Қазақша рефераттар

Қос мекенділер жауынан қорғануы

Үй тапсырмасын сұрау: сызықтық диктант

Белгілеу: Дұрыс жауап – ●●, Қате жауап – ○○

  1. 1. Балықтардың тыныс алу мүшесі – өкпе.
  2. 2. Жүзбеқанаттары дара және жұп болады.
  3. 3. Миы 5 бөліктен тұрады.
  4. 4. Балықтардың жүрегі 3 бөліктен тұрады.
  5. 5. Шартсыз рефлекс туа пайда болады және тұқым қуалайды.
  6. 6. Балықтар – қос жынысты омыртқалылар.
  7. 7. Аталықбез – шоғал.
  8. 8. Балықтың даму сатысы: уылдырық → дернәсіл → шабақ → балық.
  9. 9. Балықтарда сезім мүшелері дамымаған.
  10. 10. Балықтардың арнайы сезім мүшесі – бүйір сызығы.

Ескерту: Жауаптарды белгілеу үшін әр сөйлемнің жанына ● немесе ○ қойыңыз.

Қосмекенділердің тіршілігі

Қосмекенділер әртүрлі тіршілік жағдайына бейімделген. Кейбір түрлері өмірін үнемі суда өткізеді (мысалы: протейлер, сирендер, африкалық өкше тұяқты бақалар), ал енді біреулері өмірінің жартысын суда, жартысын құрлықта өткізеді (құрбақа, көл бақа, шөп бақасы, кавказдық саламандрлар).

Бақалардың кейбір түрлері тропиктік ормандарда ағаштарға өрмелеп тіршілік етеді (африкалық өрмелегіш бақа, явалық ұшқыш бақалар). Ал кейбірі жер қазып өмір сүреді (у сарымсақ бақасы, аяқсыз қосмекенділердің кейбір түрлері).

Қолайлы орта шарттары

  • Ағысы жоқ, жылы судың болуы
  • Ауа ылғалдылығының жеткілікті болуы
  • Су мен топырақ жағдайының тұрақтылығы

Шектеуші факторлар

  • Температура тым төмендесе (мысалы, +7…+8°C), қосмекенділер тоңазып, қимылсыз қалады.
  • Өте ыстықта терісі құрғап, тіршілігіне қауіп төнеді.
  • Тұзды суда және сортаң жерлерде тіршілік ете алмайды; сондықтан мұхит аралдарында сирек кездеседі.

Қосмекенділердің жауынан қорғануы

Қосмекенділердің қорғаныстық қабілеті аса жоғары емес. Дегенмен ең әсерлі қорғаныс тәсілдерінің бірі – тері бездері бөліп шығаратын улы сұйықтық. Мұндай улы бөлінді құрбақаларда, жайын ауыз бақаларда және у сарымсақ бақасында кездеседі. Сол себепті көптеген аң-құстар олардан бойын аулақ ұстайды.

Улы бөлінді

Терідегі бездер бөлетін улы сұйықтық жыртқыштарды үркітетін негізгі қорғаныс құралы ретінде қызмет етеді.

Жасырын рең

Тері түсі мекен ету ортасына қарай өзгеріп, жануардың көзге түспеуіне көмектеседі.

Регенерация

Кейбір саламандрлар құйрығын үзіп тастай алады, кейін ол қайтадан қалпына келеді. Тіпті қауіп төнгенде аяқ сияқты басқа бөліктерінің де қайта жетілуі дәлелденген.