Қазақша рефераттар

Студенттердің назарын сабаққа аудару

Сабақ туралы мәлімет

Негізгі деректер

Пән
Электротехника
Мамандығы
1401192 — Құрылыс электрслесарі
Топ
9-топ, 1-курс
Бағдарлама тақырыбы
Трансформаторлар
Сабақтың тақырыбы
Трансформатордың жұмыс принципі

Ұйымдастыру және ресурстар

Сабақтың типі
Аралас сабақ
Сабақтың түрі
Жаңа материалды меңгерту, сұрақ-жауап
Сабақтың әдісі
Ауызша түсіндіру, сұрақ-жауап, есеп шығару
Пәнаралық байланыс
Физика, арнаулы технология
Көрнекі құралдар
«Трансформатор» тақырыбындағы презентация
Техникалық құралдар
Мультимедиялық проектор, ноутбук
Пайдаланылған әдебиеттер
В. Е. Китаев, Л. С. Шляпинтох — «Электротехника және өнеркәсіптік электроника негіздері»

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Студенттерге трансформатордың жұмыс принципі, трансформация коэффициенті және катушканың құрылысы туралы түсінік беру.

Дамытушылық

Трансформатор туралы түсініктерін қалыптастыру арқылы логикалық ойлау қабілетін, есеп шығару икем-дағдыларын дамыту. Есте сақтау, қабылдау және зейінді шоғырландыру дағдыларын нығайту.

Тәрбиелік

Қарым-қатынас арқылы сөйлеу мәдениетін қалыптастыру, өз ойын анық әрі толық жеткізе білуге тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. Сәлемдесу.
  2. Студенттерді түгендеу.
  3. Сабаққа дайындығын тексеру (жұмыс орны, отырысы, сыртқы келбеті).
  4. Студенттердің назарын сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру (сұрақ-жауап)

1) Айнымалы ток дегеніміз не?

Тізбекте орныққан еріксіз электромагниттік тербелістерді айнымалы ток деп атайды.

2) Төменгі кернеуге қанша вольтқа дейінгі мәндер жатады?

1000 В-қа дейін (1000 В-тан төмен).

3) Жоғары кернеу деп қандай мәндерді айтамыз?

1000 В-тан жоғары кернеулер.

4) Электр тогын қайдан аламыз?

Су ағынынан, желден, ЖЭС-тен және АЭС-тен.

5) Электр энергиясын механикалық энергияға ненің көмегімен айналдырамыз?

Электр қозғалтқыштарының көмегімен.

6) Ток генераторы дегеніміз не? Оның негізгі бөліктері және қызметі қандай?

Ток генераторы — энергияның қандай да бір түрін электр энергиясына айналдыратын қондырғы.

  • Индуктор — магнит өрісін тудыратын бөлік.
  • Якорь — ЭҚК индукцияланатын орама.
  • Щеткалар мен сақиналар — айналмалы бөліктен индукциялық токты шығаратын немесе электромагниттерге қоректендіру тогын беретін торап.

III. Жаңа сабақ: Трансформатордың жұмыс принципі

Көп жағдайда бір ғана ток көзінен әртүрлі кернеуге арналған құрылғыларды қоректендіру қажет болады. Мысалы, теледидарды 220 В желіге қосқанда оның ішіндегі қыздыру шамдарына 6,3 В, транзисторларға 1–2 В, ал электронды-сәулелік түтікке шамамен 15000 В кернеу беру керек. Кернеуді қажетті деңгейге көтеру немесе төмендету үшін трансформаторлар қолданылады.

Негізгі ұғымдар

  • Айнымалы токтың трансформациясы — қуат шамамен тұрақты болған кезде айнымалы ток кернеуінің ток күшімен бірге өзгеруі.
  • Трансформатор — айнымалы токтың трансформациясын жүзеге асыратын құрал; жұмысы электромагниттік индукция құбылысына негізделген.

Трансформаторды алғаш рет 1878 жылы орыс ғалымы П. Н. Яблочков ойлап тапқан, кейін 1882 жылы И. Ф. Усагин оны жетілдірген.

Құрылысы

Қарапайым трансформатор ферромагнитті өзекшеге кигізілген өткізгіштің екі орамынан тұрады: біріншілік және екіншілік. Біріншілік орам қоректендіруші кернеу көзіне, ал екіншілік орам тұтынушыларға қосылады. Орамдар саны тиісінше n₁ және n₂.

Жұмыс принципі

  • Біріншілік орамнан айнымалы ток өткенде өзекшеде айнымалы магнит ағыны пайда болады.
  • Бұл ағын екіншілік орамды тесіп өтіп, онда индукциялық ЭҚК тудырады.
  • Екіншілік орам тұтынушыға қосылса, тізбекте айнымалы ток жүреді.
  • Екіншілік ток тудырған магнит ағыны өзекшедегі толық ағынды кемітіп, біріншілік орамдағы өздік индукция ЭҚК-ін азайтады.
  • Осыдан біріншілік тізбектегі ток артып, қоректендіруші кернеу мен өздік индукция ЭҚК теңескенде жүйе тепе-теңдікке келеді.

Трансформация коэффициенті

Орамдар санының бір-біріне қатынасы трансформация коэффициенті деп аталады: K = n₁ / n₂. K > 1 болғанда трансформатор төмендеткіш болады. Мәтіннің жалғасында K < 1 жағдайы (көтергіш трансформатор) сипатталуы тиіс.