Балаға өз бетімен зетттеуге мүмкіндіктуғызған сайын ол одан әрі жақсы оқи түседі Питер Клайн
Оқушы қызығушылығын арттыру — жаңа педагогиканың өзегі
Қазіргі педагогикадағы өзекті мәселелердің бірі — оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру. Жаңа технологиялар мен заманауи әдіс-тәсілдер білімді толықтыруға көмектеседі. Осыған байланысты озық тәжірибені саралап, тиімді стратегияларды таңдап, оларды үйлесімді әрі шығармашылықпен қолдану — ұстаз шеберлігінің айқын белгісі.
Мен үшін ең маңыздысы — оқушыларымның ерекшеліктерін зерттеп, олардың даму деңгейін анықтау. Содан кейін ғана әдіс-тәсілдерді іріктеп, талдап қолдануға және үнемі жетілдіруге назар аударамын.
Жұптық және топтық жұмыс: жылдамдық, ынтымақтастық, тереңдік
Неліктен тиімді?
- Дарындылықты дамытуға және шыңдауға мүмкіндік береді
- Ынтымақтастық пен серіктестік мәдениетін қалыптастырады
- Басқа адамның ойымен санасуды үйретеді
- Уақытты үнемдеп, жаңа идея ұсынуға жол ашады
Сабақтағы әсері
Жұппен және шағын топпен жұмыс оқушыларды тез әрекет етуге, жаңа идея ұсынуға және нақты жағдаяттарды нәтижелі шешуге ынталандырады. Мұндай ортада оқушы өз ойымен бөлісіп қана қоймай, өзгенің пікірін тыңдауға да үйренеді.
Сын тұрғысынан оқу: білімді «дайын» бермей, ой еңбегі арқылы меңгерту
Сабақ барысында оқушылардың ізденісін қадағалап, білім дағдыларын толықтыруға бағытталған тиімді тәсілдердің бірі — «Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту» жобасының стратегиялары. Бұл стратегиялар жаңа оқу материалындағы оқиға мен құбылысты оқушылардың өзіне байқатып, талдауға жағдай жасайды.
Негізгі қағида
Білім оқушыға дайын күйінде берілмейді. Оқушы өз ой еңбегін қажет ететін тапсырмаларды орындау арқылы білімге қол жеткізеді. Әр оқушы өз ойын еркін жеткізуге дағдыланып, танымдық қабілеті мен шығармашылық ойлау жүйесін дамытады.
Практикада қолданылатын әдіс-тәсілдер
Ойлауды ашатын
- Алты қақпақ
- Кубизм
- Блум таксономиясы
Талдау және құрылымдау
- Топтастыру
- Семантикалық карта
- Тұжырымдамалық карта
- Фишбоун
Қарым-қатынас және тәжірибе
- Диалогтік әңгіме
- Рөлдік ойындар
- «Ыстық орындық»
- Сұрақ-жауап
Жазылым және рефлексия
- Түртіп алу
- Күнделік жазу
Көрнекі салыстыру және жинақтау
Венн диаграммасы
Екі ұғымды салыстыру, ортақ қасиеттерін табу
«Джиксо»
Бөліктер арқылы тұтасты құрастыру, өзара үйрету
«Әлем шарлау»
Білімді өзара түсіндіру, тыңдау мәдениетін дамыту
Семантикалық талдау
Ұғымның ерекшелігі, қызметі, маңызы бойынша дәлелдеу
Диалогтік оқыту және сұрақ қоюдың нақты нәтижелері
Диалогтік тәсілде сұрақ қою арқылы мына өзгерістерді байқадым: оқушылар тақырып бойынша сындарлы сөйлеуге ынталанды, пәнге қызығушылық танытты, зерттеуге талпынды. Сонымен қатар, сұрақтар сыни ойлауға көмектесіп, оқушылардың бір-бірінен үйренуіне, басқа идеяларды құрметтеп, бағалауына ықпал етті. Сабақтағы қиындықтар мен түсінбестіктер де осы үдерісте анық көрінді.
Стратегиялар бойынша байқаулар
- «Әлем шарлау»: сұрақтарға жауап беру кезінде бір-біріне түсіндіріп, тыңдай білді.
- Топтастыру: негізгі ойларын, білетінін және қажет ақпаратты жүйеледі.
- Кубизм: ұғымды жан-жақты қарастырып, салыстырып, зерттеді.
Талдау құралдарының ықпалы
- Венн диаграммасы: екі ұғымды салыстырып, ортақ қасиеттерін тапты.
- Семантикалық карта: ұғымның ерекшелігі, қасиеті, қызметі, маңызын анықтады.
- Фишбоун және тұжырымдамалық карта: мәтін бойынша қорытынды жасап, дәлелді жауап берді.
Қорытындылаудағы жүйелілік
«Алты қақпақ» тәсілінде топтар мәтінді әр қырынан салыстырып, зерттеп, талдап жауап береді. «Ыстық орындық» аясында сұрақ қою арқылы тақырыпты жан-жақты қарастырып, сыни тұрғыдан ойлауға үйренеді. Ал Блум таксономиясы бойынша қорытынды сұрақтары оқушыларды білу, түсіну, қолдану, талдау, жинақтау және бағалау деңгейлерінде ойландыруға мүмкіндік береді.
Түйін
Қорытындылай келе, оқушылардың шығармашылығы мен ізденімпаздығын дамыту — сабақтың негізгі бағыты болуы керек. Әр оқушыға жеке тұлға ретінде қарап, олардың өзіне деген сенімін күшейтіп, білімге деген ынтасын арттыру — ұстаздың басты міндеттерінің бірі.