өте сақ құс. Балапан шығарған кезде ата қаз көбіне балапандардың соңында жүреді. Қауіп төнсе, ата қаз бен ана қаз балапандарын бірге қорғайды. Қаздар көк шалғында шөп жейді.

Ойын барысы

Барлық балаларға сырнай (немесе сылдырмақ) үлестіріледі, бір бала «ата қаз» болып белгіленеді.
Балалар шалғында жайылып жүрген қаздарды бейнелеп, баяу дыбыс шығарады.
Тәрбиеші «қауіп төнді» деген белгі бергенде, ата қаз аспапты қатты 2–3 рет тартып белгі береді.
Балалар қанат қағып жүгіріп келіп, «ана қаздың» жанына жиналады.
Ойын қайталанады, ата қаз қайта сайланады.

Төбеде доп қуу №7

Ұйымшылдық

Мақсаты: балаларды шапшаң әрі дербес қимыл-әрекетке үйрету, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Ойын барысы

Қатысушылар екі топқа бөлінеді.
Әр топтың ойыншылары екеуден бірінің артына бірі сапқа тұрады; капитан команданың алдында тұрады.
Екі команда арасы 3–4 метр қашықтықта орналасады.
Әр капитан волейбол добын екі қолымен төбесіне көтеріп ұстайды.
Жетекші «Бастаңдар!» дегенде, капитан допты басынан асыра артындағы ойыншыға береді; доп осылай тізбекпен артқа өтеді.
Допты берген ойыншы саптың соңына барып тұрады; беру жалғаса береді.
Доп капитанның қолына екінші рет қайта тигенше ойын айналыммен жүре береді.
Капитан өз орнына қайта келіп, допты бірінші болып жоғары көтерсе — команда жеңеді.

Күн мен түн №8

Ажырата білу

Мақсаты: балаларды ептілікке, жылдамдыққа және ажырата білуге баулу.

Ойын барысы

Балалар екі топқа бөлінеді: «Күн» және «Түн».
Әр топтың өз «үйі» (қауіпсіз аймағы) болады.
Тәрбиешінің көрсетуімен екі команда да жаттығулар жасап тұрады.
Тәрбиеші «Күн!» деп белгі берсе, қарсы топ «Күн» тобын өз үйіне жеткенше қуып ұстауға тырысады (сол сияқты «Түн!» белгісінде де).
Ұсталған балалар қуушылар қатарына қосылады.
Ойын алма-кезек жалғасады; көп бала ұстаған команда жеңеді.

Көги-гөк №9

Шапшаңдық

Мақсаты: шапшаңдыққа және ептілікке баулу.

Ойын барысы

Тақпақ айту арқылы бір қыз «кемпір» болып сайланады, қалғандары «қаздар» болады.
Кемпір шетке тұрады. Қаздар тізіліп, бірінің соңынан бірі ұстап, қаз жүрісіне еліктеп, оңға-солға баяу шайқалып келеді.
Кемпір бірінші келген балаға «Жоғалтпаңдар!» деп тапсырады (ойын ішкі шарты бойынша белгі).
Қаздар айнала жүріп, қайтадан тізіліп кемпірге келеді.
Кемпір: «Әлгің қайда?» — деп сұрайды. Балалар: «Қалды сайда!» — деп жауап береді.
Кемпір: «Олай болса, сендердің біріңді алып қаламын», — деп балаларға бас салады.
Балалар тізбекті бұзбай қашады. Қолға түскен бала кемпірдің қасында қалады.
Ойын барлық бала ұсталғанша жалғасады.

Тақпақ

Гөк, гөк, көги көк,

Гөк, гөк, көги көк.

Гөк, гөк, көги көк…

Түлкі мен қаздар №10

Рөлдік ойын

Мақсаты: түлкі мен қаздың қимылын салуға, жылдамдыққа баулу.

Ойын барысы

Балалар залдың бір шетінде «қаздар» болып тұрады.
Бір бала залдың екінші шетінде «түлкі» болады.
Түлкі қимыл көрсетіп әнді бастайды, қаздар қимыл көрсетіп жауап береді.
Ән біткенде қаздар қашады, түлкі қуады.
Ұсталған бала келесі айналымда түлкі болады.

Диалог мәтіні

Түлкі:

Қаңқ-қаңқ, қалың қаз,

Қашсаң, пана табылмас.

Қаздар:

Қулықты қой, қу түлкі,

Аузыңды жап, әрі қаш!

Түлкі:

Мамыр, мамыр, мамыр қаз,

Мамырламай бері бас.

Қаздар:

Қой, қой, түлкі, сұм түлкі,

Балапандар әлі жас.

Түлкі:

Тыңдамаймын сөзіңді,

Ұстап жеймін, қане, қаш!

Ақ сандық, көк сандық №11

Күш

Мақсаты: күштілікке, шапшаңдыққа және ептілікке баулу.

Ойын барысы

Екі бала бір-біріне арқаларын беріп, қол ұстасып отырып алады.
Жүргізуші өлеңді мәнерлеп айтады.
Өлеңнің соңындағы «арт» сөзі — белгі: сол сәтте балалар қол ұстасқан күйі тез тұруы керек.
Қайсысы қарсыласын арқалап кетсе, арқадағы бала үй жануарларының дауысын салады.

Өлең мәтіні

Ертең ауылым көшеді,

Уық-буын шешеді.

Қара қойым қашады,

Құмалағын шашады.

Ақ сандық, көк сандық,

Арқан тарт, кілем арт!

Ит пен қоян №12

Қуып жету

Мақсаты: шапшаңдыққа және ептілікке баулу.

Ойын барысы

Ойын жазық алаңда ойналады.
Бір бала «ит» болады, қалғандары «қояндар» болады.
Ит қояндарды қуып ұстайды.
Ұсталған балалардың бәрі «итке» айналады.
Барлық қоян итке айналғанша ойын жалғаса береді.

Автор туралы мәлімет

Өңір

Алматы облысы, Ақсу ауданы, Қызылағаш ауылы

Мекеме

«Нұршуақ» балабақшасы

Лауазымы және авторы

Әдіскер-психолог: Мукушева Махаббат Жұмашевна

Материал: «Қимылды ойындар жинағы».