Қазақша рефераттар

Шеңбер неге ұқсайды балалар

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Бұл сабақта балалар үй жануарларын танып-біледі, төрт түліктің түрлері мен төлдерін ажыратады, оларды күту мен қамқорлық жасаудың маңызын түсінеді.

Сабақтың тақырыбы

Үй жануарлары

Сабақтың түрі

Жаңа сабақ

Көрнекіліктер

  • Үй жануарларының суреттері
  • Интерактивті тақта

Сабақтың мақсаттары

  • Үй жануарларын, төрт түлікті, олардың төлдері мен түрлерін танып білуге үйрету.
  • Төрт түлікті күтуге, қамқор болуға баулу және ажырата білуге дағдыландыру.
  • Төрт түліктің адам өміріндегі пайдасы мен мәнін түсіндіру.
  • Тіл байлығын, ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту.
  • Төлге мейіріммен қарауға, адамгершілікке және жанашырлыққа тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі және психологиялық дайындық

Бүгін сыныбымызда қонақтар бар. Сондықтан сабаққа белсенді қатысып, бір-бірімізге жылы көңіл-күй сыйлайық.

«Шаттық шеңбері»

Кең, жарық, әсем бөлмеде шеңбер болып тұрайық. Шеңбер күнге ұқсайды: дөңгелек әрі жарқыраған. Шеңберде тұрған кезде бәріміз бір-біріміздің жүзімізді, күлкімізді анық көреміз.

Ендеше, бір-бірімізге жақсы тілек айтып, жүрегіміздің жылуын бөлісейік. «Жақсы сөз — жанды жадыратады».

Бәріміз бірге:

Кел, балалар, күлейік, Күлкіменен түлейік. Күлкі көңіл ашады, Күліп өмір сүрейік.

Енді көтеріңкі көңіл-күймен сабағымызды бастайық.

2) Жұмбақ арқылы жаңа тақырыпқа шығу

Енді бірнеше жұмбақ шешейік. Кім жылдам әрі дұрыс табады?

1) Кезікті бір жануар, үстінде екі тауы бар.

Жауабы: Түйе

2) Басында екі таяғы бар, төрт аяғы бар, сегіз тұяғы бар, иегінде сақалы бар.

Жауабы: Ешкі

3) Кішкене ғана бойы бар, айналдырып киген тоны бар.

Жауабы: Қой

4) Аяғында тағасы бар, мойнында жағасы бар. Мінсе — көлік болар, сауса — қымыз болар.

Жауабы: Жылқы

5) Екі айнасы бар, екі найзасы бар. Төрт сылдырмағы бар, бір шыбыртқысы бар.

Жауабы: Сиыр

Қой, ешкі, түйе, жылқы, сиыр — бұларды бір сөзбен үй жануарлары деп атаймыз.

Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы — «Үй жануарлары».

3) Үй жануарлары дегеніміз не?

Үй жануарлары — адамдар үйінде немесе қора-қопсыда ұстайтын, күтім жасайтын жануарлар. Оларға қой, ешкі, сиыр, түйе, жылқы жатады.

Қорегі

Шөп, су, жем

Күтім

Қораны таза ұстау, суару, уақытында жем-шөп беру

Қамқорлық

Аурудан қорғау, қауіпсіз орта жасау, мейіріммен қарау

4) Суретпен жұмыс: жайлау көрінісі

Суреттен жайлауда жайылып жүрген үй жануарларын көреміз: жылқы, сиыр, түйе, қой, ешкі — төлдерімен бірге. Сонымен қатар өзен, биік талдар, алыстағы таулар, киіз үйлер және жайқалған көк шөп бейнеленген.

Сұрақ-жауап

  • Жайлауға жылдың қай мезгілдерінде барады?
  • Жылдың неше мезгілі бар?
  • Неге қыста малды қорада ұстаймыз?

Қыста даланы қар басып, мал жайыла алмайды. Сондықтан қыста қорада бағылады.

5) Төрт түліктің пайдасы

Үй жануарларының пайдасы өте көп: киім-кешекке қажет жүн мен тері, тағамға қажет сүт пен ет, тұрмысқа керек бұйымдар — бәрі де төрт түліктен алынады.

Қой

Қой — төрт түліктің ішіндегі жуас, момын мал. Қойдың жүнінен байпақ, киіз үйдің жабындылары, еденге төселетін киіздер жасалады.

Ешкі

Ешкінің түбіті, терісі, сүті мен еті пайдалы. Терісі өте мықты болғандықтан, ертеректе одан сусын құятын ыдыс — мес жасаған.

Сиыр

Сиыр сүтінен көптеген ұлттық тағамдар жасалады: құрт, ірімшік, май, қаймақ, айран, сүзбе және т.б. Сиыр еті де құнарлы әрі дәмді.

Жылқы

Жылқы — мінсе көлік, сойса ет. Қымыздың емдік қасиеті бар. Жылқы етінен қазы-қарта, жал-жая секілді тағамдар дайындалады.

Түйе

Түйе сүтінен шұбат жасалады. Шұбат — әрі сусын, әрі тағам, емдік қасиеті де бар. Түйе шөлге және аштыққа төзімді. Ертеректе жүк артып, көшіп-қону кезінде негізгі көлік ретінде пайдаланылған.

6) Үй жануарлары және жабайы жануарлар

Үй жануарларымен қатар табиғатта еркін өмір сүретін жануарлар да бар. Мысалы: бұғы, елік, арқар, тау ешкі. Бұлар жабайы жануарлар, өйткені оларды қолға үйрету қиын: еркіндікті қалайды, далада қысы-жазы тіршілік етеді.

Талқылау сұрағы

Неге жабайы жануарларды үй жануарларындай ұстай алмаймыз?

7) Ойын: «Төлін тап»

Интерактивті тақтада үй жануарлары мен олардың төлдері араласып беріледі. Мақсат — төлді өз енесімен қауыштыру.

Жылқы

Құлын

Сиыр

Бұзау

Қой

Қозы

Ешкі

Лақ

Түйе

Бота

Шағын әңгіме

Үйде ата-анаң сендерді қалай еркелетеді? «Құлыным», «ботам», «қозым» деп атай ма? Төлдер кішкентай әрі сүйкімді болғандықтан, адамдар балаларын да солай мейіріммен атайды.

8) Сергіту сәті

Топ-топ етіп басайық, Ауылға біз барайық. Қозыларды санайық, Қораларға қамайық.

9) Ойын: «Қай жануар қалай дыбыстайды?»

Жіпке үй жануарларының суреттері ілінеді. Балалар кезекпен келіп, көзін жұмып бір суретті таңдап алады. Қай жануар (немесе төл) түссе, сол жануардың дауысын салып береді.

10) Суретті сәйкестендіру

Тақтадағы тапсырма: жануарды тиісті өніммен сәйкестендіру.

  • Түйе — шұбат
  • Жылқы — қымыз
  • Қой — жүн
  • Ешкі — түбіт
  • Сиыр — айран

Бұл тапсырма балалардың есте сақтауын және байланыс орнату қабілетін дамытады: қай түліктен қандай өнім алынатынын нақтылайды.

11) Төрт түлікке байланысты тыйым сөздер

Мұғалім балаларға төрт түлікке қатысты ырым-тыйымдарды түсіндіреді: малға дөрекілік жасамау, жануарға зиян келтірмеу, ақты төкпеу, малды теппеу, қораны ластамау сияқты тәрбиелік мәні бар ережелер талқыланады.

12) Тапсырма: «Қайсысы артық?»

Үй жануарларының арасынан тақырыпқа сай келмейтінін табу және неге артық екенін дәлелдеп айту.

13) Қорытындылау (сұрақтар)

  1. Үй жануарларына қандай жануарлар жатады?
  2. Үй жануарларынан біз нені аламыз?
  3. Неге оларды «үй жануарлары» деп атаймыз?

14) Бағалау

Сабаққа белсенді қатысып, жақсы жауап берген балалар мадақталады. Ынталандыру үшін жұлдызша беріледі.

15) Үй тапсырмасы

Үй жануарларын, олардың төлдерін және өзіне тән ерекшеліктерін ажыратып келу. Әр түліктің адамға қандай пайдасы бар екенін әңгімелеп беру.