Әскери тәртіп
Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің тәртіптік жарғысы
Бұл сабақ жоспары әскери тәртіп ұғымын түсіндіруге, тәртіпті қалыптастырудың тәрбиелік қырын ашуға және оқушылардың азаматтық жауапкершілігі мен қазақстандық патриотизмін нығайтуға бағытталған.
Ұзақтығы
Ұйымдастыру: 5 мин
Қайталау: 7 мин
Жаңа тақырып: 30 мин
Формат
Тапсырмалар үш бөлімше бойынша бөлінеді.
Интерактивті тақта арқылы сұрақтар ұсынылады.
Нәтиже
Оқушы әскери тәртіптің мәнін, көтермелеу мен жазаның түрлерін және олардың қолданылу тәртібін біледі.
Оқыту мен тәрбиелеудің міндеттері
1) Ақпараттық міндет
Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жарғылары туралы жүйелі мәлімет беру.
2) Дамытушылық міндет
Теорияны өмірмен байланыстыра отырып, оқушылардың күнделікті ортада және болашақ әскери қызметте тәртіпті әрі мәдениетті азамат ретінде әрекет ету дағдыларын дамыту.
3) Тәрбиелік міндет
Қазақстанды мақтан тұтатын, халқына адал, жері мен табиғатын құрметтейтін, Отан қорғау міндетіне дайын қазақстандық патриотты қалыптастыру.
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
5 минут- Взвод командирі оқушыларды сапқа тұрғызады, оқытушыға рапорт береді, амандасу және түгендеу жүргізіледі.
- Оқушылардың сыртқы келбеті мен киім киісі тексеріледі.
- Рапорт қабылданғаннан кейін Қазақстан Республикасының Әнұраны орындалады. Осы уақытта интерактивті тақтада патриоттық мазмұндағы, Әнұран мәнін ашатын қысқаша бейнематериал көрсетіледі (2 минут).
Өтілген тақырыпты сұрау және үй тапсырмасын тексеру
7 минутҮй тапсырмасы компьютер арқылы тест сұрақтары бойынша тексеріледі:
- Жалпы әскери жарғыларды атаңыз.
- Жауынгерлер мен матростар құрамына кімдер жатады?
- Сержанттар мен старшиналарға кімдер жатады?
- Аға офицер құрамына кімдер кіреді?
- Кіші офицер құрамына кімдер кіреді?
- Жоғары офицер құрамына кімдер кіреді?
- Тәуліктік кезекші құрамына кімдер кіреді?
- Рота бойынша кезекшінің міндеттерін атаңыз.
Жаңа тақырыпты меңгерту және бекіту
30 минутТақырып үш бөлімге бөлінеді және үш бөлімшеге үлестіріледі. Сұрақтар алдын ала дайындалып, интерактивті тақта арқылы ұсынылады. Әр бөлімшенің командирі тапсырмаларды тең бөліп береді және басқа бөлімшелерге қоятын сұрақтарын әзірлейді (10 минут).
І бөлімше
- Әскери тәртіп.
- Әскери тәртіптің міндеті және тәрбиелеу әдістері.
- Мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерге қолданылатын көтермелеулер.
ІІ бөлімше
- Жауынгерлер мен матростарға қолданылатын көтермелеулер.
- Келісімшарт бойынша қызмет атқаратын жауынгерлер (матростар) мен сержанттарға (старшиналарға) арналған көтермелеулер.
- Көтермелеулерді жариялау тәртібі.
ІІІ бөлімше
- Тәртіптік жазалар.
- Жауынгерлер (матростар) мен сержанттарға (старшиналарға) қолданылатын жазалар.
- Тәртіптік жазаны орындау және жариялау тәртібі.
Бағалау логикасы
Тапсырмалар орындалып жатқан кезде оқытушы тест нәтижелері бойынша үй тапсырмасын бағалайды, сондай-ақ сыртқы келбет, киім киіс, саптық дайындық және тәртіп бойынша қорытынды баға қояды. Баға журналға енгізіледі және ол жаңа тақырып бойынша алынған бағамен бірге есепке алынады.
Уақыт аяқталған соң бөлімшелер кезекпен өз тапсырмаларын талдап, басқа бөлімшенің сұрақтарына жауап береді (әр бөлімшеге 10 минуттан, барлығы 30 минут).
Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің тәртіптік жарғысы: негізгі ұғымдар
Әскери тәртіптің маңызы
Әскердің жауынгерлік қабілеттілігі мен тұрақты жауынгерлік дайындығының ең маңызды шарттарының бірі — әскери тәртіп.
Негізгі екпін
Тәртіп — бұйрыққа бағыну ғана емес, ол жауапкершілік, адал қызмет және қызметтік мәдениет.
Әскери тәртіптің анықтамасы
Әскери тәртіп — барлық әскери қызметшілердің ҚР Конституциясы мен заңдарында, әскери жарғыларда және командирлердің бұйрықтарында белгіленген тәртіп пен ережелерді, сондай-ақ әскери қызметшілер арасындағы мінез-құлық пен өзара қарым-қатынас нормаларын қатаң әрі дәл сақтауы.
Негізі
Жеке жауапкершілік және Отанды қорғауға адалдық.
Міндеті
Әскери борышты адал атқаруды талап етеді.
Әскери қызметшіні тәртіпке тәрбиелеудің негізгі әдісі — көз жеткізу. Алайда әскери борышын адал орындамаған жағдайда күштеу шараларын қолдану мүмкіндігі де қарастырылады.
Жауынгерлер (матростар) мен сержанттарға қолданылатын көтермелеулер
Көтермелеу — үлгілі қызметтің, жоғары жауапкершіліктің және тәртіптің нақты көрінісін мойындау тетігі. Төменде кең таралған көтермелеу түрлері келтірілген.
Көтермелеу түрлері
- Бұрын қолданылған тәртіптік жазаны алып тастау.
- Алғыс жариялау.
- Әскери бөлім орналасқан жерден 2 тәулікке дейін сейілдемеге рұқсат беру.
- Бұрынғы жұмыс (оқу) орнына әскери борышты үлгілі орындағаны және алған көтермелеулері туралы хабарлау.
- Грамота, бағалы сыйлық немесе ақшалай марапат беру.
- Әскери бөлімнің кең жазылған Жауынгерлік Туы жанында түскен жеке фотосуретімен марапаттау.
Әскери атақ және белгілер
- Жауынгерлерге (матростарға) ефрейтор (аға матрос) атағын беру.
- Сержанттарға штаттық лауазымына сәйкес көзделген әскери атағынан бір саты жоғары кезекті атақ беру.
- Кеудеге тағылатын «ҚР ҚК-нің үздігі» белгісімен марапаттау.
- Әскери бөлімнің Құрмет кітабына енгізу.
- 10 тәулікке дейін қысқа мерзімді демалыс беру (бару-қайту уақыты есептелмейді).
Жариялау тәртібі
Көтермелеулер ауызша немесе бұйрық түрінде салтанатты жағдайда әскери қызметшілер жиналысында немесе сап алдында жарияланады.
Тәртіптік жазалар: мәні және қолданылуы
Анықтама
Тәртіптік жаза — әскери қызметшіге қызмет бойынша бастықтың билігімен қолданылатын жаза. Ол әскери тәртіп пен қоғамдық тәртіпті бұзғаны үшін қолданылады.
Әрбір жаза тәртіпті нығайту, тәрбиелеу және жауапкершілікті арттыру мақсатына сай, жасалған әрекеттің ауырлығы мен кінә дәрежесіне сәйкес болуы тиіс.
Қатаңдататын жағдайлар
- Қайталанған теріс әрекет.
- Топпен қатысу.
- Қызметтік міндетті орындау кезінде жасалуы.
- Мас күйінде жасалуы.
- Тәртіпке елеулі зиян келтіруі.
Жауынгерлер мен сержанттарға қолданылатын жазалар
- Сөгіс.
- Қатаң сөгіс.
- Кезекті сейілдемеден айыру.
- Жауынгерлерді (матростарды) 5 нарядқа дейін тағайындау.
- Кеудеге тағылатын «ҚР ҚК-нің үздігі» белгісінен айыру.
- Жауынгерлерді (матростарды) ефрейтор (аға матрос) әскери атағынан айыру.
- Гауптвахтада қамау: жауынгерлер (матростар) — 10 тәулікке дейін, сержанттар — 7 тәулікке дейін.
- Сержанттардың лауазымын төмендету.
- Сержанттардың әскери атағын бір сатыға төмендету.
- Төмен лауазымға көшіру арқылы сержанттың әскери атағын бір дәрежеге төмендету.
Орындау және жариялау тәртібі
- Тәртіптік жаза қолданылған күннен бастап бір айдан кешіктірілмей орындалуы тиіс.
- Бір ай өткен соң жаза орындалмайды, бірақ ол туралы жазба қызметтік карточкада сақталады.
- Жазалар жауынгерлер мен матростарға — жеке өзіне немесе сап алдында; сержанттарға — жеке өзіне, сержанттар кеңесінде немесе сап алдында жарияланады.
- Командирлерге тәртіптік жазаны бағыныштыларының алдында жариялауға тыйым салынады.
Үй тапсырмасы
2-тарау, §4
1 минут- Әскери тәртіп дегеніміз не?
- Әскери тәртіп әскери қызметшіге нені міндеттейді?
- Көтермелеу мен жазалардың қандай түрлері бар?
- Жауынгерлерге (матростарға) көтермелеу қолданудың тәртібі қандай?
- Тәртіптік жазаны белгілеу және орындау тәртібі қандай?
Сабақты талдау және бағалау
Бағалау
Оқушыларды бағалау кестесі интерактивті тақтада көрсетіледі, нәтижелер түсіндіріліп, журналға енгізіледі.
Кері байланыс
Әр бөлімшеге жіберілген кемшіліктер бойынша нақты ескертулер беріледі, ал ерекше көзге түскен оқушылар атап өтіледі.
Қорытынды ой
Сабақ Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президентінің бірлік туралы қанатты сөзімен түйінделеді:
«Қиындық атаулыны жеңетін бір-ақ күш бар, ол — бірлік. Еліңді, жеріңді қорғау үшін бірлік қаншалықты қажет болса, тәуелсіздік жемістерін, бүгінгі қол жеткен табыстарымызды сақтап қалу үшін де ол сондай қажет».
Қоштасу
0,5 минутОқытушы:
«Сау болыңдар, оқушылар!»
Оқушылар:
«Сау болыңыз, оқытушы мырза!»
Ескерту: Бұл мәтін редакцияланып, грамматикалық тұрғыда ықшамдалып берілді; мазмұндық құрылым сақталған.