Зат есімнің көпше жекеше түрі
Сабақтың құрылымы
Бұл сабақта оқушылар зат есімнің жекеше және көпше түрін сұрақ қою арқылы ажыратып, көптік жалғауларды дұрыс қолдануға жаттығады.
Уақыт межесі
- Ұйымдастыру кезеңі2 мин
- Өткенді пысықтау8 мин
- Жаңа сабақ (жұмыс түрлері)шамамен 20 мин
- Сергіту сәті2 мин
- Пысықтау, өзіндік жұмыс8 мин
- Қорытындылау (тест)5 мин
- Бағалау (рейтинг)2 мин
- Үй жұмысы326-жаттығу
Негізгі тапсырмалар
- 322–323-жаттығулар: көркем жазу, сөздермен жұмыс
- 324-жаттығу: «Эстафета» ойыны арқылы жекеше/көпше ажырату
- 325-жаттығу: «Ішіне–сыртына» әдісімен топтастыру
- 327-жаттығу: өзіндік жұмыс және қорытынды тест
Сабақ барысы: кезең-кезеңімен
1) Ұйымдастыру кезеңі (2 минут)
- Келмеген оқушыларды журналға белгілеу.
- Сөзжұмбақ шешу арқылы сабаққа назар аударту.
2) Өткен сабақты пысықтау (8 минут)
- Үй жұмысын тексеру: 319-жаттығу.
- «Орамал тастамақ» ойыны арқылы жалқы есімді табу.
3) Жаңа сабақ
Мәтінмен жұмыс (көрнекілік)
Біздің ғалым ағалар,
Біздің ғалым апалар,
Ашты жолды аспанға.
Әлі ұшамыз алысқа,
Алыс Айға, Марсқа.
- Қызылмен белгіленген сөздерге сұрақ қою.
- Сөздерді түбір және қосымшаға талдау.
- Түбір сөзді бөліп алып, қайтадан сұрақ қою.
- Сұрақтарды салыстыру.
Ереже: жекеше түр
Кім? Не? сұрақтарына жауап беретін сөздер — зат есімнің жекеше түрі.
Ереже: көпше түр
Кімдер? Нелер? сұрақтарына жауап беретін сөздер — зат есімнің көпше түрі.
322-жаттығу: сурет бойынша әңгімелеу
— Мұнда қанша балапан бар?
— Бір балапан.
— Ал мұнда ше?
— Үш балапан.
Қоян суреті бойынша да дәл осылай сөйлем құрастырып, астындағы жазуды тақтаға жазу. Тірек-сызба арқылы түсіндіру.
Көркем жазу (322–323-жаттығулар)
Бір, екі, үш —
Қолға қалам алайық.
Салақтықтан қашайық,
Әдемі етіп жазайық.
Оқушылар түзу отырып, бүгінгі күн ретін, тақырыпты және жаттығуды жазады. Жазудың көркем болуы үшін денені тік ұстау ескертіледі.
Көпше түр жасаған сөздер
- Дәптерлер
- Айналар
- Балапандар
- Өлеңдер
- Кітаптар
- Көзілдіріктер
Бұл сөздерге -лар, -лер, -дар, -дер, -тар, -тер жалғаулары жалғану арқылы зат есімнің көпше түрі жасалған. Бұл жалғаулар көптік жалғаулар деп аталады.
324-жаттығу: «Эстафета» (ойын түрінде)
Екі топ жұмыс істейді: «Қоян» тобы және «Балапандар» тобы. Мақсат — сөздерді жекеше және көпше түрге дұрыс бөліп жазу.
| Зат есімнің жекеше түрі | Зат есімнің көпше түрі |
|---|---|
| Инелік | Көбелектер |
| Тал | Қарлығаштар |
| Шырша | Қайыңдар |
325-жаттығу: «Ішіне–сыртына» әдісі
Берілген сөздерді «Ішіне» және «Сыртына» бөліп, топтастыру.
Ішіне
- Терезе
- Айна
- Көзілдірік
- Үзеңгі
- Құлын Қоян Тазы Ешкі Мысық Желім Қағаз
Сыртына
- Әдемі
- Үшінші
- Күлді
- Төрт
4) Сергіту сәті (2 минут)
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың назарын қайта шоғырландыру.
5) Жаңа сабақты пысықтау (8 минут)
- Тірек-сызба арқылы негізгі ұғымдарды қайталау.
- 327-жаттығу: өзіндік жұмыс орындау.
6) Қорытындылау (5 минут)
Тест сұрақтары арқылы сабақты қорытындылау (көрнекілік №1).
7) Бағалау (2 минут)
Рейтинг жүйесі бойынша бағалау.
8) Үй жұмысы
326-жаттығу.