Қазақша рефераттар

Орынсыз сөзден тыйым

Қызға қырық үйден тыйым

Қазақ халқы қашанда қызын аялаған, мәпелеп тәрбиелеген ел. Қыз тәрбиесін ұлт тәрбиесімен пара-пар қойып, қызды болашақ деп білген. Сондықтан қай кезде болмасын қызын мейірімділікке, сыпайылыққа, ұяңдыққа, адамгершілікке баулыған. Өйткені қыздың орны бөлек, жолы басқа.

Негізгі ұстаным

Қазақ салт-дәстүріндегі тәрбиелік ұғым саналатын «Қызға қырық үйден тыйым» қағидасы қыз баланың әдебі мен мінезін, сөзі мен ісін, жүріс-тұрысын қалыптастыруға бағытталған.

Қырық тыйым: тәрбие өзегі

Төмендегі тізім — әдептілік, жауапкершілік, тазалық, кішіпейілділік және қоғам алдындағы мінез мәдениетін айқындайтын қағидалар.

  1. 1. Үлкенге сәлем бер; жолын кеспе; жалғыз қыдыруға тыйым.
  2. 2. Үлкендер алдында жарыса сөйлеуге тыйым.
  3. 3. Талтайып отыруға тыйым.
  4. 4. Шалқайып жатуға тыйым.
  5. 5. Көп алдында ұятқа қалмауды, ағайынға жеккөрінішті болмауды әрқашан ойлап жүр.
  6. 6. Орынсыз іске ұрынуға тыйым.
  7. 7. Өтірік пен өсек айтпа, айтушыларды тыңдама.
  8. 8. Әурет жерлерді жабық ұста; ашық-шашық жүруге тыйым.
  9. 9. Өзгеге тіл тигізуге де, қол тигізуге де тыйым.
  10. 10. Кісіге қарап керілуге, есінеуге тыйым.
  11. 11. Дастарқан басында көркем отыр, әдеппен сөйле; орынсыз сөзге тыйым.
  12. 12. Ұрлық-қарлыққа тыйым.
  13. 13. Жаназа оқылып жатқан жерден айналып өтпе; жерлеуге бара жатқандардан озба, жолын кеспе.
  14. 14. Бұраңдауға, қылымсуға тыйым.
  15. 15. Қызыл іңірде жатып, түске дейін ұйықтауға тыйым.
  16. 16. Жалқаулыққа, ластыққа тыйым.
  17. 17. Кісі алдында қасынуға, киім ауыстыруға тыйым.
  18. 18. Аш болсаң да, тоқ болсаң да Құдайыңды ұмытпа.
  19. 19. Бейәдеп сөз айтуға тыйым.
  20. 20. Үйге, мешітке, қасиетті орындарға оң аяқпен кір; үлкендердің атын атауға тыйым.
  21. 21. Ішімдік пен темекіге тыйым.
  22. 22. Ұрыс-керіске тыйым.
  23. 23. Беттен алып, төске шабуға тыйым.
  24. 24. Ер адамға әйел киімі жараспайтыны сияқты, әйелдер мен қыздарға ер киімі де қонымсыз; мұндайға тыйым.
  25. 25. Біреудің байлығына, дүние-мүлкіне, ақшасына сұқтанба.
  26. 26. Түнде суға жалғыз баруға тыйым.
  27. 27. Жат жыныстылармен араласып жатуға тыйым.
  28. 28. Құран оқылып, намаз оқылып жатқанда сөйлеме, қозғалма, тұрып кетпе.
  29. 29. Тарс-тұрс жүруге, қарқ-қарқ күлуге тыйым.
  30. 30. Ерді қорлауға, зорлауға тыйым.
  31. 31. Адамды да, жан-жануарды да тебуге тыйым.
  32. 32. Бүйірді, жақты таянуға тыйым.
  33. 33. Тәкаппарлыққа, сайқымазақ етуге тыйым.
  34. 34. Тамақты өз алдыңнан алып же; кісінің алдына қол созба.
  35. 35. Шектен тыс жасанып-сылануға тыйым.
  36. 36. Қызғаншақтыққа, күншілдікке тыйым.
  37. 37. Менмендікке және өзімшілдікке тыйым.
  38. 38. Алдап-арбауға тыйым.
  39. 39. Көрсеқызарлыққа, нәпсіқұмарлыққа тыйым.
  40. 40. Тойымсыздыққа тыйым.

Түйін

Осы айтылған өнегелі сөздерді бойына сіңірген жанның екі дүниенің бақытына бөленері хақ.

Дереккөз: anabol.kz