Қазақша рефераттар

Қоғалы ауылының географиялық жағдайы

Байқау: «Менің өлкемнің тарихы»

Номинация: Туған өлкенің шежіресі

Зерттеу жұмысының тақырыбы: Киелі Күреңбелдің тарихы

Мазмұны

  1. Зерттеуші туралы мәлімет
  2. Аннотация
  3. Кіріспе
  4. Негізгі бөлім:
    • Қоғалы ауылының географиялық жағдайы
    • Қоғалының тарихи жағдайы
    • Жаугершілік кезіндегі Күреңбел
    • Ресей, Украина, Беларусь жерінен қоныс аударушылар
    • Жаңа экономикалық саясат кезіндегі Қоғалы
    • Ұжымдастыру саясаты және ашаршылық кезеңі
    • Ұлы Отан соғысындағы Қоғалы халқының ерлігі
  5. Қорытынды
  6. Қолданылған әдебиеттер тізімі

Негізгі ой

Бұл жұмыс Қоғалы мен Күреңбел өңірінің табиғи-географиялық ерекшеліктерін және ауылдың әлеуметтік дамуына әсер еткен тарихи кезеңдерді жүйелеп, туған өлкенің құндылығын айқындауға бағытталған.

Кіріспе

Мен Жетісудағы Күреңбел өңірінің тумасымын. Туып-өскен ауылым, кіндік қаным тамған жер — Қоғалы — жүрегіме тым жақын, оттай ыстық. Әр өңірде өскен туыстарымның айтуынша, біздің Қоғалы — нағыз жер жәннаты.

Аңыз-әфсанаға сүйенсек, Асанқайғы Жетісуды көргенде: «Мынау Жетісудың ағашының әр бұтағы жеміс екен, шаруаға жайлы қоныс екен» — деген екен.

1964–1997 жылдары Кеңес дәуірінде бұл өңір бүкіл Қазақстанға белгілі картоп өсіретін Қоғалы кеңшарының орталығы болды. Картоптың арқасында ашаршылық кезеңінде көптеген адам аман қалғаны айтылады.

Ұлы Отан соғысы жылдарында аудан тұрғындары Жеңіске елеулі үлес қосты. Сол ерлікті ұлықтау, тарихи жадты жаңғырту — бүгінгі ұрпақтың міндеті.

Кеше

Кеңес дәуірінде Қоғалы өңірінің бағы жанып, тіршілік қызу қайнады. Ол кезде ауыл Гвардия ауданының орталығы ретінде танылды.

Бүгін

1997 жылы аудан орталығы Сарыөзек кентіне көшірілгеннен кейін ауылдың әлеуеті әлсірей түсті: жастар жұмыс іздеп қалаға кетеді, тұрақты кәсіп аз, жұмыссыздық өзекті мәселеге айналды.

Ұсыныс пен үміт

  • Қоғалыда өсірілетін картоп, бидай, ет өнімдері, тері мен жүнді өңдейтін кәсіпорындар ашу.
  • Сарыөзек–Қоғалы автотрассасын күрделі жаңғыртудан өткізу.
  • Ауылда автобекет салып, тұрақты жұмыс орындарын көбейту.

Менің ойымша, бұл мекен мұндай өзгерістерге әбден лайық. Төмендегі зерттеу бөлімі соған дәлел бола алады.

Негізгі бөлім

Қоғалы ауылының географиялық жағдайы

Қоғалы — Алтынемел жотасы мен Бұрымбай тауларының арасындағы, Қоғалы өзенінің бойындағы тауаралық аңғар. Биіктігі шамамен 1100 метр. Солтүстік-шығысы мен оңтүстігі амфитеатр тәрізді тау етегіндегі төбешіктермен қоршалған, ал батысы Быжы өзеніне қарай біртұтас еңіс жазыққа ұласады. Аңғарды Қоғалы және Быжы өзендерінің көптеген салалары кесіп өтеді.

Геологиялық негіз

Аңғар палеозой эрасының герциндік тау жасалу кезеңінде қалыптасқан. Төменгі бөліктері саз, саздақ және құмнан тұратын аллювийлік шөгінділермен, ал шеткі төбешіктері төрттік конгломераттармен және лес тәрізді жабындылармен сипатталады.

Климат

  • Аймақ: қоңыржай белдеудің тұран континентальдық облысы
  • Жауын-шашын: жылына 330–590 мм
  • Қаңтардағы орташа температура: −8…−12°C
  • Ерекшелік: булану мөлшері жауын-шашыннан жоғары

Топырақ пен өсімдік

Топырақ жамылғысы қызыл-қоңыр, өзен бойында қордалы қара топырақ кездеседі. Өзен жағасында шалғын өсімдіктері, ал тау беткейлері мен жазықтарда жусанды-бетегелі, бетегелі-селеулі қауымдастықтар басым. Жемісті бұталар мен сирек ұсақ жапырақты ағаштар да ұшырасады.

Қоғалы артезиан алабы

Қоғалы артезиан алабы — Қоғалы ойпатындағы шағын артезиан алаптарының бірі. Жерасты сулары негізінен төменгі төрттік аллювиальды-пролювиальды түзілімдерде шоғырланған.

Тереңдігі мен қозғалысы

  • Ойпаттың орта тұсында су деңгейі шамамен 2 м.
  • Тау етектерінде 50 м тереңдікке дейін барады.
  • Кескентерек және Быжы өзендері бойымен солтүстік-батыс бағытта грунттық ағыс қалыптасады.
  • Сулы қабат қалыңдығы жер бедеріне қарай 3 м-ден 50–70 м-ге дейін өзгереді; кей тұста 100 м-ге жетеді.

Дебиті мен құрамы

  • Тау етектеріндегі шығымы (дебиті): 10–15 л/с, кейде 20 л/с.
  • Орталық және батыс бөліктерінде: 1 л/с-ке дейін төмендейді.
  • Минералдылығы: шамамен 0,5 г/л.
  • Құрамы: гидрокарбонатты магнийлі-кальцийлі немесе аралас сулар.

Әкімшілік-аумақтық деректер

Орналасуы

Қоғалы — Кербұлақ ауданындағы ауыл, өзімен аттас ауылдық округтің орталығы. Аудан орталығы Сарыөзек кентінен шығысқа қарай 72 км жерде, Қотырқайың және Алтынемел жоталары аралығындағы аңғарда орналасқан.

Өңірде жусан, көде, көкпек, боз, бетеге сияқты шөптесін өсімдіктер кең таралған.

Округ құрамы

  • Жер көлемі: 39 781 га
  • Елді мекендер саны: 5
  • Елді мекендер: Қоғалы, Шаған, Тастыөзек, Күреңбел, Көкбастау
  • Халық саны (2012): 5600

Халықтың ұлттық құрамы

Қазақтар: 3800

Орыстар: 1050

Басқа ұлттар: 750

Округте барлығы 13 ұлт өкілі тұрады: қазақтар, орыстар, украиндер, белорустар, татарлар, дүнгендер, шешендер, өзбектер, кәрістер, немістер, ұйғырлар, буряттар және қырғыздар.

Ауыл тұрғындары өзге елді мекендермен негізінен автомобиль жолдары арқылы қатынайды.