Сөз бен мағына
Қазақ тілі пәнінен 5-сыныпқа арналған күнделікті сабақ жоспарлары
Төменде 5-сыныпқа арналған екі сабақтың ықшамдалған, грамматикалық тұрғыдан түзетілген және оқуға жеңіл форматталған жоспары берілді. Мақсат — оқушының тілдік сауатын арттырумен қатар, тілдің қоғамдағы орны мен әдеби тіл ұғымын түсінікті деңгейде меңгерту.
Сабақ тақырыбы: Ана тілінің қызметі
Сынып: 5 · Сабақ түрі: жаңа сабақ · Әдіс-тәсілдер: түсіндіру, іздендіру
Көрнекілік
Кеспе қағаздар, семантикалық карта
Сабақтың мақсаты
- а) Оқушылардың есте сақтау қабілетін дамыту; өз ойын жүйелі жеткізуге, сауатты жазуға; мұқият тыңдап, ұқыпты жазуға дағдыландыру.
- ә) Туған жер тарихына деген патриоттық сезімді ояту; адамгершілікке баулу; халық даналығы мен өсиеттерінен өнеге алу; сөз өнеріне қызығушылықты арттыру.
- б) Ой еркіндігіне және ізденімпаздыққа баулу; сөйлеу мәдениетін жетілдіру; өз бетімен әрекет ету дағдысын қалыптастыру.
Жаңа сабақты түсіндіру: тілдің негізгі қызметтері
1-қызмет
Адамдардың бір-бірімен сөйлесуі, пікір алмасуы.
Яғни тіл — күнделікті қатынастың негізі.
2-қызмет
Қоршаған орта туралы ойды тіл арқылы жеткізу.
Ойды дәл, анық айтуға үйретеді.
3-қызмет
Көзқарас пен сезімді (қуаныш, реніш, сүйіспеншілік, жек көру) білдіру.
Тіл — адамның ішкі дүниесін танытатын құрал.
Дерек: Қазіргі таңда әлемде шамамен 5651 тіл бар. Сөйлеушілер саны бойынша қазақ тілі шамамен 70-орында.
Сабақ барысы
- Ұйымдастыру кезеңі: амандасу, түгелдеу, оқу құралдарын тексеру, сынып тазалығына көңіл бөлу, оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
- Үй тапсырмасын пысықтау: өткен сабақтарға қысқаша шолу жасау.
- Жаңа материал: ана тілінің мәні және тілдің негізгі қызметтері бойынша түсіндіру жұмысы.
Кітаппен жұмыс
3-жаттығу
- Мәтінді рөлге бөліп оқыңдар.
- Мәтіндегі негізгі түйін қай жолдарда берілгенін анықтаңдар.
- Баланың әке өсиетін бірден түсінбеуі қай сөздің ауыспалы мағынада қолданылуымен байланысты деп ойлайсыңдар?
Қорытынды бөлім
- Бекіту: түсінбеген сұрақтарға жауап беру.
- Бағалау: оқушылардың жауаптарына қарай бағалау.
- Үй тапсырмасы: 4-жаттығу — өлеңді түсініп оқу; соңғы жолын қалай түсінгеніңді баяндау; өлең мазмұны бойынша тілдің қызметі туралы айту.
Сабақ тақырыбы: Әдеби тіл туралы түсінік
Сынып: 5 · Сабақ түрі: дәстүрлі сабақ · Әдіс-тәсілдер: сұрақ-жауап, тіл дамыту
Көрнекілік
Суреттер
Сабақтың мақсаты
- а) Түрлі әдістер арқылы оқушылардың тапқырлығын, жылдамдығын, есте сақтау қабілетін дамыту; сөйлеу тілін жетілдіру және шешендікке баулу.
- ә) Патриоттық сезімді ояту; адамгершілікке тәрбиелеу; халық даналығы мен өсиеттері арқылы сөз өнеріне қызығушылықты арттыру.
- б) Ой еркіндігіне және ізденімпаздыққа баулу; сөйлеу мәдениетін жетілдіру; өз бетімен әрекет етуге дағдыландыру.
Жаңа сабақты түсіндіру
Қазақ тіліндегі «әдеби» сөзі «әдебиет» атауымен байланысты қалыптасқан. Әдеби тіл — сөйлеу тілінен жоғары тұрған, көркем әрі жүйеленген тіл. Ол халықтың бәріне ортақ және көпшілікке бірдей түсінікті болады.
Үй тапсырмасын пысықтау
Үй жұмысы тексеріледі, кейін қысқаша сұрақтар қойылады:
- Тілдің ең негізгі қызметі қандай?
- Дүниежүзінде шамамен қанша тіл бар?
Кітаппен және жаттығумен жұмыс
6-жаттығу
Мәнерлеп оқыңдар.
9-жаттығу
Сөздің қай жерде, қандай мағынада қолданылып тұрғанын айтыңдар.
Қорытынды бөлім
- Бекіту: түсінбеген сұрақтарға жауап беру.
- Бағалау: оқушылардың жауаптарына қарай бағалау.
- Үй тапсырмасы: 5-жаттығу — мәтінді тыныс белгілерін қойып көшіріп жазу; қарамен берілген сөйлемнің мәнін түсіндіру.
Қосымша материалдар тізімі (жүктеу)
Төмендегі тақырыптар бөлімді қайталау, тапсырма дайындау және қосымша оқу үшін ұсынылады.
Ана тілінің қызметі
Жүктеу
Әдеби тіл туралы түсінік
Жүктеу
Әдеби тілдің түрлері
Жүктеу
Лексика: сөз бен мағына
Жүктеу
Сөздің тура және ауыспалы мағынасы
Жүктеу
Көп мағыналы сөздер
Жүктеу
Омоним сөздер және айырмашылығы
Жүктеу
Синонимдер
Жүктеу
Антонимдер
Жүктеу
Табу және тыйым сөздер
Жүктеу
Эвфемизм және дисфемизм
Жүктеу
Тұрақты тіркестер: фразеологизмдер
Жүктеу
Мақал-мәтелдер (мәтінмен жұмыс)
Жүктеу
Сөздік қор
Жүктеу
Қазақ тілінің сөздік құрамының бастауы
Көне түркі жазбалары · Жүктеу
Көнерген сөздер
Жүктеу
Жаңа сөздер және кірме сөздер
Жүктеу
Диалект, кәсіби және термин сөздер
Жүктеу
Тіл дыбыстары және қазақ әліпбиі
Жүктеу
Дауыстылар: жуан/жіңішке, ашық/қысаң
Еріндік/езулік · Жүктеу
Дауыссыз дыбыстар және түрлері
Жүктеу
Буын және тасымал
Жүктеу
Үндестік заңы
Буын үндестігі, дыбыс үндестігі · Жүктеу
Орфография және орфоэпия
Жүктеу
Екпін түрлері
Сөз екпіні, ой екпіні, тіркес екпіні, дыбыс екпіні · Жүктеу
Сөзжасам
Лексикалық жол, бірігу, қосарлану, тіркесу · Жүктеу
Тіл мәдениеті және тіл ұстарту
Жүктеу