Қазақша рефераттар

Тістің құрылысы

Сабақ туралы мәлімет

№4 Мәртөк орта мектебі. Биология пәні мұғалімі: Кужекова Орунгуль Рахметовна.

Ашық сабақ (8-сынып).

Сабақ тақырыбы: Астың ауыз қуысында қорытылуы. Тістің құрылысы мен қызметі. Тістің күтімі.

Зертханалық жұмыс №13: Қайнатылған крахмалға сілекейдің әсері.

Сабақ түрі: аралас Жаңа білімді қалыптастыру Көрнекілік: интерактивті тақта, слайд, плакат

Сабақтың мақсаты

Білімділік

  • Ас қорыту мүшелерінің құрылысы мен қызметін түсіндіру, білім деңгейін жетілдіру.
  • Ауыз қуысындағы қорытылу үдерісін, тістің құрылысы мен қызметін және тіс күтімін меңгерту.
  • Сілекейдің бөлінуі мен оның маңызын түсіндіру.

Дамытушылық

  • Ойындар мен логикалық тапсырмалар арқылы шығармашылық қабілетті дамыту.
  • Талдау, синтез, салыстыру, қорытындылау дағдыларын жетілдіру.
  • Өздігінен оқуға, ой-өрісті тереңдетуге және ізденіске баулу.

Тәрбиелік

  • Ауыз қуысы гигиенасын сақтау және тіс күтіміне мән беруге тәрбиелеу.
  • Алкоголь мен темекінің ауыз қуысындағы қорытылуға және денсаулыққа кері әсерін түсіндіру.
  • Тағамның сапасын және сақталу мерзімін бақылау дағдысын қалыптастыру.

Сабақтың әдістері мен ресурстары

Қолданылатын әдістер

  • Кубизм әдісі
  • Сәйкестендіру тесті
  • Раунд-робин
  • Ойын элементтері

Көрнекіліктер мен құралдар

  • Интерактивті тақта, слайдтар, оқулық
  • Плакаттар: ауыз қуысында тістердің орналасуы, тістің құрылысы
  • Зертханалық жұмысқа қажетті жабдықтар

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Амандасу, танысу, топқа бөлу.
  • Оқушыларды түгендеу.
  • Сабаққа дайындықты тексеру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

«Мүшені тап» тапсырмасы: 3 топқа суреттер таратылып, оқушылар сол материал негізінде үй тапсырмасын түсіндіреді.

III. Раунд-робин

Әр топтан бір оқушы үй тапсырмасы бойынша өз түсінігін бір сөйлеммен айтады.

IV. Сергіту кезеңі

«Бауыр кімге бұйырады?» ойыны арқылы қысқа сергіту жүргізіледі.

V. Жаңа сабақ (Кубизм әдісі)

Әр топқа жеке тақырып беріліп, жаңа материал интерактивті тақта және көрнекіліктер арқылы түсіндіріледі.

I топ — Суреттеңіз

Тіс

Тістің құрылысы мен қызметі: ауыз қуысына түскен тағамды тістер майдалайды, ұнтақтайды; сілекей тағамды дымқылдандырады; тіл тағамды қозғап, жұтуға дайындайды. Тағам тіл түбіріне ауысқанда жұту рефлексі іске қосылады.

Негізгі деректер

  • Тістер пішіні мен қызметіне қарай: күрек тіс, ит тіс, кіші азу, үлкен азу.
  • Ересек адамның тістерінің жалпы саны: 32.
  • Әр жақ сүйектің әр жартысында: 2 күрек, 1 ит, 2 кіші азу, 3 үлкен азу.
  • Сүт тістер саны: 20 (6–7 жаста ауыса бастайды, 15 жасқа қарай аяқталады).

II топ — Салыстырыңыз

Сілекей

Сілекей бездерінде сілекей түзіледі. Адамда үш жұп ірі без (шықшыт, жақ асты, тіл асты) және микроскопиялық ұсақ бездер болады.

Сілекей құрамындағы маңызды заттар

  • Птиалин — крахмалды ыдыратуға қатысатын фермент.
  • Лизоцим — микробтарға қарсы әсері бар зат.

III топ — Зерттеңіз

Рефлекс

Ас қорыту бездерінің қызметін фистула әдісі арқылы зерттеуде орыс ғалымы И. П. Павловтың еңбегі ерекше. Бұл жаңалықтары үшін ғалым физиология саласында Нобель сыйлығын алған. Қазіргі кезде зерттеулерде эндоскопия әдісі кең қолданылады.

Сілекей тек тағам ауызға түскенде ғана емес, тағамды көргенде де бөлінуі мүмкін. Бұл — рефлекс; Павлов оны шартты рефлекс деп атаған. Ол тағамның түрі, иісі немесе тәтті тағам туралы әңгіме тамақтанумен жиі сәйкес келгенде қалыптасады.

Зертханалық жұмыс №13: Крахмалға сілекейдің әсері

Мақсаты

Сілекей құрамында крахмалды ыдырататын фермент бар екенін тәжірибе жүзінде дәлелдеу.

Қажетті құрал-жабдықтар

  • Крахмалданған құрғақ дәке
  • Йодтың әлсіз ерітіндісі құйылған ыдыс
  • Басына мақта оралған сіріңке

Жұмыс барысы

  1. 1 Сіріңкенің ұшындағы мақтаны сілекейге батырып, крахмалданған дәкенің ортасына әріп жазыңыз.
  2. 2 Дәкені алақаныңызға алып, 2–3 минут қысып ұстаңыз.
  3. 3 Содан кейін дәкені йод ерітіндісіне салыңыз.
  4. 4 Дәкенің қалай боялғанын бақылап, қорытынды жасаңыз.

Нені байқау керек?

Йод крахмал бар жерді қою түске бояйды. Ал сілекей тиген аймақта крахмал ыдырап, боялуы әлсіреуі немесе мүлде байқалмауы мүмкін.

Бекіту және бағалау

VI. Бекіту

  • «Зерделе» сәйкестік тесті.
  • VII. «Сандар сыры»: сандардың биологиялық мағынасын түсіндіру.

VIII. Бағалау

Оқушылардың жауаптары, топтық жұмысқа қатысуы және зертханалық тапсырмадағы белсенділігі бойынша бағаланады.

Үй тапсырмасы

  • § 44. «Астың ауыз қуысында қорытылуы. Тістің құрылысы мен қызметі. Тістің күтімі» тақырыптарын оқу.
  • №13 зертханалық жұмысты қорытындылау.
  • Кесте толтыру: «Тістің құрылысы».

Қорытынды және қызықты дерек

Қоштаспас бұрын шағын құпия: тіліңізбен таңдайыңызды сипап көріңіз. Көлденең жолақтар сезіле ме? Бұл — таңдай қатпарлары, яғни дамымай қалған тіс қатарының белгісі ретінде қарастырылады.

Ғалымдар сүтқоректілердің ұрықтық дамуында тістер бірнеше қатарға «салынатынын», бірақ әдетте бір қатары ғана толық дамитынын айтады.

Қайталау сұрағы

Бүгінгі тақырып бойынша ас қорыту жүйесінің ауыз қуысындағы ең маңызды мүшелерінің бірі — тіс екенін қалай дәлелдер едіңіз?